جراحی ابلیشن قلب چیست؟ درمان آریتمی با سوزاندن یا فریز کردن مسیر غیرطبیعی ضربان

ابلیشن قلب یک روش کم تهاجمی درمان آریتمی است که با سوزاندن (رادیوفرکوئنسی) یا فریز کردن (کرایو) بخش هایی از مسیر الکتریکی قلب انجام می شود تا از انتشار سیگنال های غیرطبیعی جلوگیری کند. این روش معمولاً وقتی تجویز می شود که داروهای ضدآریتمی مؤثر نباشند یا آریتمی خطرناک باشد. بسته به نوع آریتمی، میزان موفقیت ابلیشن بین حدود ۶۰٪ تا ۹۵٪ گزارش شده است.

#ابلیشن قلب چیست و چه کاربردی دارد؟

ابلیشن قلب (یا کاتتریسم آرایتمی) یک روش پزشکی است که برای درمان انواع آریتمی های قلبی به کار می رود. در این روش، پزشک متخصص الکتروفیزیولوژی با ورود کاتتر از طریق یک رگ خونی به درون قلب، نواحی بافتی را که عامل تولید سیگنال های الکتریکی نامنظم هستند، شناسایی و «اسکار» می کند. ایجاد این اسکارها با استفاده از انرژی گرمایی (رادیوفرکوئنسی) یا سرمایی (کرایو) انجام می شود و مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی را مسدود می کند.

#انواع انرژی در ابلیشن

معمول ترین روش استفاده از امواج رادیوفرکوئنسی است که با گرما بافت را تخریب می کند؛ همچنین سرمایی (کرایوآبلیشن) و پالس های الکتریکی ویژه (ابلیشن میدان پالس) نیز به کار می روند.

#هدف از ابلیشن

هدف از ابلیشن، برگرداندن ریتم طبیعی قلب و کاهش علائم آریتمی است. این روش می تواند در مواردی که داروها تأثیر کافی ندارند یا به علت عوارض جانبی قابل استفاده نیستند، جایگزین مناسبی باشد.

#چه کسانی کاندید مناسب ابلیشن هستند؟

ابلیشن قلب معمولاً برای بیمارانی پیشنهاد می شود که:

#آریتمی های مقاوم به درمان دارویی

در صورتی که داروهای ضدآریتمی نتوانند ضربان را کنترل کنند یا عوارض جدی داشته باشند، پزشک ممکن است ابلیشن را توصیه کند.

#آریتمی های خطرناک

در مواردی مانند فیبریلاسیون دهلیزی همراه با علائم شدید یا تاکی کاردی بطنی که خطر سکته یا ایست قلبی دارند، ابلیشن می تواند گزینه مناسبی باشد. دستورالعمل های درمانی جدید حتی ابلیشن را به عنوان گزینه اول در برخی موارد فیبریلاسیون دهلیزی پاروکسیسمال (حمله ای) پیشنهاد می کنند.  
عوامل دیگر:

سن، وضعیت عمومی، وجود بیماری های زمینه ای قلبی یا متابولیک نیز در تصمیم گیری نقش دارند. پزشک با بررسی کامل سابقه و نتایج آزمایش ها (مثل نوار قلب و تصویربرداری) تصمیم می گیرد که آیا ابلیشن مناسب بیمار است یا خیر.

#مراحل انجام جراحی ابلیشن قلب

ابلیشن قلب معمولاً در بخش کاردیوآی پی بیمارستان انجام می شود و به صورت سرپایی یا با یک شب بستری کوتاه است. مراحل کلی عبارتند از:

#آمادگی قبل از عمل ابلیشن قلب

قطع مصرف رقیق کننده های خون (داروهای ضدانعقاد) طبق دستور پزشک، ناشتا بودن قبل از عمل و آماده سازی محل ورود کاتتر (معمولاً کشاله ران).

#شروع عمل ابلیشن قلب

تزریق داروی بی حسی یا خواب آور (آرامبخش) تا بیمار دردی احساس نکند. پزشک با استفاده از تصویربرداری اشعه X یا نقشه برداری الکتریکی، کاتتر را به قلب هدایت می کند.

#ایجاد اسکار

 پس از یافتن محل غیرطبیعی ایجاد آریتمی، انرژی گرمایی یا سرمایی از طریق نوک کاتتر به بافت قلب اعمال می شود تا بافت هدف «سوخته» یا «منجمد» و غیر فعال شود. این کار ممکن است در چند نقطه از دهلیز یا بطن انجام گیرد تا مسیرهای آریتمی بطور کامل قطع شود.

#پایان عمل ابلیشن

خارج کردن کاتتر و بستن محل ورود آن؛ بسیاری بیماران همان روز یا فردای عمل مرخص می شوند. پزشک ممکن است برای چند روز ادامه 

مصرف آنتی بیوتیک یا ضدانعقاد تجویز کند تا از عوارض جلوگیری شود.

#آیا ابلیشن دردناک است و چگونه انجام می شود؟

ابلیشن معمولاً بدون جراحی باز و با استفاده از داروهای آرامبخش (تحریک خواب یا بی حسی موضعی) انجام می شود. اکثر بیماران در حین عمل درد زیادی احساس نمی کنند و فقط فشار یا ناراحتی خفیفی در محل ورود کاتتر دارند. پس از عمل ممکن است در محل زخم کوچک کشاله ران کمی احساس درد یا کبودی وجود داشته باشد که معمولاً ظرف چند روز برطرف می شود. به طور کلی ابلیشن نسبتاً کم درد است و بیشتر، اضطراب بیماران قبل از عمل از درد تخمین زده شده بالاتر است؛ پزشک با آرام سازی بیمار در به حداقل رسیدن ناراحتی مؤثر است.

#موفقیت ابلیشن و احتمال برگشت آریتمی

نرخ موفقیت ابلیشن به نوع آریتمی بستگی دارد. طبق گزارش کلینیک کلیولند، در آریتمی های فوق بطنی مثل SVT میزان موفقیت اوليه حدود ۹۰–۹۵٪ است، اما در فیبریلاسیون دهلیزی و تاکی کاردی های شدید دهلیزی و بطنی این عدد در حدود ۶۰–۸۰٪ قرار دارد. به عبارت دیگر، بیشتر بیماران دست کم تا چند سال پس از ابلیشن ضربان طبیعی دارند، اما ممکن است در ۲۰–۴۰٪ موارد در طول زمان نیاز به تکرار ابلیشن پیدا شود. گاهی در ماه های اول پس از عمل، تپش های موقتی دیده می شود که به مرور و با بهبود بافت قلب کاهش می یابد. اگر آریتمی بازگردد، پزشک ممکن است ابلیشن دوم یا درمان های مکمل را در نظر بگیرد.

#عوارض احتمالی ابلیشن

ابلیشن قلب، با اینکه در مراکز تخصصی ایمن است، می تواند عوارض نادری داشته باشد. عوارض عمده عبارتند از:  
لخته شدن خون و سکته مغزی (در صورتی که بعد از ابلیشن ضدانعقاد کافی نشود).  
آسیب به دیواره رگ یا بافت قلب (مثلاً ایجاد سوراخ یا جمع شدن مایع پیرامون قلب).  
عفونت یا خونریزی در محل ورود کاتتر.  
آسیب به دریچه قلب یا اعصاب اطراف (مثل عصب دیافراگم).  
کندی شدید ضربان که ممکن است نیاز به نصب پیس میکر موقت یا دائم پیدا کند.  
میزان بروز این عوارض در مراکز پرتجربه بسیار کم است، اما بیماران باید پیش و پس از عمل از نظر نشانه های عفونت، خونریزی یا عوارض حاد قلبی تحت نظر باشند.