سندروم پیش از قاعدگی PMS؛ از شناخت الگوی علائم تا دریافت کمک
سندروم پیش از قاعدگی با علائم جسمی یا خلقی تکرارشونده پیش از پریود همراه است که پس از آغاز خونریزی معمولا بهتر می شوند. ثبت روزانه علائم و اثر آنها بر کار، درس و روابط، به شناخت این الگو کمک می کند. این راهنما یک نمونه ثبت علائم، تفاوت کلی PMS و PMDD، گزینه های کمک و زمان مراجعه را توضیح می دهد؛ علائم شدید یا افکار خودآسیب رسانی نباید تا پایان ثبت دو چرخه بدون رسیدگی بمانند.
تتیم تحریریه سفید و سیاه۸ دقیقه مطالعه
راهنمابرای: عمومی
زن بزرگسال پریود در حال استراحت کوتاه کنار پنجره خانه
افکار خودآسیب رسانی نیاز به کمک فوری دارند و نباید به نزدیک بودن پریود نسبت داده شوند و نادیده بمانند.
فهرست مطالب(7 عنوان)▾
سندروم پیش از قاعدگی یا PMS به علائم جسمی یا خلقی پیش از پریود گفته می شود که معمولا پس از شروع خونریزی کاهش می یابند و می توانند بر زندگی روزانه اثر بگذارند. ثبت هر روز علائم در دست کم دو چرخه به بررسی این الگو کمک می کند. اگر علائم کار، درس یا روابط را مختل کرده اند، مراجعه را به پایان ثبت علائم موکول نکنید؛ افکار خودآسیب رسانی نیاز به کمک فوری دارند.
#سندروم پیش از قاعدگی چیست و چه چیزی آن را مشخص می کند؟
سندروم پیش از قاعدگی یا PMS مجموعه ای از علائم جسمی یا خلقی است که پیش از شروع پریود ظاهر می شوند و با آغاز خونریزی یا در روزهای پس از آن معمولا فروکش می کنند. برای شناخت این وضعیت، سه چیز اهمیت دارد: زمان علائم، تکرار الگو در چرخه های مختلف و اثر آن بر زندگی.
داشتن کمی نفخ یا حساسیت پستان پیش از پریود، به تنهایی برای تشخیص یک اختلال کافی نیست. از طرف دیگر، اگر علائم هر ماه خواب، کار یا روابط شما را به هم می ریزند، تکرار ماهانه دلیل کم اهمیت بودن آنها نیست.
علت دقیق PMS کاملا روشن نیست. حساسیت به تغییرات هورمونی چرخه می تواند در بروز آن نقش داشته باشد، اما از روی خستگی یا تغییر خلق نمی توان نتیجه گرفت که یک هورمون مشخص کم یا زیاد شده است. نگاه کلی به چرخه در راهنمای قاعدگی و سلامت تخمدان کمک می کند زمان علائم را در کنار زمان خونریزی بررسی کنید.
#علائم قبل از پریود چه زمانی شروع و چه زمانی بهتر می شوند؟
علائم PMS معمولا در روزها یا یک تا دو هفته پیش از پریود بروز می کنند و پس از شروع خونریزی بهتر می شوند. زمان شروع برای همه یکسان نیست و نباید آن را به یک روز ثابت از ماه محدود کرد.
هنگام بررسی الگو، روزهای بهتر شدن به اندازه روزهای بد اهمیت دارند. از خود بپرسید:
آیا علائم بیشتر در فاصله پیش از پریود جمع می شوند؟
آیا پس از آغاز خونریزی، شدت آنها به شکل محسوسی کمتر می شود؟
آیا در بخشی از چرخه، همان علائم بسیار کمتر هستند یا وجود ندارند؟
اگر اضطراب، احساس غم یا خستگی در بیشتر روزهای ماه ادامه دارد و فقط پیش از پریود شدیدتر می شود، همه آن را PMS ننامید. ممکن است مشکل دیگری در طول ماه وجود داشته باشد که نزدیک پریود تشدید می شود. این تفاوت برای انتخاب کمک مناسب اهمیت دارد و با بررسی شرح حال و ثبت روزانه روشن تر می شود.
وجود علائم در تمام ماه، به معنای بی ارتباط بودن آنها با چرخه نیست؛ به این معناست که ارزیابی نباید به روزهای پیش از پریود محدود بماند.
PMS می تواند با نفخ، حساسیت پستان، سردرد، خستگی، تغییر خواب یا اشتها همراه باشد. تحریک پذیری، نوسان خلق، اضطراب، احساس غم و مشکل تمرکز نیز ممکن است بخشی از علائم باشند. لازم نیست همه این موارد را تجربه کنید.
فهرست علائم به تنهایی تشخیص نمی دهد، چون بسیاری از آنها در وضعیت های دیگر هم دیده می شوند. به جای نوشتن «حالم بد بود»، مشخص کنید چه اتفاقی افتاد: «نفخ داشتم»، «تمرکز روی کار سخت شد» یا «زودتر از معمول عصبانی شدم».
اثر علامت را هم جدا بنویسید. برای مثال، «سردرد داشتم اما کارم را انجام دادم» با «به دلیل سردرد کار را نیمه تمام گذاشتم» اطلاعات متفاوتی به پزشک می دهد. ثبت شدت بدون ثبت اثر بر زندگی، بخشی از تصویر را پنهان می کند.
برای بررسی ارتباط علائم با پریود، هر روز یادداشت کوتاهی بنویسید؛ حتی در روزهایی که حالتان خوب است. ثبت دست کم دو چرخه پیاپی معمولا به پزشک کمک می کند الگوی تکرار و فاصله های بهتر شدن را ببیند. این کار شرط شروع دریافت کمک نیست.
در بررسی PMS، ثبت زمان و شدت علائم باید روزهای بدون علامت را هم پوشش دهد؛ اگر فقط روزهای سخت را ثبت کنید، مقایسه آنها با بقیه چرخه دشوار می شود.
یک دفترچه ساده یا یادداشت تلفن کافی است. برای هر روز، این موارد را ثبت کنید:
تاریخ و خونریزی: تاریخ واقعی را بنویسید و روز شروع پریود را مشخص کنید.
علائم اصلی: نام علائم جسمی و خلقی را بنویسید و هر کدام را در روزهای بعد هم دنبال کنید؛ اگر علامت تازه ای اضافه شد، آن را نیز ثبت کنید.
شدت هر علامت: از یک مقیاس ثابت استفاده کنید تا یادداشت ها قابل مقایسه باشند.
اثر بر زندگی: بنویسید علامت چه تغییری در کار، درس، خواب، مراقبت از خود یا روابط ایجاد کرد.
اتفاق مهم آن روز: کم خوابی، فشار کاری یا تغییر دارو را یادداشت کنید تا هنگام مرور، زمینه علائم هم مشخص باشد.
برای یک ثبت ساده می توانید شدت را از صفر تا سه بنویسید: صفر یعنی بدون علامت، یک خفیف، دو متوسط و سه شدید. این مقیاس فقط برای مقایسه روزهای خودتان است و آزمون تشخیصی PMS یا PMDD محسوب نمی شود. اگر پزشک فرم مشخصی پیشنهاد کرد، همان فرم را به کار ببرید.
جدول زیر چند ردیف از یک دفترچه فرضی است. اعداد و زمان ها نمونه هستند، نه الگوی لازم برای تشخیص؛ روزهای بین این ردیف ها نیز باید ثبت شوند.
زمان نسبت به شروع پریود
نفخ، از ۰ تا ۳
تحریک پذیری، از ۰ تا ۳
اثر بر زندگی
۶ روز قبل
۱
۱
کارهای روزانه انجام شد
۲ روز قبل
۲
۳
جلسه کاری را نیمه تمام گذاشتم
روز شروع خونریزی
۱
۲
گفتگوی خانوادگی سخت تر بود
۸ روز پس از شروع
۰
۰
فعالیت ها مانند معمول انجام شد
از این چند ردیف نمی توان تشخیص داد. ارزش دفترچه زمانی بیشتر می شود که همه روزها ثبت شوند و بتوان علائم پیش از پریود را با بقیه چرخه و چرخه بعد مقایسه کرد.
در پایان هر چرخه، تاریخ شروع خونریزی، روزهای علامت دار و روزهای بهتر را کنار هم بگذارید. هدف، پیدا کردن یک رابطه تکرارشونده است؛ نه اثبات PMS از روی یک روز سخت یا یک امتیاز بالا.
در PMDD یا اختلال ملال پیش از قاعدگی، علائم خلقی برجسته و شدید هستند و می توانند کار، تحصیل یا روابط را به شکل جدی مختل کنند. این وضعیت معیارهای تشخیصی مشخصی دارد و صرف داشتن PMS شدید یا عصبانیت پیش از پریود، تشخیص PMDD نیست.
پزشک زمان شروع و فروکش کردن علائم، نوع و تعداد آنها، شدت اختلال در زندگی و احتمال علت های دیگر را بررسی می کند. ثبت روزانه در چند چرخه به این ارزیابی کمک می کند؛ یک تست اینترنتی یا شرح یک هفته برای تشخیص قطعی کافی نیست.
توجه به تغییرات خلقی و تاثیر آنها بر روابط هم بخشی از مطالب سلامت زنان است. اگر تغییر خلق هر ماه زندگی شما را مختل می کند، کمک گرفتن برای آن به اندازه علائم جسمی اهمیت دارد.
فعالیت بدنی منظم متناسب با توان، خواب کافی و تغذیه متعادل ممکن است به کاهش برخی علائم کمک کنند. لازم نیست همه عادت ها را یکباره تغییر دهید؛ یک تغییر قابل انجام انتخاب کنید و اثر آن را در دفترچه علائم دنبال کنید.
برای مثال، اگر خواب نامنظم دارید، می توانید روی منظم تر شدن ساعت خواب کار کنید. این اقدامات حمایتی تضمین نمی کنند که علائم شدید برطرف شوند و نباید باعث عقب افتادن ارزیابی پزشکی شوند.
درمان شناختی رفتاری نیز یکی از گزینه های کمک است؛ در این روش، فرد با درمانگر روی راه های مدیریت علائم و کاهش اثر آنها بر زندگی کار می کند. پیشنهاد آن به معنای خیالی بودن ناراحتی یا مقصر بودن فرد نیست.
بسته به نوع علائم و شرایط شما، پزشک ممکن است درمان دارویی برای علائم خلقی یا برخی درمان های هورمونی را بررسی کند. انتخاب روش به سابقه پزشکی، داروهای مصرفی و ترجیحات شما بستگی دارد؛ نام PMS به تنهایی یک نسخه ثابت برای همه نمی سازد.
شواهد درباره مکمل ها و درمان های گیاهی یکسان و قطعی نیست. «طبیعی» بودن یک محصول هم تداخل با داروها را منتفی نمی کند. پیش از شروع مصرف منظم مکمل، به ویژه اگر دارو می خورید، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
#برای علائم سندروم پیش از قاعدگی چه زمانی کمک بگیریم؟
اگر علائم باعث غیبت از کار یا کلاس، اختلال خواب، مشکل در انجام کارهای معمول یا تنش مکرر در روابط شده اند، برای ارزیابی وقت بگیرید. ادامه علائم در بیشتر روزهای ماه یا بهتر نشدن با اقدامات حمایتی نیز دلیل بررسی است. می توانید ثبت روزانه را همزمان با دریافت کمک شروع کنید.
برای مراجعه، دفترچه علائم، تاریخ پریودها و فهرست داروها و مکمل های مصرفی را همراه داشته باشید. دو توضیح روشن از اثر علائم بر زندگی، مانند «دو روز از کلاس ماندم» یا «کارم را نیمه تمام گذاشتم»، از عبارت کلی «PMS من شدید است» اطلاعات بیشتری می دهد.
تشخیص PMS با یک آزمایش خون مشخص نمی شود. پزشک بر اساس شرح حال و الگوی علائم تصمیم می گیرد که آیا بررسی علت دیگری لازم است؛ انجام مجموعه ای از آزمایش های هورمونی برای همه افراد، شرط شناخت PMS نیست.
اگر افکار خودآسیب رسانی یا خودکشی دارید، برای کمک فوری سلامت روان اقدام کنید و منتظر شروع پریود نمانید. اگر فکر می کنید ممکن است به خودتان آسیب بزنید یا نمی توانید خود را امن نگه دارید، تنها نمانید، به یک فرد قابل اعتماد اطلاع دهید و با اورژانس محل زندگی تماس بگیرید یا به نزدیک ترین بخش اورژانس مراجعه کنید.
پرسش‌های متداول
پاسخ کوتاه به سؤالهایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو میشوند
آیا علائم قبل از پریود می تواند با بارداری اشتباه شود؟
بله؛ خستگی، حساسیت پستان و تغییر خلق ممکن است در هر دو دیده شوند. از روی این علائم نمی توان بارداری را تایید یا رد کرد. اگر احتمال بارداری وجود دارد، از تست بارداری مطابق دستور آن استفاده کنید.
آیا نوجوانان هم سندروم پیش از قاعدگی دارند؟
بله؛ PMS می تواند در افرادی که پریود می شوند، از جمله نوجوانان، دیده شود. با این حال، هر تغییر خلق در نوجوانی را نباید به آن نسبت داد؛ ارتباط با چرخه و اثر بر زندگی باید بررسی شود.
اگر پریود نامنظم باشد، ثبت علائم چه فایده ای دارد؟
ثبت روزانه همچنان کمک کننده است. تاریخ واقعی و وضعیت خونریزی را بنویسید؛ پس از شروع پریود می توانید مشخص کنید علائم در چه فاصله ای از آن رخ داده اند. لازم نیست روز شروع پریود بعدی را از قبل حدس بزنید.
آیا شدت PMS باید هر ماه یکسان باشد؟
خیر؛ نوع و شدت علائم می تواند از یک چرخه به چرخه دیگر فرق کند. در دفترچه، تجربه واقعی همان روز را ثبت کنید و آن را با ماه قبل یکسان فرض نکنید.
سفید سیاه یک رسانه سلامت فارسی است که با هدف ارائه اطلاعات علمی، قابل فهم و کاربردی درباره بیماریها، تغذیه، سلامت روان، سبک زندگی و مراقبتهای روزمره فعالیت میکند. محتوای منتشرشده در این وبسایت بر پایه منابع معتبر علمی تهیه میشود و صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد.
