روان و ذهن
اضطراب قبل از خواب چرا شروع می شود و چه نشانه هایی دارد؟
تیم تحریریه سفید و سیاه•۱۰ دقیقه مطالعه
حمله پانیک ممکن است با ترس شدید، تپش قلب، لرزش، سرگیجه یا احساس کمبود هوا شروع شود. در همان لحظه، مهمترین کار رسیدن به موقعیت امن، آرامکردن ریتم تنفس و برگرداندن توجه به محیط است. بااینحال، علائم جدید یا متفاوت، درد شدید قفسه سینه، غش و دشواری جدی تنفس نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.
دلشوره واژهای روزمره برای احساس نگرانی، انتظار ناخوشایند یا بیقراری است و میتواند با دلآشوبی، تپش قلب، تنش و دشواری تمرکز همراه شود. این احساس گاهی واکنشی گذرا به یک موقعیت است و همیشه اختلال اضطرابی نیست. دلشوره مکرر، بیدلیلِ ظاهری یا مختلکننده و علائم جسمی تازه یا شدید نیاز به ارزیابی متناسب دارند.
اضطراب اجتماعی ترس شدید و پایدار از موقعیتهایی است که فرد احتمال میدهد زیر نگاه یا قضاوت دیگران باشد. نگرانی پیشاپیش، تپش قلب، لرزش، خالیشدن ذهن، اجتناب و مرور مکرر رفتار پس از جمع از الگوهای آناند. هر خجالتیبودن یا اضطراب هنگام سخنرانی اختلال نیست؛ تداوم، شدت و محدودشدن زندگی برای ارزیابی اهمیت دارند.
تشخیص اضطراب با گفتوگوی بالینی درباره زمان شروع، مدت، موقعیتها، نشانههای جسمی و ذهنی و اثر آنها بر زندگی انجام میشود. پرسشنامههایی مثل GAD-7 میتوانند شدت و احتمال وجود مشکل را نشان دهند، اما بهتنهایی تشخیص نیستند. آزمایش یا معاینه فقط در صورت نیاز برای بررسی علتهای جسمی، داروها یا مواد انجام میشود؛ تشخیص نهایی از کنار هم گذاشتن همه این اطلاعات به دست میآید.
وقتی اضطراب بالا میرود، ابتدا باید خطر واقعی و علائم جسمی شدید را بررسی کرد. اگر وضعیت فوری نیست، نشستن در جای امن، توجه به محیط، تنفس آرام و بدون اجبار، محدودکردن محرکها و انتخاب یک کار کوچک میتواند شدت آمادهباش را کمتر کند. این اقدامات درمان کامل نیستند. اضطراب مکرر یا مختلکننده به ارزیابی حرفهای و فکر آسیب، گسست از واقعیت یا ناتوانی در حفظ ایمنی به کمک فوری نیاز دارد.
علت اضطراب در بسیاری از افراد ترکیبی از آمادگی زیستی، سابقه خانوادگی، تجربههای دشوار، فشارهای فعلی و عادتهایی مانند کمخوابی یا مصرف زیاد کافئین است. گاهی نیز یک بیماری جسمی، دارو یا ماده میتواند علائمی شبیه اضطراب ایجاد کند. پیدا نکردن یک محرک آشکار به معنی ساختگیبودن احساس نیست؛ زمان شروع، الگو و نشانههای همراه مشخص میکنند آیا ارزیابی حرفهای لازم است.
تمرین تنفس میتواند برای بعضی افراد شدت برانگیختگی ناشی از اضطراب را کمتر کند، اما هدف آن پرکردن اجباری ریه یا رسیدن به یک عدد خاص نیست. روش سادهتر با وضعیت بدنی راحت، دم و بازدم ملایم و ریتمی قابلتحمل آغاز میشود. اگر تمرین باعث سرگیجه، گزگز، احساس خفگی یا اضطراب بیشتر شد، باید آن را متوقف کرد. نشانههای شدید، تازه یا متفاوت نیز پیش از هر تمرینی به ارزیابی پزشکی نیاز دارند.
تشخیص حمله پانیک با گفتوگوی دقیق درباره شروع علائم، شرایط وقوع، دفعات تکرار و اثر آنها بر زندگی انجام میشود. متخصص همچنین بررسی میکند که آیا یک حمله رخ داده یا معیارهای اختلال پانیک وجود دارد. معاینه، نوار قلب یا آزمایش خون فقط وقتی مطرح میشوند که شرح حال یا نشانهها احتمال علت جسمی یا دارویی را نشان دهند.
درمان اضطراب با شناخت نوع اضطراب و میزان اثر آن بر زندگی شروع میشود. گزینهها میتوانند شامل رواندرمانی، دارو، آموزش و تغییرات حمایتی در سبک زندگی باشند. سن، بیماریهای همزمان، داروهای دیگر، بارداری، تجربه درمانهای قبلی و ترجیح فرد بر انتخاب روش اثر میگذارند. پیشرفت درمان نیز باید در طول زمان بررسی و در صورت نیاز برنامه اصلاح شود.
«تنگی نفس عصبی» اصطلاحی برای احساس کمبود هوا یا دشواری تنفس در ارتباط احتمالی با اضطراب، استرس یا پانیک است، نه یک تشخیص قطعی. تنفس سریع و عمیق میتواند سرگیجه، گزگز و احساس نرسیدن هوا ایجاد کند؛ بااینحال بیماریهای قلبی، ریوی و علتهای دیگر نیز همین علامت را میسازند. زمان شروع، علائم همراه، تداوم وداوم و اثر بر فعالیت مشخص میکنند چه زمانی بررسی لازم است.
استرس واکنش طبیعی ذهن و بدن به فشار یا موقعیت دشوار است، اما وقتی شدت آن خواب، تمرکز، تصمیمگیری، روابط یا مراقبت از خود را مختل میکند، میتوان آن را استرس شدید توصیف کرد. این عبارت تشخیص پزشکی مستقلی نیست و از روی یک علامت یا آزمایش مشخص نمیشود. علائم ماندگار، رو به تشدید یا همراه با خطر برای ایمنی و نشانههای جسمی شدید نیاز به ارزیابی دارند.
مجموعه ای از مطالب کاربردی درباره نشانه های استرس، عوامل تشدیدکننده و راهکارهای ساده برای کنترل و مدیریت بهتر آن در زندگی روزمره و شرایط بحرانی.