زخم معده و دوازدهه؛ علت ها، تشخیص و مسیر درمان
زخم گوارشی فقط یک نوع سوزش نیست. بررسی علت، درمان مناسب و پیگیری، به ترمیم زخم و کمتر شدن احتمال بازگشت آن کمک می کنند.

فهرست مطالب(8 عنوان)
زخم معده و دوازدهه آسیب مشخصی در پوشش این بخش های دستگاه گوارش است و ممکن است درد یا سوزش بالای شکم ایجاد کند. عفونت هلیکوباکتر و مصرف مسکن های ضد التهاب از علت های مهم آن هستند. تشخیص فقط از روی درد ممکن نیست و استفراغ خونی، مدفوع سیاه و قیری یا درد ناگهانی شدید نیاز به کمک فوری دارد.
#زخم معده با زخم دوازدهه چه فرقی دارد؟
معده غذا را دریافت می کند و دوازدهه نخستین بخش روده باریک است که بعد از آن قرار دارد. زخم ممکن است در هرکدام شکل بگیرد؛ به این گروه، زخم پپتیک هم گفته می شود. محل زخم در انتخاب بعضی بررسی ها و پیگیری ها اهمیت دارد، اما از روی احساس فرد نمی توان محل را با اطمینان تعیین کرد.
هر سوزش معده زخم نیست و همه زخم ها هم درد واضح ندارند. بعضی افراد تا زمان بروز عارضه متوجه مشکل نمی شوند. بنابراین هم سابقه دارویی مهم است و هم نشانه هایی مانند خونریزی یا کم خونی که ممکن است خارج از تجربه معمول درد ظاهر شوند.
#علائم احتمالی چه هستند؟
درد یا ناراحتی بالای شکم، سیری زودرس، پری پس از غذا، تهوع، نفخ و آروغ ممکن است وجود داشته باشند. درد گاهی مبهم یا سوزشی است و می آید و می رود. در بعضی افراد با گرسنگی یا شب بیشتر می شود و در بعضی دیگر بعد از غذا بدتر است.
این الگوها قانون قطعی تشخیص نیستند. اینکه خوردن غذا درد را کم می کند، به تنهایی زخم دوازدهه را ثابت نمی کند؛ بدتر شدن با غذا هم برای تشخیص زخم معده کافی نیست. اگر ناراحتی تکرار می شود، شرح دقیق آن را برای پزشک آماده کنید، نه فقط حدس خود درباره نوع زخم.
#دو علت مهم را بشناسید
#عفونت هلیکوباکتر
عفونت هلیکوباکتر پیلوری می تواند به پوشش معده آسیب بزند و در ایجاد زخم نقش داشته باشد. اگر این علت تایید شود، درمان زخم تنها به آرام کردن درد محدود نمی ماند؛ عفونت نیز باید درمان و نتیجه آن پیگیری شود.
#مسکن های ضد التهاب
داروهایی مثل ایبوپروفن، ناپروکسن و آسپرین می توانند احتمال زخم را افزایش دهند. مقدار مصرف، طول دوره، مصرف همزمان چند دارو و سابقه زخم اهمیت دارند. حتی دارویی که بدون نسخه تهیه شده باید در فهرست داروها ذکر شود.
اگر آسپرین برای پیشگیری از مشکل قلبی یا عروقی تجویز شده، آن را خودسرانه قطع نکنید. پزشک باید خطر گوارشی و دلیل مصرف را با هم بسنجد و درباره تغییر دارو یا محافظت از معده تصمیم بگیرد.
#غذای تند و استرس چه نقشی دارند؟
غذای تند می تواند ناراحتی بعضی افراد را بیشتر کند، اما علت اصلی معمول زخم محسوب نمی شود. فشار روانی روزمره نیز توضیح کافی برای نادیده گرفتن عفونت یا اثر داروها نیست. محدود کردن خوراکی محرک ممکن است به تحمل بهتر غذا کمک کند، ولی زخم تاییدشده با رژیم غذایی تنها درمان نمی شود.
به جای تهیه فهرست طولانی ممنوعیت ها، علت زخم و برنامه درمان را مشخص کنید. اگر دخانیات مصرف می کنید، ترک آن مهم است؛ سیگار می تواند ترمیم زخم را کند کند.
#تشخیص چگونه تایید می شود؟
پزشک درباره علائم، سابقه زخم و داروها سوال می کند و معاینه انجام می دهد. بسته به شرایط، بررسی هلیکوباکتر، آزمایش خون برای عوارضی مثل کم خونی یا آندوسکوپی لازم می شود. آندوسکوپی امکان دیدن زخم و نمونه برداری در صورت نیاز را فراهم می کند.
نمونه برداری به خودی خود به معنی تشخیص سرطان نیست؛ برای روشن شدن ماهیت ضایعه یا علت آن انجام می شود. در بعضی زخم های معده، پیگیری با آندوسکوپی مجدد لازم است. زمان و ضرورت آن به یافته ها، نمونه برداری و پاسخ به درمان بستگی دارد.
#درمان به علت زخم پاسخ می دهد
داروهای کاهش اسید به ترمیم کمک می کنند. اگر عفونت وجود داشته باشد، درمان ترکیبی آن لازم است. اگر مسکن در ایجاد زخم نقش داشته، پزشک درباره ادامه، تغییر یا جایگزین آن تصمیم می گیرد. گرفتن نسخه ضد اسید بدون رسیدگی به علت، می تواند احتمال ماندن یا بازگشت مشکل را بیشتر کند.
اگر درد زودتر بهتر شد، برنامه را خودسرانه کوتاه نکنید. تاریخ پیگیری و بررسی لازم را از همان ابتدا مشخص کنید. در زخم بهبودنیافته یا عودکرده، پزشک مصرف دارو، احتمال عفونت باقی مانده، دخانیات و علت های کمتر شایع را مرور می کند.
#علائم عارضه را بشناسید
- استفراغ خون قرمز یا ماده ای شبیه تفاله قهوه.
- مدفوع سیاه، قیری و چسبنده، به ویژه همراه ضعف، سرگیجه یا غش.
- درد ناگهانی شدید و ماندگار یا شکم بسیار سفت و حساس.
- بدتر شدن واضح وضعیت عمومی یا نشانه های خونریزی.
این موارد نیاز به ارزیابی فوری دارند؛ برای رسیدن نوبت معمول یا اثر داروی خانگی صبر نکنید. استفراغ مکرر و ناتوانی در خوردن یا نوشیدن نیز نیازمند بررسی سریع است.
#چه چیزی را در پایان درمان روشن کنیم؟
اگر هنوز تشخیص قطعی ندارید، هنگام مراجعه نشانههای معده را دقیق توصیف کنید. مثلاً بگویید درد دارید یا بیشتر احساس سوزش و پری میکنید.
در پایان درمان، از پزشک بپرسید علت زخم چه بوده، برای بررسی برطرف شدن آن چه پیگیریای لازم است و اگر علائم گوارشی برگشتند، چه زمانی باید دوباره مراجعه کنید.
پرسشهای متداول
پاسخ کوتاه به سؤالهایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو میشوند
زخم معده با ورم معده یکی است؟
برای زخم معده رژیم غذایی خاص لازم است؟
آیا هر زخم به جراحی نیاز دارد؟
منابع علمی این مقاله۳ منبع
- ۱
Symptoms & Causes of Peptic Ulcers (Stomach or Duodenal Ulcers)
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)
سایتمشاهده منبع - ۲
Diagnosis of Peptic Ulcers (Stomach or Duodenal Ulcers)
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)
سایتمشاهده منبع - ۳
Treatment for Peptic Ulcers (Stomach or Duodenal Ulcers)
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK)
سایتمشاهده منبع
این مقاله برایتان مفید بود؟





در حال دریافت دیدگاهها…