فیزیوتراپی کف لگن فقط مجموعه ای از تمرین های تقویتی نیست. ارزیابی با گفت و گو درباره علائم و هدف ها شروع می شود و ممکن است بررسی حرکت، تنفس و عملکرد عضلات را در بر بگیرد. معاینه داخلی تنها با توضیح و رضایت فرد انجام می شود و اجباری نیست. برنامه درمان نیز بر اساس نیاز می تواند شامل آموزش، تمرین تقویت یا رهاسازی، اصلاح عادت های مثانه و روده و بیوفیدبک باشد.
فیزیوتراپی کف لگن یک ارزیابی و درمان تخصصی برای مشکلات مرتبط با عملکرد عضلات و بافت های این ناحیه است. جلسه نخست معمولا با شرح حال و بررسی حرکت و عملکرد عضلات آغاز می شود. معاینه داخلی ممکن است پیشنهاد شود، اما فقط با رضایت فرد انجام می شود و برای همه اجباری نیست.
فیزیوتراپی کف لگن شاخه ای تخصصی از فیزیوتراپی است که عملکرد عضلات، بافت ها و الگوهای حرکتی مرتبط با مثانه، روده، حمایت اندام های لگنی و درد این ناحیه را بررسی می کند. هدف فقط قوی کردن عضلات نیست؛ بعضی افراد به تقویت، بعضی به یادگیری رهاسازی و برخی به بهبود هماهنگی عضله با تنفس، حرکت یا دفع نیاز دارند.
تمرین عمومی معمولا بدون ارزیابی اختصاصی و برای گروه بزرگی از افراد طراحی می شود. در فیزیوتراپی، برنامه از روی علائم، سابقه پزشکی، معاینه و هدف های شخصی تنظیم می شود. به همین دلیل دو نفر با نشانه مشابه ممکن است تمرین ها و توصیه های متفاوتی دریافت کنند.
اگر ابتدا می خواهید جایگاه این عضلات و گروه های اصلی علائم را بشناسید، راهنمای سلامت کف لگن تصویر کلی تری از عملکرد این ناحیه و زمان ارزیابی ارائه می دهد.
این نوع فیزیوتراپی ممکن است برای بعضی مشکلات کنترل ادرار یا مدفوع، فوریت و دشواری تخلیه، احساس فشار لگنی، درد مرتبط با عضلات، درد هنگام رابطه یا بازتوانی پس از برخی جراحی ها و زایمان در نظر گرفته شود. وجود این علائم به تنهایی ثابت نمی کند که علت فقط عضلات کف لگن است.
پیش از شروع درمان، لازم است مشخص شود آیا مشکل به ارزیابی پزشکی، آزمایش یا بررسی تخصص دیگری هم نیاز دارد. فیزیوتراپیست می تواند عملکرد حرکتی و عضلانی را ارزیابی کند، اما عفونت، بیماری عصبی، مشکل اندام داخلی یا علت های دیگر ممکن است مسیر بررسی متفاوتی بخواهند.
فیزیوتراپی کف لگن فقط برای زنان نیست. مردان نیز ممکن است برای مشکلات کنترل ادرار، درد لگنی یا بازتوانی پس از بعضی جراحی های پروستات ارجاع شوند. انتخاب درمان باید بر اساس علت احتمالی و ارزیابی فردی باشد، نه جنسیت یا یک علامت منفرد.
جلسه اول معمولا برای شناخت مشکل و تعیین نقطه شروع است. ممکن است بخش زیادی از زمان صرف گفت و گو شود و هیچ معاینه داخلی انجام نشود. ترتیب دقیق مراحل به علت مراجعه، سابقه فرد، سیاست مرکز و رضایت او بستگی دارد.
فیزیوتراپیست ممکن است درباره زمان شروع علائم، وضعیت ادرار و دفع، درد، فعالیت روزانه، بارداری و زایمان، جراحی های قبلی، داروها و اثر مشکل بر زندگی سؤال کند. لازم نیست پاسخ ها را با حدس کامل کنید؛ توضیح الگوی واقعی علائم از انتخاب واژه پزشکی مهم تر است.
هدف درمان نیز روشن می شود؛ برای نمونه، کنترل بهتر نشت هنگام فعالیت، دفع راحت تر، کاهش درد هنگام نشستن یا بازگشت ایمن به ورزش. هدف مشخص کمک می کند پیشرفت فقط با عدد قدرت عضله سنجیده نشود.
بسته به مشکل، وضعیت تنفس، شکم، کمر، لگن، مفصل ران، جای زخم و الگوی حرکت بررسی می شود. ممکن است فیزیوتراپیست از شما بخواهد بنشینید، بایستید، سرفه کنید یا یک حرکت ساده انجام دهید تا هماهنگی عضلات و تغییر علائم را ببیند.
این ارزیابی به معنی نسبت دادن همه دردهای کمر و لگن به کف لگن نیست. اگر درد یا محدودیت حرکتی دیگری هم دارید، راهنماهای استخوان و مفاصل می توانند به شناخت بهتر مسائل عضلانی و حرکتی همراه کمک کنند.
ارزیابی عملکرد ممکن است توانایی انقباض، رهاسازی، استقامت، هماهنگی و واکنش عضلات هنگام افزایش فشار شکم را بررسی کند. مشاهده بیرونی، لمس خارجی یا ابزارهای سنجش می توانند بخشی از ارزیابی باشند؛ همه این روش ها برای هر فرد لازم نیستند.
| بخش ارزیابی | چه چیزی بررسی می شود؟ | کاربرد نتیجه |
|---|---|---|
| گفت و گو | الگوی علائم، سابقه و هدف ها | تعیین مسئله اصلی و نیاز به ارجاع |
| بررسی حرکت | تنفس، وضعیت تنه و لگن و فعالیت های محرک | شناخت عوامل همراه و انتخاب تمرین |
| بررسی عضله | انقباض، رهاسازی، هماهنگی و حساسیت | انتخاب تقویت، رهاسازی یا بازآموزی |
| پیگیری عملکرد | تغییر علائم در کارهای روزانه | سنجش اثر برنامه و تنظیم آن |
خیر، معاینه داخلی اجباری نیست. اگر این بررسی برای پاسخ به سؤال بالینی مفید باشد، فیزیوتراپیست باید دلیل، روش و گزینه های جایگزین را توضیح دهد و پیش از انجام آن رضایت شما را بگیرد. می توانید آن را نپذیرید، سؤال بپرسید یا در هر مرحله درخواست توقف کنید.
معاینه ممکن است از راه واژن یا راست روده و معمولا با انگشت دستکش دار و ماده روان کننده انجام شود. هدف می تواند بررسی توانایی انقباض و رهاسازی، حساسیت، درد، جای زخم یا حمایت بافت ها باشد. این بررسی با معاینه کامل پزشکی یا آزمایش های تشخیصی یکسان نیست.
در صورت وجود حساسیت یا درد، ممکن است لمس بعضی نواحی ناراحت کننده باشد؛ قرار نیست فرد درد قابل توجه را تحمل کند تا ارزیابی کامل شود. ناراحتی را همان لحظه بیان کنید تا فشار، روش یا ادامه معاینه تغییر کند. امکان درخواست همراه حرفه ای یا شخص مورد اعتماد نیز به مقررات مرکز بستگی دارد و بهتر است پیش از مراجعه پرسیده شود.
نپذیرفتن معاینه داخلی به معنی پایان مراقبت نیست. شرح حال، آموزش، بررسی بیرونی و بعضی تمرین ها همچنان قابل انجام اند، هرچند درمانگر باید توضیح دهد نبود آن ارزیابی چه محدودیتی در تصمیم گیری ایجاد می کند.
درمان از روی یافته های ارزیابی انتخاب می شود، نه از روی یک نسخه ثابت. اگر مشکل بیشتر با کاهش قدرت یا استقامت مرتبط باشد، تمرین تقویتی می تواند بخشی از برنامه باشد. اگر عضلات به خوبی رها نمی شوند یا درد و دشواری تخلیه وجود دارد، تمرکز ممکن است بر تنفس، رهاسازی، هماهنگی و کاهش فشار غیرضروری قرار بگیرد.
به همین دلیل، شناخت تفاوت ضعف و سفتی عضلات کف لگن مهم است؛ داشتن یک علامت مانند نشت، درد یا مشکل دفع به تنهایی نوع عملکرد عضله را مشخص نمی کند.
برنامه ممکن است ترکیبی از این موارد باشد:
هیچ کدام از این روش ها برای همه ضروری نیستند. نوع مشکل، ترجیح فرد، شرایط پزشکی، دسترسی به ابزار و پاسخ به مراحل اولیه بر انتخاب برنامه اثر می گذارند.
بیوفیدبک فعالیت عضله را با حسگر دریافت و آن را به شکل دیداری یا شنیداری نشان می دهد. این بازخورد می تواند به فرد کمک کند انقباض، رهاسازی یا زمان بندی حرکت عضله را بهتر تشخیص دهد. حسگر ممکن است خارجی یا داخلی باشد و نوع آن باید پیش از استفاده توضیح داده شود.
بیوفیدبک دستگاهی برای تشخیص همه مشکلات لگن یا درمان خودکار نیست. اگر ارزیابی و آموزش ساده پاسخ کافی بدهند، ممکن است نیازی به آن نباشد. استفاده از حسگر داخلی نیز مانند معاینه داخلی به توضیح و رضایت نیاز دارد.
هدف برنامه خانگی تمرین همان مهارتی است که در ارزیابی مشکل داشته است. برای یک نفر ممکن است تمرکز بر انقباض کنترل شده باشد و برای فرد دیگر رهاسازی، تنفس یا هماهنگی هنگام فعالیت اهمیت بیشتری داشته باشد.
تعداد تکرار یا مدت تمرین نباید از برنامه فرد دیگری کپی شود. درمانگر باید روش اجرا، نشانه توقف و معیار پیشرفت را روشن کند تا فرد بین دو جلسه بداند چه کاری انجام دهد و چه تغییری را گزارش کند.
برای بیشتر جلسه ها آماده سازی پیچیده ای لازم نیست. اطلاعات دقیق و پرسش های روشن از انجام خودسرانه تمرین پیش از مراجعه مفیدترند. این موارد می توانند کمک کننده باشند:
مثانه را فقط زمانی پر یا خالی نگه دارید که مرکز دستور مشخصی داده باشد. برای همه ارزیابی ها یک دستور یکسان وجود ندارد و بعضی آزمایش ها ممکن است آمادگی متفاوتی بخواهند.
فیزیوتراپی جای بررسی پزشکی همه علائم لگنی، ادراری یا روده ای را نمی گیرد. اگر علت علائم روشن نیست، مشکل تازه و سریع رو به بدتر شدن است یا نشانه ای خارج از حوزه عضلانی دیده می شود، ممکن است ارزیابی پزشک پیش از درمان یا هم زمان با آن لازم باشد.
ناتوانی ناگهانی در ادرار کردن، بی اختیاری تازه ادرار یا مدفوع همراه با بی حسی ناحیه زینی یا ضعف دوطرفه پاها به ارزیابی فوری نیاز دارد. تب همراه با درد شدید لگنی، خون واضح در ادرار یا مدفوع، خونریزی غیرعادی، توده یا بیرون زدگی جدید و درد شدید رو به افزایش نیز باید پزشکی بررسی شوند؛ سطح فوریت به شدت و ترکیب علائم بستگی دارد.
همچنین اگر درمان علائم را پیوسته بدتر می کند، درد تازه ایجاد می شود یا تشخیص عملکردی با روند مشکل سازگار نیست، برنامه نباید بدون بازبینی ادامه پیدا کند. فیزیوتراپیست می تواند درمان را متوقف یا اصلاح کند و در صورت نیاز، مراجعه به متخصص مناسب را پیشنهاد دهد.
تعداد جلسه و زمان نتیجه برای همه یکسان نیست. نوع مشکل، مدت علائم، بیماری های همراه، هدف درمان، امکان تمرین خانگی و پاسخ بدن بر روند اثر می گذارند. وعده یک تعداد جلسه ثابت یا درمان قطعی بدون ارزیابی قابل اتکا نیست.
پیشرفت را با تغییر عملکرد بسنجید: نشت کمتر در موقعیت مشخص، دفع آسان تر، توانایی بهتر در انقباض یا رهاسازی، کاهش محدودیت فعالیت یا کنترل بیشتر علائم. ممکن است بعضی شاخص ها زودتر و بعضی دیرتر تغییر کنند.
در پایان هر مرحله باید روشن باشد چه چیزی بهتر شده، چه مانعی باقی مانده و آیا ادامه، تغییر برنامه یا ارجاع لازم است. هدف فیزیوتراپی کف لگن ساختن یک برنامه متناسب و قابل پیگیری است، نه وابسته کردن فرد به دستگاه یا جلسات نامحدود.
پاسخ کوتاه به سؤالهایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو میشوند
Pelvic Floor Dysfunction: What It Is, Symptoms & Treatment
Cleveland Clinic
Cleveland Clinic · ۲۰۲۴
Your pelvic health physiotherapy appointment
University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust
University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust · ۲۰۲۴
Pelvic floor dysfunction: prevention and non-surgical management
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
National Institute for Health and Care Excellence (NICE) · ۲۰۲۱
سفید سیاه یک رسانه سلامت فارسی است که با هدف ارائه اطلاعات علمی، قابل فهم و کاربردی درباره بیماریها، تغذیه، سلامت روان، سبک زندگی و مراقبتهای روزمره فعالیت میکند. محتوای منتشرشده در این وبسایت بر پایه منابع معتبر علمی تهیه میشود و صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد.
بیشتر درباره ما بخوانیدهنوز دیدگاهی ثبت نشده است
اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را به اشتراک میگذارد.
