روش درست نخ دندان کشیدن؛ بدون آسیب به لثه

روش درست نخ دندان کشیدن این است که نخ را آرام بین دندان ها وارد کنید، آن را دور کنار هر دندان به شکل C خم کنید و با حرکت ملایم بالا و پایین، سطح دندان را تمیز کنید. نخ را نباید ناگهانی داخل لثه فرو ببرید یا با فشار زیاد حرکت دهید. اگر خونریزی لثه ادامه دار، شدید یا همراه با درد و تورم باشد، بهتر است بررسی شود.

#نخ دندان دقیقاً چه کاری انجام می دهد؟

نخ دندان برای تمیز کردن فضای بین دندان هاست؛ جایی که پرزهای مسواک معمولاً به طور کامل وارد آن نمی شوند مسواک برقی یا معمولی فرقی ندارد. این فضاها می توانند محل باقی ماندن ذرات غذا و پلاک باشند.

پلاک یک لایه چسبنده از باکتری هاست که اگر مرتب پاک نشود، می تواند به پوسیدگی بین دندانی، التهاب لثه و بوی بد دهان کمک کند. نخ دندان با حرکت درست، سطح کناری دندان ها و نزدیک خط لثه را تمیزتر می کند.

نخ دندان بیشتر برای این قسمت ها مهم است:

• فاصله بین دندان های عقب
• محل تماس دو دندان کنار هم
• نزدیک خط لثه
• جاهایی که غذا زیاد گیر می کند
• سطح کناری دندان ها که مسواک خوب به آن نمی رسد

نکته مهم این است که نخ دندان قرار نیست لثه را بسابد یا زخم کند. هدف، تمیز کردن کنار دندان است، نه فشار آوردن به بافت لثه.

#روش درست نخ دندان کشیدن چگونه است؟

برای سلامت دهان و دندان روش درست این است که نخ را با کنترل وارد فضای بین دندان ها کنید، دور یک طرف دندان خم کنید و به آرامی بالا و پایین ببرید. حرکت باید ملایم باشد، نه ناگهانی و خشن.

برای شروع، این مراحل ساده را انجام دهید:

1. حدود ۳۰ تا ۴۵ سانتی متر نخ دندان جدا کنید.
2. بیشتر نخ را دور انگشت های میانی دو دست بپیچید.
3. حدود ۳ تا ۵ سانتی متر نخ را بین دو دست نگه دارید.
4. نخ را با حرکت آرام بین دو دندان وارد کنید.
5. وقتی به نزدیکی لثه رسید، نخ را دور یک دندان به شکل C خم کنید.
6. نخ را آرام روی سطح کناری دندان بالا و پایین ببرید.
7. همین کار را برای سمت دندان کناری هم تکرار کنید.
8. برای هر فاصله، از بخش تمیز نخ استفاده کنید.
9. پشت آخرین دندان های عقب را هم فراموش نکنید.

اگر نخ دندان را فقط سریع بین دندان ها ببرید و بیرون بکشید، سطح کناری دندان ها خوب تمیز نمی شود. قسمت مهم کار، همان حرکت آرام کنار هر دندان است.

#فرم C در نخ دندان یعنی چه؟

فرم C یعنی نخ دندان را دور کنار هر دندان کمی خم کنید تا شکل آن را دنبال کند. این کار کمک می کند نخ فقط از وسط فاصله عبور نکند، بلکه سطح کناری دندان را هم تمیز کند.

وقتی نخ به نزدیکی خط لثه رسید، آن را با فشار کم دور دندان بپیچانید. بعد نخ را چند بار آرام بالا و پایین ببرید. سپس همین حرکت را برای دندان کناری انجام دهید.

یک روش ساده برای تصور فرم C:

• نخ باید به کنار دندان بچسبد
• نباید مستقیم و خشک وسط دو دندان بالا و پایین شود
• نباید با فشار به لثه کوبیده شود
• باید هر دو طرف فاصله بین دندان ها تمیز شود

اگر هنگام انجام فرم C درد دارید، احتمالاً یا نخ را با فشار زیاد وارد می کنید، یا فضای بین دندان ها، پرکردگی، جرم یا التهاب لثه نیاز به بررسی دارد.

#نخ دندان را قبل از مسواک بکشیم یا بعد از آن؟

اگر بخواهیم یک ترتیب ساده و کاربردی انتخاب کنیم، نخ دندان قبل از مسواک منطقی تر است. چون ذرات غذا و پلاک بین دندان ها آزاد می شوند و بعد مسواک با خمیر دندان فلورایددار بهتر می تواند سطح دندان و اطراف لثه را تمیز کند.

با این حال، مهم تر از ترتیب، انجام منظم نخ دندان است. اگر فقط به خاطر اینکه نمی دانید قبل یا بعد از مسواک باید نخ بکشید، آن را کنار می گذارید، بهتر است زمانی را انتخاب کنید که برایتان قابل تکرارتر است.
برای بیشتر افراد، ترتیب ساده این است: اول نخ دندان، بعد مسواک. نخ دندان ذرات غذا و پلاک را از بین دندان ها آزاد می کند و بعد مسواک بهتر سطح دندان و اطراف لثه را تمیز می کند.

اگر دنبال ترتیب ایده آل هستید، نخ دندان را قبل از مسواک بکشید، اگر هنگام نخ دندان خونریزی دارید، روش را ملایم تر کنید 

برای بیشتر افراد، ترتیب ساده این است:

• اول نخ دندان برای تمیز کردن بین دندان ها  
  بعد مسواک با خمیر دندان فلورایددار  
  سپس بیرون ریختن خمیر اضافی 
• پرهیز از شستن زیاد دهان با آب  

این ترتیب کمک می کند نخ دندان و مسواک مکمل هم باشند. نخ دندان جای مسواک را نمی گیرد و مسواک هم معمولاً نمی تواند همه فضای بین دندان ها را کامل تمیز کند.

#چرا هنگام نخ دندان لثه خونریزی می کند؟

خونریزی هنگام نخ دندان می تواند به التهاب لثه، تجمع پلاک، روش خشن یا استفاده نامنظم مربوط باشد. اگر مدت ها نخ دندان نکشیده باشید، لثه ممکن است در شروع حساس تر باشد.

خونریزی خفیف و موقت همیشه به معنی خطر جدی نیست، اما نباید هم کاملاً عادی فرض شود. اگر با چند روز مراقبت آرام بهتر نشود یا با درد، تورم و بوی بد همراه باشد، نیاز به بررسی دارد.

علت های رایج خونریزی:

• نخ دندان را ناگهانی وارد لثه می کنید
• حرکت اره ای و خشن دارید
• لثه ملتهب است
• پلاک یا جرم نزدیک خط لثه جمع شده
• مدت طولانی نخ دندان استفاده نکرده اید
• پرکردگی یا تماس دندانی باعث گیر کردن نخ می شود

اگر خونریزی تکرار می شود، نخ دندان را کامل قطع نکنید، اما روش را ملایم تر کنید و در صورت ادامه دار بودن، موضوع را بررسی کنید.

#نخ دندان چگونه به لثه آسیب می زند؟

نخ دندان اگر درست استفاده شود، معمولاً به لثه آسیب نمی زند. مشکل زمانی ایجاد می شود که نخ با فشار زیاد، حرکت تیز یا روش نادرست وارد لثه شود.

رفتارهایی که می توانند به لثه فشار بیاورند:

• کوبیدن ناگهانی نخ به پایین
• حرکت تند و اره ای
• استفاده از نخ خیلی کوتاه و بدون کنترل
• کشیدن نخ روی لثه به جای کنار دندان
• تلاش برای عبور دادن نخ از فضای خیلی تنگ با زور زیاد
• استفاده از نخ آلوده یا تکراری برای همه دندان ها

اگر نخ بین دندان ها خیلی سخت عبور می کند، بهتر است با فشار زیاد آن را رد نکنید. گاهی تماس فشرده دندان ها، جرم، پرکردگی نامناسب یا لبه تیز دندان باعث گیر کردن نخ می شود.

#اگر نخ دندان بین دندان گیر کرد چه کنیم؟

اگر نخ دندان گیر کرد، آن را با زور بالا نکشید. کشیدن ناگهانی می تواند لثه را تحریک کند یا باعث پاره شدن نخ شود. بهتر است آرام نخ را از همان مسیر بیرون بیاورید یا یک سمت آن را رها کنید.

در این موقعیت ها بهتر است:

• نخ را با حرکت آرام عقب و جلو آزاد کنید
• اگر گیر کرده، یک طرف نخ را رها کنید و آرام بیرون بکشید
• از فشار زیاد استفاده نکنید
• با سوزن، خلال تیز یا وسایل نامناسب دستکاری نکنید
• اگر همیشه در یک نقطه گیر می کند، آن دندان را بررسی کنید

گیر کردن مکرر نخ در یک نقطه می تواند به جرم، پوسیدگی، لبه پرکردگی، فاصله نامناسب یا تماس دندانی مربوط باشد. اگر این اتفاق تکرار می شود، فقط نوع نخ را عوض نکنید؛ بهتر است علت مشخص شود.

#نخ دندان برای همه یکسان است؟

برای بیشتر افراد، نخ دندان معمولی یا نوار دندانی می تواند کافی باشد، اما همه دهان ها شبیه هم نیستند. بعضی افراد فضای بین دندانی تنگ تر، ارتودنسی، بریج، ایمپلنت یا محدودیت حرکتی دست دارند.

در این شرایط ممکن است ابزارهای دیگر کمک کننده باشند:

• نخ دندان دسته دار
• نوار دندانی پهن تر
• ابزار بین دندانی
• نخ مخصوص ارتودنسی
• واترفلاسر در بعضی افراد
• برس بین دندانی با اندازه مناسب

این مقاله وارد مقایسه تخصصی این ابزارها نمی شود. نکته اصلی این است که هدف همه آن ها تمیز کردن فضای بین دندان هاست؛ انتخاب دقیق تر بهتر است بر اساس وضعیت دهان و توصیه دندانپزشک انجام شود.

#روزی چند بار نخ دندان بکشیم؟

برای بیشتر افراد، یک بار در روز نخ دندان کشیدن کافی و قابل انجام است. مهم تر از تعداد زیاد، کیفیت و تداوم است. اگر با عجله و فشار زیاد چند بار در روز نخ بکشید، نتیجه بهتر نمی شود.

نوبت شب معمولاً انتخاب خوبی است، چون بعد از آن غذا نمی خورید و فضای بین دندان ها برای چند ساعت تمیزتر می ماند. البته اگر شب ها فراموش می کنید، می توانید زمانی را انتخاب کنید که برایتان پایدارتر است.

نکته های ساده برای تداوم:

• نخ دندان را جلوی دید بگذارید
• با یک ناحیه کوچک شروع کنید
• عجله نکنید
• اگر خونریزی دارید، روش را ملایم تر کنید
• اگر درد یا گیر مکرر دارید، آن را بررسی کنید

نخ دندان وقتی اثر دارد که تبدیل به عادت شود؛ نه کاری که فقط هنگام گیر کردن غذا انجام می دهیم.

#چه زمانی نخ دندان کافی نیست؟

اگر درد شدید، تورم، تب یا خونریزی مداوم دارید، نخ دندان به تنهایی کافی نیست. نخ دندان برای مراقبت و پیشگیری کمک کننده است، اما درمان عفونت، پوسیدگی یا بیماری پیشرفته لثه نیست.

این نشانه ها نیاز به توجه بیشتر دارند:

• درد شدید دندان یا لثه
• تورم لثه، صورت یا فک
• تب همراه با درد دندان
• خونریزی شدید یا ادامه دار
• بوی بد ماندگار با خونریزی
• مزه بد یا ترشح اطراف دندان
• لق شدن دندان
• گیر کردن مکرر غذا در یک نقطه
• نخ دندان که همیشه در یک محل پاره یا گیر می کند

این علائم همیشه به معنی مشکل خطرناک نیستند، اما اگر تکرار شوند، بهتر است بررسی شوند. تغییر نوع نخ دندان یا محکم تر تمیز کردن معمولاً راه حل اصلی نیست.

#از کجا نخ دندان کشیدن را درست تر شروع کنیم؟

برای شروع، لازم نیست همه چیز را کامل انجام دهید. یک نخ دندان مناسب، چند دقیقه زمان و حرکت آرام کافی است. هدف این است که روش را درست یاد بگیرید و آن را به عادت تبدیل کنید.

از امشب می توانید فقط چند فاصله بین دندانی را با دقت و آرامش تمیز کنید. وقتی دستتان راه افتاد، بقیه دندان ها را هم اضافه کنید. مهم این است که نخ را به لثه نکوبید و به جای حرکت خشن، سطح کناری هر دندان را آرام دنبال کنید.

اگر با وجود روش آرام، خونریزی، درد، گیر کردن نخ یا بوی بد ماندگار دارید، بهتر است موضوع را فقط به «بلد نبودن نخ دندان» نسبت ندهید. گاهی دهان نیاز به بررسی دقیق تر دارد تا علت اصلی مشخص شود.