نارسایی قلبی؛ علائم، علل، تشخیص و روش های درمان

#نارسایی قلبی چیست؟

نارسایی قلبی (Heart Failure) وضعیتی است که در آن قلب نمی تواند خون را به اندازه نیاز بدن پمپاژ کند. این موضوع به معنی توقف کامل قلب نیست؛ بلکه نشان می دهد عملکرد پمپاژ یا پر شدن قلب دچار اختلال شده است.

زمانی که قلب ضعیف می شود، اندام های مختلف بدن ممکن است اکسیژن و مواد مغذی کافی دریافت نکنند. در نتیجه علائمی مانند تنگی نفس، خستگی زودرس، ورم پاها و کاهش توانایی انجام فعالیت های روزمره ایجاد می شود.

نارسایی قلبی یکی از شایع ترین بیماری های قلب و عروق در جهان است و معمولا به دنبال مشکلاتی مانند فشار خون بالا، بیماری عروق کرونر، سکته قلبی، بیماری های دریچه ای قلب یا برخی بیماری های مزمن ایجاد می شود.

شدت نارسایی قلبی در افراد مختلف متفاوت است. برخی افراد سال ها با علائم خفیف زندگی می کنند، در حالی که برخی دیگر به درمان های تخصصی و پیگیری مداوم نیاز دارند. تشخیص زودهنگام و کنترل عوامل خطر می تواند نقش مهمی در کند کردن روند پیشرفت بیماری داشته باشد.

#نگاهی سریع به نارسایی قلبی

#علائم نارسایی قلبی چیست؟

علائم نارسایی قلبی معمولا به تدریج ایجاد می شوند، اما در برخی افراد ممکن است به صورت ناگهانی ظاهر شوند. شدت علائم به میزان آسیب قلب، نوع نارسایی و وضعیت عمومی فرد بستگی دارد.

بسیاری از بیماران در ابتدا علائم خفیفی را تجربه می کنند و آن را به افزایش سن، خستگی یا کم تحرکی نسبت می دهند. به همین دلیل تشخیص بیماری گاهی با تاخیر انجام می شود.

شایع ترین نشانه های نارسایی قلبی عبارت اند از:

• تنگی نفس هنگام فعالیت یا دراز کشیدن
• خستگی و کاهش انرژی
• ورم پا، مچ پا یا ساق پا
• افزایش وزن ناگهانی ناشی از تجمع مایعات
• تپش قلب
• کاهش تحمل فعالیت های روزانه
• سرفه یا خس خس سینه مداوم
• بیدار شدن از خواب به دلیل تنگی نفس

#مهم ترین علائم هشداردهنده نارسایی قلبی

نکته مهم این است که وجود یک یا چند مورد از این علائم به تنهایی به معنای ابتلا به نارسایی قلبی نیست. بسیاری از بیماری های ریوی، کلیوی یا حتی کم خونی نیز می توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص نهایی باید توسط پزشک و با استفاده از معاینات و آزمایش های تخصصی انجام شود.

#علت نارسایی قلبی چیست؟

نارسایی قلبی معمولا یک بیماری مستقل نیست، بلکه نتیجه آسیب یا فشار طولانی مدت بر عضله قلب است. هر عاملی که توانایی قلب برای پمپاژ خون را کاهش دهد، می تواند در نهایت به نارسایی قلبی منجر شود.

در بسیاری از موارد، این بیماری به تدریج و طی سال ها ایجاد می شود. به همین دلیل کنترل بیماری های زمینه ای نقش مهمی در پیشگیری از آن دارد.

#شایع ترین علل نارسایی قلبی

#عوامل خطر ابتلا به نارسایی قلبی

برخی عوامل مستقیما باعث نارسایی قلبی نمی شوند اما احتمال بروز آن را افزایش می دهند:

• چاقی و اضافه وزن
• کم تحرکی
• مصرف دخانیات
• مصرف بیش از حد نمک
• افزایش کلسترول خون
• بیماری مزمن کلیه
• سابقه خانوادگی برخی بیماری های قلبی
• افزایش سن

نکته مهم این است که بسیاری از عوامل خطر نارسایی قلبی قابل کنترل هستند. مدیریت فشار خون، کنترل قند خون، حفظ وزن مناسب و داشتن فعالیت بدنی منظم می تواند احتمال ابتلا به این بیماری را کاهش دهد.

با این حال همه افرادی که عوامل خطر دارند، دچار نارسایی قلبی نمی شوند و همه بیماران مبتلا نیز علت یکسانی ندارند. به همین دلیل شناسایی علت زمینه ای بیماری یکی از مهم ترین مراحل درمان و کنترل آن محسوب می شود.

#نارسایی قلبی چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص نارسایی قلبی تنها بر اساس علائم امکان پذیر نیست. پزشک معمولا با بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و انجام برخی آزمایش ها علت علائم را مشخص می کند.

از آنجا که بسیاری از بیماری های ریوی، کلیوی و عروقی می توانند علائمی مشابه نارسایی قلبی ایجاد کنند، استفاده از روش های تشخیصی نقش مهمی در تایید یا رد بیماری دارد.

#مهم ترین روش های تشخیص نارسایی قلبی

#انواع نارسایی قلبی

نارسایی قلبی یک بیماری واحد نیست و پزشکان آن را بر اساس محل درگیری قلب، نحوه عملکرد عضله قلب و سرعت پیشرفت بیماری به انواع مختلفی تقسیم می کنند. شناخت نوع نارسایی قلبی به انتخاب روش درمان و پیش بینی روند بیماری کمک می کند.

دسته بندی های رایج نارسایی قلبی

• نارسایی قلبی سمت چپ
• نارسایی قلبی سمت راست
• نارسایی قلبی سیستولیک
• نارسایی قلبی دیاستولیک
• نارسایی قلبی احتقانی
• نارسایی قلبی حاد
• نارسایی قلبی مزمن

#درمان نارسایی قلبی چیست؟

درمان نارسایی قلبی با هدف کاهش علائم، بهبود کیفیت زندگی و جلوگیری از پیشرفت بیماری انجام می شود. نوع درمان به علت زمینه ای، شدت بیماری و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

امروزه بسیاری از بیماران با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می توانند سال ها زندگی فعالی داشته باشند.

روش های اصلی درمان

#تغذیه و سبک زندگی در نارسایی قلبی

سبک زندگی یکی از مهم ترین بخش های مدیریت نارسایی قلبی است. حتی بهترین داروها نیز بدون رعایت توصیه های تغذیه ای و رفتاری اثر مطلوبی نخواهند داشت.

توصیه های کلی

• کاهش مصرف نمک
• حفظ وزن مناسب
• فعالیت بدنی منظم تحت نظر پزشک
• ترک سیگار
• کنترل فشار خون و دیابت
• خواب کافی
• مدیریت استرس

تغذیه مناسب می تواند به کاهش تجمع مایعات، کنترل فشار خون و بهبود عملکرد قلب کمک کند.

#مراحل پیشرفت نارسایی قلبی

نارسایی قلبی معمولا یک بیماری پیشرونده است و ممکن است در طول زمان از مراحل خفیف به مراحل شدیدتر برسد. البته سرعت پیشرفت بیماری در همه افراد یکسان نیست.

دسته بندی کلی شدت بیماری

تشخیص زودهنگام و درمان مناسب می تواند روند پیشرفت بیماری را کندتر کند.

#نارسایی قلبی در گروه های خاص

اگرچه نارسایی قلبی بیشتر در سالمندان دیده می شود، اما می تواند در گروه های سنی و شرایط مختلف نیز رخ دهد.

برخی گروه هایی که نیاز به توجه بیشتری دارند عبارت اند از:

• زنان باردار
• سالمندان
• کودکان مبتلا به بیماری های مادرزادی قلب
• افراد مبتلا به بیماری کلیوی
• بیماران پس از سکته قلبی
• جوانان دارای عوامل خطر قلبی عروقی

شرایط تشخیص، درمان و پیگیری در هر یک از این گروه ها ممکن است متفاوت باشد.

#چه زمانی نارسایی قلبی خطرناک می شود؟

برخی علائم می توانند نشان دهنده بدتر شدن وضعیت قلب باشند و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی داشته باشند:

• تنگی نفس شدید و ناگهانی
• درد قفسه سینه
• افزایش سریع ورم پاها
• افزایش وزن ناگهانی طی چند روز
• غش یا کاهش سطح هوشیاری
• تپش قلب شدید یا نامنظم

در صورت مشاهده این علائم باید در سریع ترین زمان ممکن به پزشک یا مرکز درمانی مراجعه شود.