پرش به محتوای اصلی
لوگوی سفید سیاه
سلامت مردان

تفسیر آزمایش اسپرم؛ تعداد، حرکت و شکل چه معنایی دارند؟

اگر برگه آزمایش اسپرم را گرفته اید، ابتدا به کامل بودن نمونه و واحد اعداد نگاه کنید. این راهنما فرق غلظت با تعداد کل و حرکت کل با حرکت پیشرونده را توضیح می دهد، حدود پایین مرجع را نشان می دهد و با یک مثال روشن می کند چه وقت نتیجه به بررسی یا تکرار آزمایش نیاز دارد.

راهنمابرای: عمومیبزرگسالان
تفسیر آزمایش اسپرم
تفسیر آزمایش اسپرم
فهرست مطالب(4 عنوان)

برای تفسیر آزمایش اسپرم، اول کیفیت نمونه را بررسی کنید و بعد حجم، غلظت، تعداد کل، حرکت و شکل اسپرم را کنار هم بخوانید. مثلا ممکن است تعداد اسپرم در هر میلی لیتر مناسب به نظر برسد، اما چون حجم کم است، تعداد کل نمونه پایین باشد. عددهای مرجع برای مقایسه مفیدند. از روی یک عدد یا یک نمونه نمی شود درباره امکان بارداری حکم قطعی داد.

#قبل از خواندن عددهای اسپرموگرام چه چیزی را چک کنیم؟

اسپرموگرام همان آزمایش مایع منی است. اگر قرار است نمونه بدهید، دستور همان آزمایشگاه را درباره آمادگی و تحویل رعایت کنید. معمولا نمونه بعد از ۲ تا ۷ روز بدون انزال جمع می شود. از ظرف داده شده یا تأیید شده آزمایشگاه استفاده کنید و روان کننده یا کاندوم معمولی را بدون تأیید آزمایشگاه به کار نبرید. اگر نمونه در خانه گرفته می شود، زمان مجاز تحویل و روش نگهداری در مسیر را از قبل بپرسید.

اگر بخشی از نمونه بیرون ظرف ریخته، به ویژه بخش اول، به آزمایشگاه بگویید. ناقص بودن نمونه می تواند حجم و تعداد گزارش شده را تغییر دهد. اگر برگه را گرفته اید، مدت پرهیز، زمان تحویل و یادداشت های مربوط به نمونه را بررسی کنید. تب یا بیماری اخیر را هم در ویزیت بگویید، چون ممکن است روی نتیجه اثر گذاشته باشد.

#تعداد، حرکت و شکل اسپرم چه معنایی دارند؟

جدول زیر حدود پایین مرجع در ویرایش ششم دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت را نشان می دهد. این اعداد تقریبا صدک پنجم گروه مرجع هستند. یعنی حدود پنج درصد از مردانی که شریکشان در مدت یک سال باردار شده بود، برای هر شاخص نتیجه ای پایین تر از آن عدد داشتند. واحد و مرجع روی برگه خودتان را هم بررسی کنید.

شاخص برگهچه چیزی را می سنجد؟حد پایین مرجع
حجممقدار مایع منی جمع شده۱٫۴ میلی لیتر
غلظتتعداد اسپرم در هر میلی لیتر۱۶ میلیون در میلی لیتر
تعداد کلتعداد اسپرم در تمام نمونه۳۹ میلیون در نمونه
حرکت کلدرصد اسپرم هایی که حرکت دارند۴۲ درصد
حرکت پیشروندهدرصد اسپرم هایی که رو به جلو حرکت می کنند۳۰ درصد
زنده بودندرصد اسپرم های زنده، اگر اندازه گیری شود۵۴ درصد
شکل طبیعیدرصد اسپرم هایی که معیار آزمایشگاهی شکل را دارند۴ درصد

#غلظت اسپرم با تعداد کل چه فرقی دارد؟

غلظت می گوید در یک میلی لیتر چند اسپرم وجود دارد. تعداد کل از ضرب غلظت در حجم نمونه به دست می آید. به همین دلیل دو نفر با غلظت یکسان می توانند تعداد کل متفاوتی داشته باشند. وقتی عددی را با مرجع می سنجید، اول ببینید کنار آن «در میلی لیتر» نوشته یا «در کل نمونه».

#حرکت کل با حرکت پیشرونده چه فرقی دارد؟

حرکت کل هم اسپرم هایی را در بر می گیرد که رو به جلو می روند و هم آنهایی را که حرکت دارند ولی پیشروی مؤثری ندارند. حرکت پیشرونده فقط گروه اول را نشان می دهد. اگر روی برگه علامت PR را دیدید، منظور حرکت پیشرونده است. پایین بودن حرکت به تنهایی نمی گوید همه اسپرم های بی حرکت مرده اند. اگر لازم باشد، آزمایشگاه زنده بودن اسپرم را جداگانه می سنجد.

#مورفولوژی یا شکل طبیعی اسپرم یعنی چه؟

مورفولوژی یعنی شکل اسپرم. آزمایشگاه ظاهر سر، بخش میانی و دم را با معیارهای مشخص مقایسه می کند. عدد ۴ درصد یعنی چهار درصد از اسپرم های بررسی شده معیار سخت گیرانه شکل طبیعی را داشته اند. از این عدد به تنهایی نمی شود سلامت ژنتیکی اسپرم یا احتمال بارداری را نتیجه گرفت.

#اسیدیته، غلظت مایع و سلول های دیگر روی برگه

بعضی برگه ها اسیدیته (pH)، گرانروی، یعنی میزان روان بودن مایع، یا زمان روان شدن آن را هم ثبت می کنند. این شاخص ها با غلظت اسپرم، یعنی تعداد سلول در هر میلی لیتر، فرق دارند. اگر آزمایشگاه وجود گلبول سفید را گزارش کرده، از پزشک بپرسید آیا یافته به بررسی بیشتری نیاز دارد. این عدد به تنهایی دلیل مشخصی برای عفونت یا مصرف آنتی بیوتیک نیست.

#یک نمونه برگه آزمایش اسپرم را چطور بخوانیم؟

فرض کنید حجم نمونه ۱٫۵ میلی لیتر، غلظت ۲۰ میلیون در میلی لیتر، حرکت کل ۴۶ درصد، حرکت پیشرونده ۲۸ درصد و شکل طبیعی ۴ درصد است. این مثال فرضی را می شود در سه قدم خواند:

  1. تعداد کل حدود ۳۰ میلیون است. حجم ۱٫۵ و غلظت ۲۰ هر دو بالاتر از حدود پایین مرجع خودشان هستند، اما حاصل ضربشان از مرجع تعداد کل پایین تر است.
  2. حرکت کل از ۴۲ درصد بالاتر و حرکت پیشرونده از ۳۰ درصد پایین تر است. این دو عدد دو جنبه مختلف حرکت را نشان می دهند.
  3. شکل طبیعی روی حد مرجع است. برای تصمیم بعدی باید بقیه اعداد، شرایط جمع آوری و سابقه باروری را هم ببینیم.

اگر بخشی از همین نمونه جمع نشده باشد، ابتدا این موضوع را به پزشک بگویید. حتی وقتی همه خانه های برگه پر شده اند، تکرار آزمایش با نمونه کامل ممکن است تصویر دقیق تری بدهد.

#اگر نتیجه خارج از محدوده مرجع بود، چه کنیم؟

اگر یک یا چند شاخص پایین است، برگه را همراه با نتیجه های قبلی و اطلاعات نمونه به پزشک نشان دهید. تفاوت بین نمونه ها ممکن است باعث شود پزشک تکرار آزمایش بخواهد. زمان تکرار به شدت یافته و شرایطی مثل بیماری اخیر یا ناقص بودن نمونه بستگی دارد. اگر در نمونه اسپرم دیده نشده، بررسی نتیجهٔ اسپرم صفر به تأیید آزمایشگاهی و ارزیابی تخصصی نیاز دارد. نتیجه اول را معادل تشخیص قطعی یا ناتوانی دائمی در فرزندآوری در نظر نگیرید.

اگر همه اعداد در محدوده مرجع اند ولی نگرانی باروری ادامه دارد، ارزیابی باید با در نظر گرفتن وضعیت هر دو نفر ادامه پیدا کند. راهنمای سلامت جنسی و باروری مردان ارتباط نتیجه آزمایش با دیگر سؤال های باروری را روشن می کند. در دسته سلامت مردان آزمایش مایع منی بخشی از مسیر بررسی باروری است.

پرسش‌های متداول

پاسخ کوتاه به سؤال‌هایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو می‌شوند

عدد ۴ درصد در شکل اسپرم یعنی نتیجه خیلی بد است؟
اگر روی برگه کنار شکل طبیعی نوشته شده، یعنی چهار درصد اسپرم های بررسی شده معیار سخت گیرانه شکل طبیعی را داشته اند. این عدد در ویرایش ششم راهنمای مرجع سازمان جهانی بهداشت در حد پایین مرجع است. برای برآورد وضعیت، حرکت، تعداد و شرایط نمونه هم باید کنار آن دیده شوند.
چرا روی برگه آزمایشگاه حد مرجع با اعداد این مقاله فرق دارد؟
ممکن است واحد گزارش، روش آزمایش یا نسخه راهنمای مورد استفاده فرق داشته باشد. اول اسم شاخص و واحد را بررسی کنید. مثلا عدد غلظت در میلی لیتر را با تعداد کل مقایسه نکنید. اگر اختلاف روشن نیست، مرجع استفاده شده را از آزمایشگاه یا پزشک بپرسید.
اگر یک بار تعداد یا حرکت اسپرم پایین باشد، آزمایش را کی تکرار کنیم؟
زمان تکرار برای همه یکسان نیست. اگر بخشی از نمونه جمع نشده، تب داشته اید یا نتیجه بسیار پایین است، این موضوع را به پزشک بگویید. بر اساس شدت یافته و شرایط نمونه مشخص می شود تکرار چه زمانی اطلاعات مفیدتری می دهد.
اگر عددهای آزمایش در محدوده مرجع باشند، مشکل باروری رد می شود؟
خیر. نتیجه در محدوده مرجع اطلاعات خوبی درباره همان نمونه می دهد، اما بارداری به عوامل مربوط به هر دو نفر بستگی دارد. اگر نگرانی ادامه دارد، نتیجه را در کنار سابقه و ارزیابی زوج بررسی کنید.
منابع علمی این مقاله۳ منبع
  1. ۱

    WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6th ed

    World Health Organization

    World Health Organization · ۲۰۲۱

  2. ۲

    Male Infertility

    European Association of Urology

    European Association of Urology

  3. ۳

    Basic Semen Analysis

    Eastern Pathology Alliance

    Eastern Pathology Alliance

تتیم تحریریه سفید سیاه
آشنایی با تحریریه

این مقاله برایتان مفید بود؟

این مقاله را به اشتراک بگذارید

واتساپتلگرام

در حال دریافت دیدگاه‌ها…

در حال مطالعه

شروع مقاله