استرس و آریتمی قلب؛ آیا اضطراب باعث نامنظمی ضربان می‌شود؟

#آیا اضطراب باعث نامنظمی آریتمی می شود؟

استرس و اضطراب بیشتر باعث تپش قلب می‌شوند تا آریتمی واقعی. تپش قلب در خیلی از افراد یک واکنش معمول به استرس است و اغلب خطرناک نیست، اما اگر مکرر شود یا با غش، درد قفسه سینه یا تنگی نفس همراه باشد، باید بررسی شود.

#استرس و آریتمی قلب دقیقاً چه نسبتی دارند؟

استرس معمولاً اول به شکل تپش قلب دیده می‌شود، نه آریتمی قطعی. آریتمی یعنی اختلال واقعی در ریتم ضربان قلب، اما تپش قلب فقط احساس تند، کوبنده، یا غیرعادی زدن قلب است و می‌تواند در حالت کاملاً طبیعی هم رخ دهد.

به زبان ساده، استرس می‌تواند قلب را «بیشتر حس‌کردنی» کند، ولی این حس به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که ریتم قلب خراب شده است. بیشتر تپش‌ها به دلیل اضطراب رخ می‌دهند و معمولاً خطرناک نیستند.

چیزهایی که در این وضعیت بیشتر دیده می‌شوند:

• حس کوبیدن یا لرزش قلب
• تندتر شدن ضربان
• احساس جا افتادن یک ضربان
• بیشتر حس کردن ضربان در قفسه سینه یا گردن 

#چرا اضطراب می تواند تپش قلب را شدیدتر کند؟

اضطراب می‌تواند سیستم بدن را در حالت آماده‌باش نگه دارد و باعث شود ضربان قلب را بیشتر حس کنید. به همین دلیل خیلی از افراد در زمان نگرانی، امتحان، فشار کاری یا حمله پانیک، تپش قلب را تجربه می‌کنند.

در منابع بالینی، استرس و اضطراب از علت‌های شایع تپش قلب شناخته می‌شوند، همچنین به محرک‌هایی مثل کافئین، الکل، سیگار، بعضی داروهای سرماخوردگی، ورزش خیلی شدید و حتی کم‌آبی هم اشاره می‌کند.

یعنی در عمل، یک روز پرتنش، قهوه زیاد، خواب کم و کم‌آبی می‌توانند کنار هم تپش قلب را بیشتر کنند:

• اضطراب و ترس
• کافئین و نوشیدنی‌های انرژی‌زا
• سیگار و نیکوتین
• کم‌خوابی
• کم‌آبی بدن 

#کدام تپش‌ها معمولاً از استرس می‌آیند؟

تپش‌های استرسی اغلب کوتاه‌مدت، گذرا و وابسته به موقعیت هستند. یعنی ممکن است در لحظه‌ای که استرس بالا می‌رود شروع شوند و با آرام شدن، کمتر شوند.

الگوهایی که بیشتر به نفع تپش استرسی‌اند:

• هنگام اضطراب یا نگرانی شروع می‌شوند
• بعد از قهوه، چای پررنگ یا نوشابه انرژی‌زا بیشتر می‌شوند
• با آرام‌سازی و تنفس آهسته کمتر می‌شوند
• در بسیاری از افراد بدون درمان خاصی فروکش می‌کنند 

اما اگر تپش‌ها تکراری، شدید یا طولانی باشند، یا فقط در شرایط خاص ظاهر نشوند، دیگر نباید آن را صرفاً به استرس نسبت داد. در این حالت، بررسی پزشکی منطقی است.

#چه زمانی تپش ناشی از استرس باید بررسی شود؟

اگر تپش قلب فقط یک بار و در زمان فشار روانی رخ داده باشد، معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد. ولی وقتی تپش‌ها با علائم هشدار همراه شوند، باید جدی‌تر برخورد کرد.

علائم هشدار مهم:

• غش یا نزدیک به غش
• درد یا فشار قفسه سینه
• تنگی نفس
• سرگیجه یا گیجی
• بدتر شدن یا بیشتر شدن ناگهانی تپش‌ها 

تپش قلب اگر با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا غش همراه باشد، باید ارزیابی شود. همچنین اگر تپش‌ها قطع نمی‌شوند یا همراه با علائم شدید هستند، کمک فوری لازم است.

#اگر تپش ادامه‌دار باشد، چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟

وقتی پزشک بخواهد مطمئن شود که این تپش‌ها فقط از استرس‌اند یا نه، معمولاً از تست‌های ساده و مرحله‌ای شروع می‌کند. هدف این است که ریتم قلب در لحظه یا در طول روز ثبت شود.

بررسی‌های رایج:

• نوار قلب
• هولتر مانیتور
• اکوکاردیوگرافی
• گاهی تست‌های خونی یا تست استرس بسته به شرایط بیمار 

ECG فعالیت الکتریکی قلب را نشان می‌دهد و هولتر برای ثبت ریتم در طول فعالیت‌های روزانه استفاده می‌شود. بسیاری از متخصصان این حوزه هم همین مسیر تشخیصی را تأیید می‌کند.

#برای کمتر شدن تپش‌های استرسی چه کارهایی مفید است؟

اگر محرک اصلی استرس باشد، کم‌کردن تپش‌ها بیشتر با تغییر عادت‌ها جواب می‌دهد تا درمان دارویی. منابع بالینی تأکید می‌کنند که آرام‌سازی، کاهش کافئین و دوری از محرک‌ها می‌تواند تپش را کمتر کند.

کارهای مفید:

• نفس عمیق و آهسته
• مدیتیشن یا یوگا
• کم کردن قهوه، چای پررنگ و نوشیدنی انرژی‌زا
• ترک سیگار و نیکوتین
• خواب کافی
• نوشیدن آب کافی
• پرهیز از ورزش خیلی شدید وقتی بدن تحت فشار است 

ورزش منظم، کنترل فشار خون و دوری از محرک‌ها می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما شروع ورزش برای آریتمی بهتر است متناسب با وضعیت فرد و با نظر پزشک باشد.

با این حال، آریتمی هم می‌تواند خودش را به صورت تپش یا حس fluttering نشان دهد. بعضی آریتمی‌ها مثل ضربان‌های زودرس ممکن است به شکل پرش یا لرزش قلب حس شوند. پس فقط حس شما کافی نیست و اگر تپش‌ها تکرار شدند، باید بررسی شوند.

#جمع‌بندی

استرس و اضطراب بیشتر باعث تپش قلب می‌شوند تا آریتمی واقعی. اما اگر تپش‌ها مداوم شوند، با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه یا غش همراه باشند، دیگر نباید آن را فقط به استرس نسبت داد و باید بررسی پزشکی انجام شود.