بیماری لثه یعنی بافت های اطراف دندان، از لثه تا بخش های نگهدارنده دندان، دچار التهاب یا آسیب شده اند. نشانه های آن می تواند شامل خونریزی لثه، قرمزی، تورم، بوی بد دهان، مزه بد، عقب رفتن لثه، حساسیت دندان، درد هنگام جویدن، چرک کنار لثه یا لق شدن دندان باشد. این مشکل همیشه در شروع دردناک نیست، بنابراین علائم تکرارشونده باید جدی تر بررسی شوند.
#بیماری لثه چیست؟
بیماری لثه به مشکلی گفته می شود که بافت های اطراف دندان را درگیر می کند. این بافت ها فقط ظاهر لثه نیستند؛ بخشی از سیستم نگهدارنده دندان اند و به ثابت ماندن دندان ها، راحتی جویدن و سلامت کلی دهان کمک می کنند.
در شروع، ممکن است تغییرات ساده ای مثل خونریزی، قرمزی یا تورم دیده شود. اما اگر مشکل ادامه پیدا کند، می تواند عمیق تر شود و نشانه هایی مثل عقب رفتن لثه، بوی بد ماندگار، درد هنگام جویدن یا لق شدن دندان ایجاد کند.
بیماری لثه همیشه از همان اول شدید و واضح نیست. خیلی وقت ها فرد فقط متوجه می شود که لثه اش هنگام مسواک خون می آید یا دهانش زودتر از قبل بوی ناخوشایند می گیرد. همین علامت های کوچک اگر تکرار شوند، ارزش توجه دارند.
#بیماری لثه از کجا شروع می شود؟
بیماری لثه معمولاً از جایی شروع می شود که پلاک کنار خط لثه باقی می ماند. پلاک یک لایه چسبنده است که اگر به خوبی پاک نشود، می تواند لثه را تحریک کند. در ادامه، لثه ممکن است قرمز، پف کرده یا خونریزی دهنده شود.
گاهی شروع مشکل آن قدر آرام است که فرد متوجه آن نمی شود. ممکن است دندان ها درد نداشته باشند و غذا خوردن هم طبیعی باشد، اما لثه ها از قبل درگیر تحریک یا التهاب شده باشند.
شروع بیماری لثه ممکن است با این علامت ها همراه باشد:
- خونریزی هنگام مسواک
- خونریزی هنگام نخ دندان
- قرمزی یا تورم خفیف
- حساسیت اطراف خط لثه
- بوی بد دهان
- مزه بد یا ناخوشایند
- جرم یا پلاک قابل مشاهده
- گیر غذایی در یک نقطه خاص
اگر این نشانه ها تکرار شوند، بهتر است فقط به تغییر خمیردندان یا دهان شویه اکتفا نشود.
#علائم اولیه بیماری لثه کدام اند؟
علائم اولیه بیماری لثه معمولاً ساده و کم صدا هستند. همین موضوع باعث می شود بسیاری از افراد آن ها را عادی بدانند. اما لثه سالم معمولاً نباید مدام خونریزی کند، پف کند یا بوی بد ماندگار ایجاد کند.
علائم اولیه می تواند شامل این موارد باشد:
- خونریزی لثه هنگام مسواک زدن
- قرمز شدن اطراف دندان ها
- تورم یا پف کردگی لثه
- حساسیت خفیف هنگام لمس
- بوی بد دهان که زود برمی گردد
- مزه بد دهان
- جرم نزدیک لثه
- سخت تر تمیز شدن بعضی نواحی
در این مرحله، ممکن است هنوز خبری از درد شدید یا لق شدن دندان نباشد. نبودن درد، همیشه به معنی سالم بودن لثه نیست. بعضی مشکلات لثه قبل از اینکه دردناک شوند، با خونریزی یا بوی بد خودشان را نشان می دهند.
#نشانه های جدی تر بیماری لثه چیست؟
وقتی بیماری لثه پیشرفته تر شود یا مدت بیشتری ادامه پیدا کند، نشانه ها معمولاً واضح تر می شوند. در این حالت، موضوع فقط خونریزی خفیف یا قرمزی ساده نیست و ممکن است بافت های نگهدارنده دندان هم درگیر شوند.
نشانه هایی که جدی ترند:
- عقب رفتن لثه
- بلندتر دیده شدن دندان ها
- درد هنگام جویدن
- حساسیت بیشتر دندان ها
- لق شدن دندان
- تغییر جای دندان ها
- فاصله افتادن جدید بین دندان ها
- چرک یا ترشح کنار لثه
- بوی بد دهان که با مسواک بهتر نمی شود
- مزه بد ماندگار
- درد یا فشار در اطراف یک دندان
اگر دندان موقع جویدن درد می گیرد، لثه عقب رفته یا دندان حس لق بودن دارد، بهتر است آن را فقط به مسواک یا غذاهای سفت نسبت ندهید. این علامت ها می توانند نشان دهند که مشکل از سطح لثه فراتر رفته است.
#چرا بیماری لثه همیشه با درد شروع نمی شود؟
یکی از دلایلی که بیماری لثه دیر فهمیده می شود، این است که همیشه با درد شدید شروع نمی شود. ممکن است لثه درگیر باشد، اما فرد فقط خونریزی کم یا بوی بد دهان را تجربه کند.
بعضی افراد تا وقتی دندان درد نگیرند یا لق نشود، به لثه توجه نمی کنند. در حالی که لثه می تواند زودتر از دندان هشدار بدهد. خون روی مسواک، تورم خفیف، قرمزی، بوی بد یا مزه ناخوشایند، همگی می توانند علامت های اولیه باشند.
نبودن درد مخصوصاً زمانی گمراه کننده است که علائم دیگر تکرار می شوند. اگر چند هفته پشت سر هم خونریزی، بو، تورم یا حساسیت دارید، بهتر است منتظر درد شدید نمانید.
#بیماری لثه با خونریزی چه ارتباطی دارد؟
خونریزی لثه یکی از علامت هایی است که در مسیر بیماری لثه زیاد دیده می شود. البته هر خونریزی کوچکی به معنی بیماری پیشرفته نیست، اما خونریزی تکرارشونده را نباید طبیعی دانست.
اگر خونریزی فقط یک بار و بعد از فشار زیاد مسواک بوده، ممکن است موقت باشد. اما اگر مرتب تکرار می شود، مخصوصاً همراه با قرمزی، تورم یا بوی بد دهان، احتمال مشکل لثه بیشتر مطرح می شود.
خونریزی مهم تر است اگر:
- تقریباً هر بار موقع مسواک دیده شود
- هنگام نخ دندان هم تکرار شود
- با تورم یا قرمزی همراه باشد
- از یک نقطه خاص همیشه تکرار شود
- همراه با بوی بد یا مزه بد باشد
- کنار آن جرم قابل مشاهده وجود داشته باشد
در این حالت، خونریزی فقط یک واکنش ساده به مسواک نیست؛ ممکن است نشانه ای از تحریک یا درگیری لثه باشد.
#بوی بد دهان چه زمانی به بیماری لثه نزدیک تر است؟
بوی بد دهان علت های مختلفی دارد، اما وقتی همراه با خونریزی، تورم یا مزه بد باشد، احتمال نقش لثه بیشتر می شود. پلاک، جرم، گیر غذایی و التهاب اطراف دندان ها می توانند محیطی بسازند که بوی دهان ماندگارتر شود.
بوی بد دهان زمانی بیشتر به مشکل لثه نزدیک می شود که:
- بعد از مسواک زدن هم برگردد
- همراه با خونریزی لثه باشد
- با مزه بد یا طعم ناخوشایند همراه شود
- اطراف یک دندان یا یک سمت دهان بیشتر حس شود
- همراه با جرم یا گیر غذایی باشد
- لثه در همان ناحیه قرمز یا متورم باشد
اگر بوی دهان فقط بعد از بعضی غذاها یا صبح ها باشد، ممکن است علت ساده تری داشته باشد. اما بوی بد ماندگار، مخصوصاً وقتی کنار خونریزی یا تورم است، باید جدی تر دیده شود.
#چه عواملی احتمال بیماری لثه را بیشتر می کنند؟
بیماری لثه معمولاً نتیجه یک عامل تنها نیست. بیشتر وقت ها ترکیبی از پلاک، جرم، مراقبت نامنظم و شرایط فردی باعث می شود لثه آسیب پذیرتر شود.
عوامل مهمی که احتمال بیماری لثه را بیشتر می کنند:
- تمیز نشدن منظم دندان ها
- نخ دندان نکشیدن
- جرم گرفتن دندان
- سیگار و دخانیات
- خشکی دهان
- دیابت یا کنترل نبودن قند خون
- بعضی داروها
- نامرتبی دندان ها و سختی تمیز کردن
- سابقه خانوادگی مشکلات لثه
- استرس و کاهش مراقبت روزانه
- تغذیه نامناسب
- عقب انداختن معاینه و جرم گیری در صورت نیاز
وجود یک عامل خطر به معنی قطعی بودن بیماری نیست، اما اگر این عوامل با خونریزی، تورم یا بوی بد همراه شوند، بهتر است جدی تر بررسی شوند.
#بیماری لثه اگر پیگیری نشود چه می شود؟
اگر بیماری لثه در مراحل اولیه دیده نشود، ممکن است به مرور از یک التهاب ساده تر به مشکل عمیق تر تبدیل شود. در این حالت، فقط ظاهر لثه مطرح نیست؛ بافت هایی که دندان را نگه می دارند هم ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند.
پیگیری نکردن بیماری لثه می تواند باعث شود:
- خونریزی بیشتر یا ماندگارتر شود
- بوی بد دهان ادامه پیدا کند
- لثه عقب تر برود
- دندان ها حساس تر شوند
- جویدن دردناک تر شود
- دندان ها لق تر شوند
- فاصله بین دندان ها تغییر کند
- احتمال عفونت یا ترشح کنار لثه بیشتر شود
هدف از گفتن این موارد ترساندن نیست. نکته اصلی این است که بیماری لثه اگر زودتر دیده شود، معمولاً مسیر کنترل ساده تری دارد. هرچه علائم طولانی تر شوند، بررسی تخصصی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
#چطور بفهمیم مشکل از لثه است یا دندان؟
گاهی تشخیص برای کاربر سخت است؛ چون درد، بو یا حساسیت ممکن است هم از دندان باشد و هم از لثه. اما بعضی نشانه ها بیشتر به لثه اشاره می کنند.
احتمال مشکل لثه بیشتر است اگر:
- خونریزی از کنار دندان ها تکرار می شود
- لثه قرمز یا متورم است
- بوی بد دهان همراه با مزه بد دارید
- دندان ها بلندتر از قبل دیده می شوند
- چند دندان درگیرند، نه فقط یک دندان
- هنگام مسواک یا نخ دندان خون می آید
- لثه از دندان فاصله گرفته
- یک یا چند دندان لق تر شده اند
اما اگر درد تیز، حساسیت شدید به سردی و گرمی، درد ضربان دار یا درد موضعی داخل یک دندان دارید، ممکن است مشکل دندانی هم مطرح باشد. در بسیاری از موارد، دندان و لثه باید هم زمان بررسی شوند تا علت درست مشخص شود.
#چه زمانی بیماری لثه نیاز به مراجعه دارد؟
اگر علائم لثه تکرار می شوند، مراجعه را عقب نیندازید. بیماری لثه همیشه با درد شدید شروع نمی شود و گاهی زمانی جدی تر فهمیده می شود که علائم مدت زیادی باقی مانده اند.
مراجعه مهم تر است اگر:
- خونریزی لثه مرتب تکرار می شود
- لثه قرمز، متورم یا دردناک است
- بوی بد دهان ماندگار شده
- مزه بد دهان ادامه دارد
- لثه عقب رفته
- دندان ها بلندتر دیده می شوند
- هنگام جویدن درد دارید
- دندان لق شده
- چرک یا ترشح کنار لثه دیده می شود
- فاصله بین دندان ها تغییر کرده
- یک ناحیه همیشه خون می آید یا بو می دهد
- سابقه دیابت، دخانیات یا خشکی دهان دارید
اگر لق شدن دندان، چرک، درد هنگام جویدن یا تورم قابل توجه وجود دارد، بهتر است موضوع سریع تر بررسی شود.
#برای تصمیم بهتر، علائم بیماری لثه را چطور کنار هم ببینیم؟
برای فهم بیماری لثه، فقط به یک علامت نگاه نکنید. یک بار خونریزی بعد از مسواک محکم با خونریزی مکرر همراه با بوی بد و تورم فرق دارد. بوی بد دهان بعد از یک غذای خاص با بوی بد ماندگار کنار مزه بد و جرم فرق دارد.
بهتر است چند سؤال ساده از خودتان بپرسید:
- خونریزی چند بار تکرار شده؟
- فقط یک نقطه خون می آید یا چند ناحیه؟
- لثه قرمز یا متورم است؟
- بوی بد دهان بعد از مسواک هم برمی گردد؟
- هنگام جویدن درد دارید؟
- دندان ها بلندتر یا لق تر از قبل شده اند؟
- جرم یا گیر غذایی در همان ناحیه دیده می شود؟
اگر چند علامت با هم دیده می شوند، احتمال اینکه موضوع فقط یک تحریک ساده باشد کمتر می شود. بیماری لثه را باید زودتر دید، چون نشانه های کوچک آن می توانند قبل از درد جدی ظاهر شوند.
