پرش به محتوای اصلی
لوگوی سفید سیاه
سلامت مردان

ناباروری مردان؛ چه زمانی بررسی را شروع کنیم و از کجا؟

زمان بررسی ناباروری مردان به مدت تلاش، سن شریک زن و عوامل خطر هر دو نفر بستگی دارد. در این راهنما می بینید چه زمانی مراجعه را شروع کنید، در ویزیت چه اطلاعاتی لازم است، آزمایش مایع منی چه نقشی دارد و نتیجه اولیه چگونه بر قدم بعدی اثر می گذارد.

راهنمابرای: عمومیبزرگسالان
ناباروری مردان
ناباروری مردان
فهرست مطالب(5 عنوان)

اگر با رابطه واژینال منظم و بدون پیشگیری برای بارداری تلاش می کنید و عامل خطر شناخته شده ای ندارید، زمان معمول بررسی به سن شریک زن بستگی دارد. زیر ۳۵ سال، پس از ۱۲ ماه تلاش و از ۳۵ سالگی، پس از ۶ ماه بررسی را شروع کنید. بالاتر از ۴۰ سال یا اگر سابقه درمان سرطان، مشکل شناخته شده باروری یا دشواری در رابطه و انزال وجود دارد، زودتر مراجعه کنید. ارزیابی بهتر است برای هر دو نفر همزمان آغاز شود.

#بررسی ناباروری مردان را چه زمانی شروع کنیم؟

مدت تلاش را از زمانی حساب کنید که رابطه منظم بدون پیشگیری برای بارداری شروع شده است. اگر رابطه یا انزال به اندازه ای دشوار است که عملا فرصت بارداری کمتر شده، این مسئله خودش دلیل گفت و گوی زودتر با پزشک است.

وضعیتزمان شروعقدم اول
سن شریک زن زیر ۳۵ سال، بدون عامل خطر شناخته شدهپس از ۱۲ ماه تلاشبرای بررسی هر دو نفر وقت بگیرید.
سن شریک زن ۳۵ تا ۴۰ سال، بدون عامل خطر شناخته شدهپس از ۶ ماه تلاشارزیابی مرد و زن را موازی شروع کنید.
سن شریک زن بالاتر از ۴۰ سالزودتر، بدون صبر برای رسیدن به بازه معمولدرباره ارزیابی سریع تر اقدام کنید.
عامل خطر شناخته شده در هرکدامبدون انتظار برای ۶ یا ۱۲ ماهسابقه و اثر احتمالی آن را در ویزیت توضیح دهید.

سابقه بیضه نزول نکرده در کودکی، جراحی یا آسیب بیضه، شیمی درمانی، پرتودرمانی و مشکل قبلی در آزمایش اسپرم از مواردی هستند که باید از ابتدا مطرح شوند. اگر شریک زن سابقه مشکل شناخته شده باروری یا بی نظمی قابل توجه قاعدگی دارد، این اطلاعات هم زمان مراجعه را تغییر می دهد. اگر مسئله با تغییر عملکرد جنسی همزمان است، راهنمای سلامت جنسی و باروری مردان کمک می کند سؤال باروری را از علائم همراه تفکیک کنید.

#ناباروری مردان از چه مسیرهایی بررسی می شود؟

پزشک می کوشد روشن کند مسئله به ساخته شدن اسپرم، رسیدن اسپرم به مایع منی یا دشواری در رابطه و انزال مربوط است. مشکلات هورمونی، آسیب بیضه یا بعضی درمان ها می توانند ساخت اسپرم را مختل کنند. گاهی اسپرم ساخته می شود، اما مسیر انتقال آن بسته است. در بعضی افراد هم مشکل در حفظ نعوظ یا خروج منی فرصت رسیدن اسپرم به دستگاه تناسلی شریک را کاهش می دهد. ظاهر طبیعی منی یا نداشتن علامت، هیچ یک از این مسیرها را به تنهایی تعیین نمی کند.

#در اولین ویزیت ناباروری مردان چه بررسی هایی انجام می شود؟

#سابقه و معاینه

پزشک درباره مدت تلاش، بارداری های قبلی، بیماری ها، عفونت ها، جراحی ها و مشکلات احتمالی نعوظ یا انزال می پرسد. فهرست داروها و مکمل ها را همراه ببرید. اگر تستوسترون تزریقی یا استروئیدهای بدنسازی مصرف می کنید، نام و زمان آخرین مصرف را بگویید. تستوسترون مصرفی می تواند پیام های هورمونی لازم برای ساخت اسپرم را کاهش دهد. تغییر داروی تجویزی را با پزشک هماهنگ کنید.

در معاینه، پزشک ممکن است اندازه و وضعیت بیضه ها را بررسی کند و به دنبال واریکوسل بگردد. واریکوسل یعنی گشاد شدن رگ های اطراف بیضه. وجود آن به تنهایی درباره علت ناباروری یا نیاز به عمل تصمیم نمی گیرد. نتیجه معاینه در کنار آزمایش و شرایط زوج سنجیده می شود.

#آزمایش مایع منی و بررسی های تکمیلی

آزمایش مایع منی، که به آن اسپرموگرام هم می گویند، یکی از نخستین بررسی هاست. این آزمایش ویژگی هایی از جمله تعداد، حرکت و شکل اسپرم را می سنجد. دستور آزمایشگاه را برای آماده شدن، جمع آوری و تحویل نمونه رعایت کنید و اگر بخشی از نمونه جمع نشده است، اطلاع دهید. اگر نتیجه اول خارج از محدوده مرجع باشد، پزشک ممکن است درخواست تکرار آزمایش کند، چون نتیجه نمونه ها می تواند متفاوت باشد.

آزمایش هورمونی، بررسی ژنتیک یا تصویربرداری برای همه لازم نیست. انتخاب آن ها به سابقه، معاینه و نتیجه آزمایش اولیه بستگی دارد. برای مثال، در صورت مشاهده تعداد بسیار کم یا دیده نشدن اسپرم، معمولا بررسی تخصصی برای تأیید و مشخص کردن علت مطرح می شود.

#بعد از جواب آزمایش اسپرم چه تصمیمی می گیریم؟

اگر نتیجه غیرعادی است، برگه را به پزشک نشان دهید تا مشخص شود تکرار آزمایش، بررسی علت یا ارجاع به متخصص لازم است. اگر نتیجه در محدوده مرجع است ولی بارداری رخ نداده، ارزیابی زوج را ادامه دهید. یک نتیجه آزمایش به تنهایی توان بارداری را قطعی نمی کند. در تفسیر آزمایش اسپرم هر شاخص در کنار بقیه نتایج و شرایط نمونه بررسی می شود.

قدم بعدی به علت احتمالی و زمان در دسترس زوج بستگی دارد. گاهی اصلاح یک عامل قابل تغییر یا درمان یک مشکل مشخص مطرح است. در بعضی شرایط، پزشک درباره روش های کمک باروری توضیح می دهد. انتخاب روش با توجه به نتیجه بررسی هر دو نفر، از جمله سن و وضعیت باروری شریک زن، انجام می شود.

#برای شروع ارزیابی باروری چه مدارکی همراه ببریم؟

مدت تلاش برای بارداری، نتیجه آزمایش های قبلی، فهرست داروها و مکمل ها، و سابقه جراحی یا درمان را آماده کنید. اگر قبلا فرزند داشته اید، زمان آن را بگویید و تغییرات بعدی مانند درمان، بیماری یا شروع دارو را هم مطرح کنید. هنگام گرفتن وقت، بپرسید ارزیابی دو نفر چگونه هماهنگ می شود و آیا دستور خاصی برای نمونه آزمایش هست. این مقاله در دسته سلامت مردان بر ارزیابی اولیه مردان در کنار بررسی شریک تمرکز دارد.

پرسش‌های متداول

پاسخ کوتاه به سؤال‌هایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو می‌شوند

برای بررسی ناباروری مردان به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
می توانید از پزشک عمومی، متخصص اورولوژی با تجربه ناباروری مردان یا مرکز باروری شروع کنید. هنگام گرفتن وقت بپرسید بررسی هر دو نفر چگونه هماهنگ می شود و آیا باید نتیجه قبلی یا نمونه آزمایش همراه داشته باشید.
اگر قبلا بچه دار شده ایم، باز هم بررسی مرد لازم است؟
بله. سابقه بارداری قبلی وضعیت فعلی را تعیین نمی کند. اگر دوباره بارداری در زمان مورد انتظار رخ نداده، ارزیابی هر دو نفر مطرح است. بیماری، جراحی یا داروهای جدید را در شرح حال بگویید.
اگر آزمایش اسپرم طبیعی باشد ولی بارداری رخ ندهد، چه کنیم؟
پیگیری ارزیابی زوج را ادامه دهید. نتیجه طبیعی یک نمونه به معنای تضمین بارداری نیست و باید کنار سابقه هر دو نفر، مدت تلاش و شرایط رابطه بررسی شود. پزشک مشخص می کند بررسی دیگری برای مرد یا شریک لازم است یا نه.
مصرف تستوسترون بدنسازی را باید به پزشک بگوییم؟
بله. نوع و زمان آخرین مصرف را بگویید، چون مصرف تستوسترون یا استروئیدهای بدنسازی می تواند ساخت اسپرم را کاهش دهد. اگر تحت درمان هستید، برای تغییر برنامه دارویی با پزشک هماهنگ کنید.
منابع علمی این مقاله۳ منبع
  1. ۱

    Male Infertility

    European Association of Urology

    European Association of Urology

  2. ۲

    Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion (2026)

    American Society for Reproductive Medicine

    American Society for Reproductive Medicine · ۲۰۲۶

  3. ۳

    WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, sixth edition

    World Health Organization

    World Health Organization · ۲۰۲۱

تتیم تحریریه سفید سیاه
آشنایی با تحریریه

این مقاله برایتان مفید بود؟

این مقاله را به اشتراک بگذارید

واتساپتلگرام

در حال دریافت دیدگاه‌ها…

در حال مطالعه

شروع مقاله