جراحی ابلیشن قلب چیست؟ درمان آریتمی با سوزاندن یا فریز کردن مسیر غیرطبیعی ضربان

ابلیشن قلب یک روش کم‌تهاجمی درمان آریتمی است که با سوزاندن (رادیوفرکوئنسی) یا فریز کردن (کرایو) بخش‌هایی از مسیر الکتریکی قلب انجام می‌شود تا از انتشار سیگنال‌های غیرطبیعی جلوگیری کند. این روش معمولاً وقتی تجویز می‌شود که داروهای ضدآریتمی مؤثر نباشند یا آریتمی خطرناک باشد. بسته به نوع آریتمی، میزان موفقیت ابلیشن بین حدود ۶۰٪ تا ۹۵٪ گزارش شده است.

#ابلیشن قلب چیست و چه کاربردی دارد؟

ابلیشن قلب (یا کاتتریسم آرایتمی) یک روش پزشکی است که برای درمان انواع آریتمی‌های قلبی به‌کار می‌رود. در این روش، پزشک متخصص الکتروفیزیولوژی با ورود کاتتر از طریق یک رگ خونی به درون قلب، نواحی بافتی را که عامل تولید سیگنال‌های الکتریکی نامنظم هستند، شناسایی و «اسکار» می‌کند. ایجاد این اسکارها با استفاده از انرژی گرمایی (رادیوفرکوئنسی) یا سرمایی (کرایو) انجام می‌شود و مسیرهای الکتریکی غیرطبیعی را مسدود می‌کند.

#انواع انرژی در ابلیشن

معمول‌ترین روش استفاده از امواج رادیوفرکوئنسی است که با گرما بافت را تخریب می‌کند؛ همچنین سرمایی (کرایوآبلیشن) و پالس‌های الکتریکی ویژه (ابلیشن میدان پالس) نیز به کار می‌روند.

#هدف از ابلیشن

هدف از ابلیشن، برگرداندن ریتم طبیعی قلب و کاهش علائم آریتمی است. این روش می‌تواند در مواردی که داروها تأثیر کافی ندارند یا به علت عوارض جانبی قابل استفاده نیستند، جایگزین مناسبی باشد.

#چه کسانی کاندید مناسب ابلیشن هستند؟

ابلیشن قلب معمولاً برای بیمارانی پیشنهاد می‌شود که:

#آریتمی‌های مقاوم به درمان دارویی

در صورتی که داروهای ضدآریتمی نتوانند ضربان را کنترل کنند یا عوارض جدی داشته باشند، پزشک ممکن است ابلیشن را توصیه کند.

#آریتمی‌های خطرناک

در مواردی مانند فیبریلاسیون دهلیزی همراه با علائم شدید یا تاکی‌کاردی بطنی که خطر سکته یا ایست قلبی دارند، ابلیشن می‌تواند گزینه مناسبی باشد. دستورالعمل‌های درمانی جدید حتی ابلیشن را به‌عنوان گزینه اول در برخی موارد فیبریلاسیون دهلیزی پاروکسیسمال (حمله‌ای) پیشنهاد می‌کنند.  
عوامل دیگر:

سن، وضعیت عمومی، وجود بیماری‌های زمینه‌ای قلبی یا متابولیک نیز در تصمیم‌گیری نقش دارند. پزشک با بررسی کامل سابقه و نتایج آزمایش‌ها (مثل نوار قلب و تصویربرداری) تصمیم می‌گیرد که آیا ابلیشن مناسب بیمار است یا خیر.

#مراحل انجام جراحی ابلیشن قلب

ابلیشن قلب معمولاً در بخش کاردیوآی‌پی بیمارستان انجام می‌شود و به صورت سرپایی یا با یک شب بستری کوتاه است. مراحل کلی عبارتند از:

#آمادگی قبل از عمل ابلیشن قلب

قطع مصرف رقیق‌کننده‌های خون (داروهای ضدانعقاد) طبق دستور پزشک، ناشتا بودن قبل از عمل و آماده‌سازی محل ورود کاتتر (معمولاً کشاله ران).

#شروع عمل ابلیشن قلب

تزریق داروی بی‌حسی یا خواب‌آور (آرامبخش) تا بیمار دردی احساس نکند. پزشک با استفاده از تصویربرداری اشعه X یا نقشه‌برداری الکتریکی، کاتتر را به قلب هدایت می‌کند.

#ایجاد اسکار

 پس از یافتن محل غیرطبیعی ایجاد آریتمی، انرژی گرمایی یا سرمایی از طریق نوک کاتتر به بافت قلب اعمال می‌شود تا بافت هدف «سوخته» یا «منجمد» و غیر فعال شود. این کار ممکن است در چند نقطه از دهلیز یا بطن انجام گیرد تا مسیرهای آریتمی بطور کامل قطع شود.

#پایان عمل ابلیشن

خارج کردن کاتتر و بستن محل ورود آن؛ بسیاری بیماران همان روز یا فردای عمل مرخص می‌شوند. پزشک ممکن است برای چند روز ادامه 

مصرف آنتی‌بیوتیک یا ضدانعقاد تجویز کند تا از عوارض جلوگیری شود.

#آیا ابلیشن دردناک است و چگونه انجام می شود؟

ابلیشن معمولاً بدون جراحی باز و با استفاده از داروهای آرامبخش (تحریک‌خواب یا بی‌حسی موضعی) انجام می‌شود. اکثر بیماران در حین عمل درد زیادی احساس نمی‌کنند و فقط فشار یا ناراحتی خفیفی در محل ورود کاتتر دارند. پس از عمل ممکن است در محل زخم کوچک کشاله ران کمی احساس درد یا کبودی وجود داشته باشد که معمولاً ظرف چند روز برطرف می‌شود. به طور کلی ابلیشن نسبتاً کم‌درد است و بیشتر، اضطراب بیماران قبل از عمل از درد تخمین زده شده بالاتر است؛ پزشک با آرام‌سازی بیمار در به حداقل رسیدن ناراحتی مؤثر است.

#موفقیت ابلیشن و احتمال برگشت آریتمی

نرخ موفقیت ابلیشن به نوع آریتمی بستگی دارد. طبق گزارش کلینیک کلیولند، در آریتمی‌های فوق‌بطنی مثل SVT میزان موفقیت اوليه حدود ۹۰–۹۵٪ است، اما در فیبریلاسیون دهلیزی و تاکی‌کاردی‌های شدید دهلیزی و بطنی این عدد در حدود ۶۰–۸۰٪ قرار دارد. به عبارت دیگر، بیشتر بیماران دست‌کم تا چند سال پس از ابلیشن ضربان طبیعی دارند، اما ممکن است در ۲۰–۴۰٪ موارد در طول زمان نیاز به تکرار ابلیشن پیدا شود. گاهی در ماه‌های اول پس از عمل، تپش‌های موقتی دیده می‌شود که به مرور و با بهبود بافت قلب کاهش می‌یابد. اگر آریتمی بازگردد، پزشک ممکن است ابلیشن دوم یا درمان‌های مکمل را در نظر بگیرد.

#عوارض احتمالی ابلیشن

ابلیشن قلب، با اینکه در مراکز تخصصی ایمن است، می‌تواند عوارض نادری داشته باشد. عوارض عمده عبارتند از:  
لخته شدن خون و سکته مغزی (در صورتی که بعد از ابلیشن ضدانعقاد کافی نشود).  
آسیب به دیواره رگ یا بافت قلب (مثلاً ایجاد سوراخ یا جمع شدن مایع پیرامون قلب).  
عفونت یا خونریزی در محل ورود کاتتر.  
آسیب به دریچه قلب یا اعصاب اطراف (مثل عصب دیافراگم).  
کندی شدید ضربان که ممکن است نیاز به نصب پیس‌میکر موقت یا دائم پیدا کند.  
میزان بروز این عوارض در مراکز پرتجربه بسیار کم است، اما بیماران باید پیش و پس از عمل از نظر نشانه‌های عفونت، خونریزی یا عوارض حاد قلبی تحت نظر باشند.