پرش به محتوای اصلی
لوگوی سفید سیاه
مادر و کودک

بلوغ دختران و پسران؛ ترتیب تغییرات و زمان نیاز به بررسی

بلوغ دختران و پسران مجموعه ای از تغییرات بدنی و هیجانی است که در چند سال رخ می دهد. این راهنما نشانه های آغاز، ترتیب معمول تغییرات، معیارهای بررسی زودرس یا دیررس و شیوه حمایت خانواده را توضیح می دهد. سن ها برای تصمیم به ارزیابی اند، نه تشخیص بیماری از روی یک علامت یا مقایسه با دوستان.

راهنمابرای: مراقبت‌کنندهکودکان
بلوغ دختران و پسران
بلوغ دختران و پسران
فهرست مطالب(7 عنوان)

بلوغ دختران و پسران مجموعه تغییراتی است که بدن را طی چند سال به سمت بلوغ جنسی می برد؛ شروع آن در هر دو جنس با زمان و نشانه یکسان نیست. در دختران معمولا رشد سینه ها و در پسران بزرگ شدن بیضه ها از نشانه های آغازند و اولین پریود یا تغییر واضح صدا معمولا دیرتر رخ می دهند. شروع خیلی زود، نبود نشانه های آغاز تا سن مشخص یا پیشرفت غیرمعمول، نیاز به ارزیابی دارد و به تنهایی به معنی بیماری نیست.

#بلوغ چگونه آغاز می شود؟

پیام های هورمونی میان مغز و غدد جنسی باعث تغییرات تدریجی بدن می شوند؛ هورمون ها مواد پیام رسان بدن اند. رشد، موهای بدن، پوست، بوی عرق و توان تولیدمثل تحت تاثیر این تغییرات قرار می گیرند، ولی همه آنها یک روز شروع نمی شوند.

ظاهر بالغ تر هم به معنی آمادگی هیجانی برای مسئولیت های بزرگسالان نیست. در راهنمای سلامت کودک، نوجوان همچنان به حمایت، توضیح قابل فهم و حق حریم خصوصی نیاز دارد؛ مقایسه بدنی یا شوخی درباره سرعت تغییرات کمکی نمی کند.

#ترتیب تغییرات در دختران معمولا چگونه است؟

آغاز رشد سینه ها اغلب اولین نشانه بلوغ است؛ ممکن است دو سمت همزمان و کاملا قرینه تغییر نکنند. رشد قد تندتر می شود و موهای ناحیه تناسلی و زیر بغل نیز در روند تغییرات ظاهر می شوند. ترتیب دقیق و فاصله مراحل برای همه یکسان نیست.

اولین پریود معمولا حدود دو تا سه سال پس از آغاز رشد سینه ها رخ می دهد؛ بنابراین معیار شروع بلوغ محسوب نمی شود. اولین پریود و سال های آغازین آن درباره آمادگی و پیگیری چرخه نیازهای جداگانه ای دارد؛ برای شناخت کل بلوغ نباید فقط بر زمان اولین خونریزی تمرکز کرد.

بوی بدن یا پیدایش مو به تنهایی تمام روند بلوغ را نشان نمی دهند و ممکن است به سازوکار هورمونی دیگری مربوط باشند. اگر این تغییرات زود یا سریع رخ داده اند، به جای تشخیص خانگی، زمان شروع را برای ارزیابی مطرح کنید.

#ترتیب تغییرات در پسران معمولا چگونه است؟

بزرگ شدن بیضه ها معمولا نخستین نشانه آغاز است و پس از آن رشد آلت و موهای ناحیه تناسلی پیش می رود. جهش قد اغلب پس از شروع تغییرات اولیه رخ می دهد؛ تغییر صدا، موهای صورت و افزایش توده عضلانی نیز تدریجی اند. نداشتن ریش یا صدای بم در یک سن، به تنهایی بلوغ دیررس را ثابت نمی کند.

خانواده لازم نیست برای تعیین مرحله، اندام نوجوان را در خانه با تصویر اینترنتی مقایسه یا مرتب معاینه کند. اگر سوالی درباره شروع یا پیشرفت بلوغ وجود دارد، پزشک با رعایت حریم و توضیح مرحله های بررسی ارزیابی می کند. نوجوان حق دارد بداند چرا معاینه یا آزمایش پیشنهاد شده و سوال بپرسد.

#چه سن هایی برای بررسی بلوغ زودرس یا دیررس مطرح اند؟

معیارهای تخصصی بر اساس جنس و نوع نشانه متفاوت اند. در دختران، شروع تغییرات اصلی بلوغ پیش از هشت سال و در پسران پیش از نه سال ارزش بررسی دارد. نبود رشد سینه تا سیزده سالگی یا نبود شروع بزرگ شدن بیضه ها تا چهارده سالگی نیز باید ارزیابی شود.

وضعیتزمان مطرح کردن با پزشک
نشانه های اصلی بلوغ پیش از هشت سال در دختربرای ارزیابی رشد و علت شروع زودهنگام وقت بگیرید.
نشانه های اصلی بلوغ پیش از نه سال در پسربرای ارزیابی وقت بگیرید؛ سن و سرعت تغییر را توضیح دهید.
رشد سینه آغاز نشده تا سیزده سالبررسی تاخیر بلوغ؛ منتظر سن اولین پریود نمانید.
نشانه شروع بلوغ در پسر تا چهارده سال وجود نداردارزیابی شروع بلوغ لازم است.
اولین پریود تا پانزده سال یا حدود سه سال پس از آغاز رشد سینه شروع نشدهارزیابی لازم است، حتی اگر بعضی تغییرات دیگر وجود دارند.

این عددها معیار مراجعه اند، نه مجوز درمان هورمونی. اگر تغییرات خیلی سریع اند، درد یا نشانه غیرمعمول وجود دارد یا روند شروع شده متوقف به نظر می رسد، پیش از رسیدن به مرز سن هم سوال کنید. سردرد شدید همراه اختلال بینایی یا بدحالی ناگهانی، مسیر ارزیابی سریع تری دارد.

برخی منابع عمومی یک دامنه سنی کلی برای همه نوجوانان می نویسند. این دامنه ها جای معیار تفکیک شده بر اساس جنس و نشانه را نمی گیرند؛ برای دختر بدون رشد سینه تا سیزده سال، نباید صرف دیدن عدد پانزده در یک متن عمومی صبر کرد.

#چه چیزهایی زمان بلوغ را تغییر می دهند؟

زمان بندی خانوادگی، وضعیت تغذیه، بعضی بیماری های مزمن، فعالیت ورزشی بسیار شدید همراه کمبود انرژی و مشکلات هورمونی می توانند موثر باشند. دیر بالغ شدن یکی از والدین اطلاعات مفیدی است، اما به تنهایی دلیل نادیده گرفتن علائم نوجوان نیست.

پزشک سابقه رشد، تغذیه، دارو و زمان تغییرات را بررسی می کند و در صورت نیاز آزمایش یا تصویر سن استخوانی می خواهد؛ سن استخوانی برآورد مرحله بلوغ استخوان است. همه افراد به همه آزمایش ها یا درمان نیاز ندارند. داروی هورمونی، فرآورده افزایش قد یا رژیم سخت برای عقب یا جلو انداختن بلوغ، انتخاب خودسرانه مناسبی نیست.

#خانواده چگونه بدون شرم و مقایسه حمایت کند؟

از نام های روشن و محترمانه برای بدن استفاده کنید و پرسش را مسخره نکنید. لازم نیست یک جلسه طولانی همه موضوع ها را پوشش دهد؛ گفتگوهای کوتاه و فرصت سوال بعدی مفیدترند. اطلاعات خصوصی نوجوان، مثل زمان اولین پریود یا تغییرات اندام، را بدون رضایت او با دیگران در میان نگذارید.

به جای قضاوت درباره وزن و ظاهر، درباره راحتی، بهداشت، خواب و احساس نوجوان بپرسید. دسترسی به وسایل بهداشتی و یک فرد قابل اعتماد برای سوال فراهم کنید. در پیگیری سلامت مادر و کودک، پریشانی شدید، کناره گیری یا اختلال در خوردن و فعالیت نباید صرفا به «سن بلوغ» نسبت داده شوند.

#برای بررسی تغییرات بلوغ چه اطلاعاتی آماده کنیم؟

سن تقریبی شروع اولین تغییر، سرعت پیشرفت، اندازه گیری های قد و وزن، بیماری ها و داروها را یادداشت کنید. سابقه زمان بلوغ والدین در صورت دانستن مفید است؛ نوجوان را برای به دست آوردن تاریخ دقیق تحت فشار نگذارید.

در مراجعه بپرسید آیا الگو نیاز به پیگیری دارد، چه زمانی برگردید و کدام تغییر را زودتر گزارش کنید. هدف بررسی، روشن شدن مسیر رشد و رفع نگرانی است؛ پیش بینی قطعی قد نهایی یا همزمان کردن بلوغ با دوستان، هدف درمان نیست.

پرسش‌های متداول

پاسخ کوتاه به سؤال‌هایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو می‌شوند

بوی بدن و موی زیر بغل یعنی بلوغ حتما شروع شده؟
این تغییرات به تنهایی مرحله کامل بلوغ را تعیین نمی کنند و می توانند با فعالیت هورمونی جداگانه ای مرتبط باشند. زمان شروع، رشد قد و تغییرات دیگر اهمیت دارند. در سن پایین یا پیشرفت سریع، برای ارزیابی وقت بگیرید و از روی بو یا مو خودسرانه درمان نکنید.
در سیزده سالگی پریود نشده ام؛ باید نگران باشم؟
شروع نشدن پریود در سیزده سالگی به تنهایی به معنی مشکل نیست. اگر رشد سینه ها آغاز نشده، همین حالا برای ارزیابی اقدام کنید؛ اگر شروع شده، زمان گذشته از آن مهم است. شروع نشدن پریود تا پانزده سالگی یا حدود سه سال پس از آغاز رشد سینه ها باید بررسی شود.
اگر پسر چهارده ساله تغییر صدای واضح ندارد، بلوغ دیررس است؟
تغییر صدا نخستین معیار آغاز نیست. پزشک شروع و پیشرفت تغییرات اولیه را بررسی می کند؛ اگر تا چهارده سالگی نشانه شروع وجود ندارد یا خانواده مطمئن نیست، وقت ارزیابی بگیرید. مقایسه با صدای همکلاسی ها یا معاینه مکرر در خانه معیار مناسبی نیست.
برای کمک به بلوغ طبیعی چه کارهایی انجام دهیم؟
غذای متنوع، خواب کافی متناسب با سن و فعالیت سالم را فراهم کنید و از رژیم شدید، ورزش افراطی همراه کمبود انرژی و مکمل هورمونی خودسرانه پرهیز کنید. اگر شروع یا روند نگران کننده است، با اطلاعات رشد و داروها مراجعه کنید؛ خوراکی خاص جای بررسی علت را نمی گیرد.
نوجوان از بدنش خجالت می کشد؛ چگونه کمک کنیم؟
احساس او را جدی بگیرید و بدنش را با دیگران مقایسه یا موضوع شوخی نکنید. فرصت گفتگوی خصوصی با فرد قابل اعتماد یا درمانگر فراهم کنید. اگر شرم به انزوا، محدود کردن شدید غذا یا اختلال زندگی منجر شده، برای حمایت تخصصی کمک بگیرید.
منابع علمی این مقاله۳ منبع
  1. ۱

    About Puberty and Precocious Puberty

    Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development

    NICHD / NIH

  2. ۲

    Delayed Puberty – Boys

    Pediatric Endocrine Society / American Academy of Pediatrics

    Pediatric Endocrine Society

  3. ۳

    Delayed Puberty – Girls

    Pediatric Endocrine Society / American Academy of Pediatrics

    Pediatric Endocrine Society

تتیم تحریریه سفید سیاه
آشنایی با تحریریه

این مقاله برایتان مفید بود؟

این مقاله را به اشتراک بگذارید

واتساپتلگرام

در حال دریافت دیدگاه‌ها…

در حال مطالعه

شروع مقاله