درد پریود اغلب با انقباض رحم در روزهای آغاز قاعدگی همراه است، اما زمان شروع یا تکرار ماهانه، به تنهایی بی اهمیت بودن آن را ثابت نمی کند. شدت اثر بر زندگی، تغییر الگوی درد و علائم همراه به تصمیم درباره مراجعه کمک می کنند. این راهنما تفاوت درد اولیه و درد با علت زمینه ای، مراقبت ایمن، محدودیت مصرف مسکن و اطلاعات لازم برای پیگیری را توضیح می دهد.
درد پریود اغلب از انقباض رحم ناشی می شود و نزدیک شروع خونریزی، برای چند روز احساس می شود. گرمای موضعی، حرکت ملایم و بعضی مسکن ها با توجه به شرایط فرد می توانند به کاهش آن کمک کنند. درد ناتوان کننده، تازه یا رو به افزایش نیاز به بررسی دارد، حتی اگر هر ماه رخ دهد. درد ناگهانی و بسیار شدید، به ویژه همراه غش یا خونریزی بسیار زیاد، نیاز به اقدام فوری دارد.
درد پریود معمولا با انقباض عضلات رحم هنگام قاعدگی ارتباط دارد. مواد شیمیایی به نام پروستاگلاندین در این انقباض ها نقش دارند و می توانند در گرفتگی های دردناک پایین شکم موثر باشند.
درد ممکن است به کمر یا ران ها هم برسد و با علائمی مانند تهوع، سردرد یا اسهال همراه شود. گرفتگی های معمول اغلب کمی پیش از شروع خونریزی یا همزمان با آن آغاز می شوند و معمولا تا سه روز ادامه دارند؛ مدت درد برای همه یکسان نیست.
این زمان بندی یک الگوی رایج است، نه آزمونی برای تشخیص علت درد. درد شدید را نباید فقط به این دلیل که روز اول پریود آمده یا تا روز سوم تمام شده، بی اهمیت دانست.
درد اولیه به درد قاعدگی گفته می شود که بیماری مشخصی در لگن علت آن نیست. این الگو اغلب از سال های نوجوانی دیده می شود و بیشتر با انقباض رحم و اثر پروستاگلاندین ها ارتباط دارد.
درد اولیه هم ممکن است شدید باشد و به درمان نیاز داشته باشد. این عنوان پس از ارزیابی الگو و شرایط فرد معنا پیدا می کند؛ هدف درمان، کمتر شدن درد و اختلال در زندگی روزانه است.
وقتی یک وضعیت دیگر در رحم یا لگن باعث درد قاعدگی می شود، درد ثانویه نام دارد. اندومتریوز، آدنومیوز، فیبروم رحم و عفونت لگنی از علت های احتمالی هستند. تشخیص علت به الگوی درد، علائم همراه و ارزیابی پزشکی بستگی دارد.
برای مثال، در اندومتریوز بافتی شبیه پوشش داخلی رحم بیرون از رحم قرار دارد و می تواند با درد همراه باشد. شروع درد تازه، بیشتر شدن تدریجی آن یا وجود نشانه های دیگر، بررسی علت زمینه ای را مهمتر می کند. چنین علت هایی فقط مختص سنین بالا نیستند.
برای تصمیم درباره پیگیری، الگوی درد خودتان را با گذشته مقایسه کنید. زمان شروع، مدت درد و کاری که به خاطر آن نمی توانید انجام دهید، از مقایسه شدت درد با تجربه دیگران مفیدترند.
| ویژگی درد | الگوی تقریبا ثابت | تغییری که ارزش بررسی دارد |
|---|---|---|
| زمان شروع | هر بار نزدیک شروع خونریزی احساس می شود. | در روزهای دیگر چرخه هم رخ می دهد یا پس از پایان پریود ادامه دارد. |
| مدت | در چند روز آغاز قاعدگی کمتر می شود. | طولانیتر شده یا به روزهای بیشتری گسترش یافته است. |
| شدت | در چرخه های اخیر شبیه گذشته بوده است. | پس از دوره های کم درد، تازه شروع شده یا ماه به ماه شدیدتر می شود. |
| اثر بر زندگی | میزان اختلال نسبت به قبل تغییر نکرده است. | کار، مدرسه، خواب یا فعالیت های معمول را مختل می کند. |
| علائم همراه | نشانه تازه ای اضافه نشده است. | با خونریزی خارج از موعد، درد هنگام رابطه یا درد ادرار و دفع همراه شده است. |
ثابت بودن الگو به معنی بی نیاز بودن از کمک نیست. اگر درد همیشگی هم شما را از کارهای روزانه باز می دارد، برای بررسی و برنامه درمان مراجعه کنید.
درد را در کنار مقدار خونریزی و تغییر زمان چرخه توصیف کنید؛ راهنمای قاعدگی و سلامت تخمدان این تفاوت ها را در یک تصویر کلی کنار هم قرار می دهد.
گرمای موضعی، حرکت ملایم و ماساژ سبک ممکن است گرفتگی ها را کمتر کنند. میزان کمک این روش ها برای همه یکسان نیست و آرام شدن موقت درد، علت آن را مشخص نمی کند.
کیسه آب گرم پیچیده در پارچه یا پد گرمایی مطابق دستور سازنده، روی پایین شکم می تواند کمک کننده باشد. گرما باید قابل تحمل باشد؛ وسیله بسیار داغ یا تماس مستقیم کیسه آب گرم با پوست، احتمال سوختگی دارد.
با پد گرمایی روشن نخوابید. دوش یا حمام با آب گرم و دمای قابل تحمل هم می تواند برای بعضی افراد تسکین دهنده باشد.
پیاده روی آرام، حرکات ملایم کششی یا فعالیتی که با حال شما سازگار است، ممکن است درد را کمتر کند. لازم نیست برای تسکین درد، تمرین سنگین انجام دهید یا با وجود بدتر شدن درد به حرکت ادامه دهید.
ماساژ آرام پایین شکم یا کمر هم می تواند کمک کند. فشار شدید روی ناحیه دردناک، به ویژه وقتی درد تازه یا شدید است، راه مناسبی برای پیدا کردن علت یا درمان آن نیست.
مسکن های ضدالتهاب مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن می توانند با کاهش اثر پروستاگلاندین ها، گرفتگی قاعدگی را کمتر کنند. استامینوفن هم برای تسکین درد به کار می رود، اما انتخاب دارو به شرایط پزشکی، سن و داروهای دیگر شما بستگی دارد.
یک «بهترین مسکن» برای همه وجود ندارد. اگر مصرف دارو برایتان مناسب باشد، شروع به موقع آن اهمیت دارد؛ برنامه شروع و مدت مصرف را از پزشک یا داروساز بپرسید و از مقدار مجاز روی بروشور یا نسخه فراتر نروید.
اگر یکی از این شرایط را دارید، انتخاب مسکن را با پزشک یا داروساز بررسی کنید:
داروهای ضدالتهاب می توانند باعث عوارض گوارشی و در بعضی شرایط، خونریزی معده یا آسیب کلیه شوند. به همین دلیل، اثر نکردن مسکن مجوز بالا بردن خودسرانه مقدار یا اضافه کردن داروی مشابه نیست.
ایبوپروفن و ناپروکسن را خودسرانه با هم مصرف نکنید؛ هر دو از یک گروه دارویی هستند و همراه کردن آنها می تواند خطر عوارض را بیشتر کند. نام مواد موثره فرآورده های ترکیبی را هم بررسی کنید تا یک دارو را ناخواسته از چند محصول دریافت نکنید.
اگر درد با مصرف درست دارویی که برایتان مناسب دانسته شده آرام نمی شود، مسیر بعدی ارزیابی درد است.
درد ناگهانی و بسیار شدید پایین شکم یا لگن، به ویژه همراه غش، سرگیجه شدید، خونریزی بسیار زیاد یا درد نوک شانه، نیاز به اقدام فوری دارد. چنین دردی را صرفا به پریود نسبت ندهید و منتظر اثر کیسه آب گرم نمانید.
برای درد شدید یا شدیدتر از همیشه که با مسکن مناسب آرام نشده، همان روز کمک پزشکی بگیرید. درد همراه تب، لرز یا استفراغ مداوم هم نیاز به ارزیابی سریع دارد.
اگر احتمال بارداری وجود دارد و درد پایین شکم دارید، به ویژه درد یک طرفه یا همراه خونریزی، سریع بررسی شوید؛ حتی اگر هنوز تست بارداری مثبت نشده باشد.
اگر درد، زندگی روزمره را محدود می کند یا الگوی آن تغییر کرده است، برای بررسی وقت بگیرید. لازم نیست ابتدا چند ماه درد ناتوان کننده را تحمل کنید تا مراجعه توجیه داشته باشد.
این موارد را هنگام مراجعه مطرح کنید:
همراهی درد با خونریزی خارج از موعد، اطلاعات مهمی برای پزشک است. در بررسی لکه بینی بین پریودها، زمان وقوع خونریزی و ارتباط آن با رابطه یا چرخه اهمیت دارد؛ این نشانه را جدا از روزهای معمول پریود توضیح دهید.
ارزیابی با شرح زمان و الگوی درد، اثر آن بر زندگی و درمان هایی که امتحان کرده اید شروع می شود. سابقه بیماری، روش پیشگیری، احتمال بارداری و علائم همراه به انتخاب بررسی مناسب کمک می کنند.
بسته به شرایط، معاینه، سونوگرافی یا آزمایش ممکن است لازم شود؛ همه افراد به مجموعه یکسانی از بررسی ها نیاز ندارند. پاسخ به مسکن هم به تنهایی ثابت نمی کند که علت زمینه ای وجود ندارد، چون درد اولیه و ثانویه هر دو ممکن است با درمان کمتر شوند.
اگر کنترل درد کافی نباشد، پزشک می تواند برنامه دارویی را بازبینی کند یا درمان هورمونی و گاهی روش هایی مانند دستگاه تحریک الکتریکی عصب از راه پوست را در نظر بگیرد. این دستگاه با جریان الکتریکی خفیف می تواند به کاهش درد کمک کند و انتخاب آن به شرایط فرد بستگی دارد.
درمان هورمونی برای بعضی افراد حتی با هدف کنترل درد مطرح می شود، اما شروع یا تغییر آن باید با ارزیابی شرایط پزشکی و هدف باروری همراه باشد. اگر علت زمینه ای پیدا شود، برنامه درمان به همان علت هم توجه می کند.
ثبت کوتاه و مشخص کمک می کند پزشک تغییر الگو و پاسخ به درمان را بهتر بفهمد. لازم نیست یادداشت طولانی بنویسید؛ اطلاعاتی را نگه دارید که زمان، شدت و پیامد درد را روشن می کنند.
برای هر چرخه، این موارد را ثبت کنید:
مثلا «روز اول به خاطر درد نتوانستم سر کار بروم و مسکن فقط برای مدت کوتاهی کمک کرد» از عبارت کلی «پریودم دردناک است» اطلاعات بیشتری می دهد. اگر درد یا علائم همراه نیاز به اقدام فوری دارند، ثبت کردن نباید مراجعه را به تاخیر بیندازد.
ثبت این الگو کمک می کند اطلاعات مطالب سلامت زنان را با شرایط خود مقایسه کنید و سوال روشن تری درباره علت درد و برنامه درمان داشته باشید.
پاسخ کوتاه به سؤالهایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو میشوند
Dysmenorrhea: An update on primary healthcare management
Katie Christensen
Australian Journal of General Practice؛ The Royal Australian College of General Practitioners · ۲۰۲۴
سفید سیاه یک رسانه سلامت فارسی است که با هدف ارائه اطلاعات علمی، قابل فهم و کاربردی درباره بیماریها، تغذیه، سلامت روان، سبک زندگی و مراقبتهای روزمره فعالیت میکند. محتوای منتشرشده در این وبسایت بر پایه منابع معتبر علمی تهیه میشود و صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد.
بیشتر درباره ما بخوانیدهنوز دیدگاهی ثبت نشده است
اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را به اشتراک میگذارد.
