معرفی انواع داروهای چربی خون
داروهای کاهش چربی خون یکی از مهمترین روشهای کنترل کلسترول و تریگلیسیرید هستند و نقش مهمی در پیشگیری از سکته قلبی، سکته مغزی و بیماریهای قلب و عروق دارند. امروزه علاوه بر داروهای شناختهشدهای مانند آتورواستاتین و روزوواستاتین، داروهای جدیدتر و حتی برخی فرآوردههای گیاهی نیز برای بیماران خاص مورد استفاده قرار میگیرند.
فهرست مطالب(7 عنوان)
داروهای کاهش چربی خون به چند گروه اصلی تقسیم میشوند که هر کدام برای شرایط خاصی کاربرد دارند. مهمترین این گروهها عبارتاند از:
- استاتینها (مانند آتورواستاتین، روزوواستاتین و سیمواستاتین)
- ازتیمایب
- فیبراتها
- مهارکنندههای PCSK9
- اینکلیسیران
- اسید بامپدوئیک
- رزینهای متصلشونده به اسید صفراوی
- مکملهای امگا ۳ و برخی داروهای مخصوص کاهش تریگلیسیرید
- برخی فرآوردههای گیاهی که ممکن است در کنار اصلاح سبک زندگی و با نظر پزشک استفاده شوند.
انتخاب بهترین دارو به نوع چربی خون، وضعیت سلامت فرد و میزان خطر بیماریهای قلبی بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست.
#چرا شناخت داروهای کاهش چربی خون اهمیت دارد؟
بالا بودن کلسترول LDL یا تریگلیسیرید معمولاً تا مدتها علامت مشخصی ایجاد نمیکند، اما بهتدریج میتواند باعث تجمع چربی در دیواره رگها و افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی شود. به همین دلیل بسیاری از افراد پس از انجام آزمایش خون برای اولین بار متوجه بالا بودن چربی خون خود میشوند.
در چنین شرایطی همیشه تنها تغییر رژیم غذایی کافی نیست. بسته به میزان چربی خون، سن، سابقه بیماریهای قلبی، دیابت و سایر عوامل خطر، پزشک ممکن است مصرف دارو را نیز توصیه کند.
اما سؤال مهم این است:
#کدام داروی کاهش چربی خون برای شما مناسبتر است؟
پاسخ این سؤال به عوامل مختلفی مانند نوع اختلال چربی خون، میزان افزایش LDL یا تریگلیسیرید، بیماریهای زمینهای، سن، عملکرد کبد و کلیه و حتی داروهای دیگری که مصرف میکنید بستگی دارد. به همین دلیل هیچ دارویی را نباید بدون تجویز پزشک شروع یا قطع کرد.
#داروهای کاهش چربی خون چگونه عمل میکنند؟
چربی خون تنها به کلسترول محدود نمیشود. در آزمایش خون معمولاً چهار شاخص اصلی بررسی میشود:
- کلسترول تام (Total Cholesterol)
- کلسترول LDL یا کلسترول «بد»
- کلسترول HDL یا کلسترول «خوب»
- تریگلیسیرید (Triglyceride)
هر گروه دارویی روی یکی یا چند مورد از این شاخصها اثر بیشتری دارد. برای مثال:
- برخی داروها بیشتر LDL را کاهش میدهند.
- بعضی داروها در کاهش تریگلیسیرید مؤثرتر هستند.
- برخی دیگر ترکیبی از هر دو اثر را دارند.
به همین دلیل پزشک بر اساس نتیجه آزمایش و شرایط فرد، مناسبترین دارو یا ترکیب دارویی را انتخاب میکند.
#انواع داروهای کاهش چربی خون
بهطور کلی داروهای کاهنده چربی خون در هشت گروه اصلی قرار میگیرند:
| گروه دارویی | مهمترین کاربرد |
|---|---|
| استاتینها | کاهش LDL و پیشگیری از بیماریهای قلبی |
| ازتیمایب | کاهش جذب کلسترول از روده |
| فیبراتها | کاهش تریگلیسیرید |
| مهارکنندههای PCSK9 | کاهش شدید LDL در بیماران پرخطر |
| اینکلیسیران | کاهش طولانیمدت LDL با تزریق |
| اسید بامپدوئیک | جایگزین یا مکمل استاتینها در برخی بیماران |
| رزینهای متصلشونده به اسید صفراوی | کاهش LDL در شرایط خاص |
| امگا ۳ و برخی داروهای مکمل | کمک به کاهش تریگلیسیرید |
#استاتینها؛ رایجترین داروهای کاهش کلسترول
استاتینها اولین انتخاب پزشکان برای درمان افزایش کلسترول LDL هستند. این داروها با کاهش تولید کلسترول در کبد، علاوه بر پایین آوردن LDL، خطر سکته قلبی، سکته مغزی و مرگ ناشی از بیماریهای قلبی را نیز کاهش میدهند.
#مهمترین داروهای گروه استاتین
| نام دارو | قدرت کاهش LDL | توضیح |
|---|---|---|
| آتورواستاتین | زیاد | یکی از پرمصرفترین داروهای چربی خون |
| روزوواستاتین | بسیار زیاد | اثر قوی حتی در دوزهای پایین |
| سیمواستاتین | متوسط | بیشتر در بیماران با خطر متوسط استفاده میشود |
| پراواستاتین | متوسط | تداخل دارویی کمتر |
| لوواستاتین | متوسط | از نخستین استاتینهای تولیدشده |
| فلوواستاتین | متوسط | برای برخی بیماران خاص |
| پیتاواستاتین | زیاد | در برخی کشورها تجویز میشود |
مزایا
- کاهش قابل توجه LDL
- کاهش خطر سکته قلبی و مغزی
- کاهش احتمال نیاز به آنژیوپلاستی و جراحی قلب
عوارض احتمالی
- درد یا ضعف عضلات
- افزایش آنزیمهای کبدی
- اختلالات گوارشی خفیف
- در موارد نادر آسیب عضلانی شدید
#ازتیمایب (Ezetimibe)
ازتیمایب از جذب کلسترول در روده جلوگیری میکند و معمولاً همراه استاتین تجویز میشود.
#چه افرادی به ازتیمایب نیاز دارند؟
- افرادی که با استاتین به هدف LDL نمیرسند.
- بیمارانی که دوز بالای استاتین را تحمل نمیکنند.
- افراد مبتلا به کلسترول ارثی.
#فیبراتها
فیبراتها بیشتر برای درمان تریگلیسیرید بالا کاربرد دارند و اثر آنها بر LDL کمتر از استاتینهاست.
داروهای این گروه
- فنوفیبرات
- جمفیبروزیل
- بزافیبرات
#کاربرد اصلی
- کاهش تریگلیسیرید
- افزایش نسبی HDL
- کاهش خطر پانکراتیت در تریگلیسیرید بسیار بالا
#مهارکنندههای PCSK9
این داروها از جدیدترین درمانهای کاهش کلسترول هستند و معمولاً بهصورت تزریق زیرجلدی استفاده میشوند.
مهمترین داروها
- آلیروکوماب
- اوولوکوماب
مناسب چه کسانی هستند؟
- بیماران با کلسترول ارثی
- افرادی که پس از سکته قلبی هنوز LDL بالایی دارند.
- بیمارانی که استاتین کافی نیست یا قابل تحمل نیست.
#اینکلیسیران (Inclisiran)
اینکلیسیران داروی تزریقی جدیدی است که تولید پروتئین PCSK9 را کاهش میدهد و معمولاً هر شش ماه یکبار تزریق میشود.
مزیت اصلی آن، کاهش قابل توجه LDL با تعداد دفعات تزریق کمتر است.
#اسید بامپدوئیک
این دارو برای بیمارانی تجویز میشود که استاتین را به خوبی تحمل نمیکنند یا به کاهش بیشتری در LDL نیاز دارند.
گاهی همراه ازتیمایب یا استاتین مصرف میشود.
#رزینهای متصلشونده به اسید صفراوی
این داروها با اتصال به اسیدهای صفراوی در روده باعث افزایش مصرف کلسترول توسط کبد میشوند.
نمونهها:
- کلستیرامین
- کلستیپول
- کولسولام
امروزه نسبت به گذشته کمتر تجویز میشوند اما هنوز در برخی بیماران کاربرد دارند.
#داروهای حاوی امگا ۳
امگا ۳ تجویزی با مکملهای معمول بازار تفاوت دارد.
داروهای حاوی EPA یا ترکیبات امگا ۳ ممکن است در افراد دارای تریگلیسیرید بالا تجویز شوند.
این داروها جایگزین استاتین نیستند.
#آیا داروی گیاهی برای چربی خون وجود دارد؟
برخی فرآوردههای گیاهی ممکن است در کنار رژیم غذایی و ورزش به بهبود چربی خون کمک کنند، اما شواهد علمی آنها معمولاً از داروهای تجویزی کمتر است.
برخی از شناختهشدهترین آنها عبارتاند از:
- سیر
- بذر کتان
- جو دوسر
- پسیلیوم
- برنج قرمز تخمیری (Red Yeast Rice)
- شنبلیله
- زردچوبه
مصرف این فرآوردهها نیز باید با نظر پزشک انجام شود، زیرا برخی از آنها میتوانند با داروهای قلبی یا رقیقکننده خون تداخل داشته باشند.
#بهترین داروی کاهش چربی خون کدام است؟
بعضی ها می پرسن آتورواستاتین یا روزوواستاتین؟ هیچ دارویی برای همه افراد بهترین نیست.
انتخاب دارو به عواملی مانند:
- میزان LDL
- سطح تریگلیسیرید
- سن
- سابقه سکته قلبی یا مغزی
- دیابت
- بیماری کلیه
- بیماری کبد
- بارداری
- تحمل دارو
بستگی دارد.
به همین دلیل درمان باید کاملاً شخصیسازی شود.
#آیا با طبیعی شدن چربی خون میتوان دارو را قطع کرد؟
در بسیاری از بیماران خیر.
دارو باعث کنترل چربی خون میشود، نه درمان دائمی آن. قطع خودسرانه دارو ممکن است باعث افزایش مجدد کلسترول و بالا رفتن خطر بیماریهای قلبی شود.
هرگونه تغییر در درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
اصلاح سبک زندگی همچنان ضروری است
حتی هنگام مصرف دارو نیز رعایت سبک زندگی سالم اهمیت زیادی دارد.
توصیهها شامل:
- کاهش مصرف چربیهای اشباع و ترانس
- مصرف بیشتر سبزیجات، میوه و غلات کامل
- فعالیت بدنی منظم
- کنترل وزن
- ترک سیگار
- محدود کردن مصرف الکل
- کنترل فشار خون و دیابت
دارو زمانی بهترین نتیجه را دارد که همراه با این تغییرات استفاده شود.
جمعبندی
داروهای کاهش چربی خون شامل گروههای مختلفی مانند استاتینها، ازتیمایب، فیبراتها، مهارکنندههای PCSK9، اینکلیسیران، اسید بامپدوئیک، رزینهای متصلشونده به اسید صفراوی و برخی داروهای مخصوص کاهش تریگلیسیرید هستند. هر یک از این داروها کاربرد، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند و انتخاب آنها بر اساس شرایط بیمار، نتایج آزمایش و نظر پزشک انجام میشود.
