سن مناسب ارتودنسی چه زمانی است؟

#سن مناسب ارتودنسی

اولین ارزیابی ارتودنسی معمولاً تا حدود ۷ سالگی توصیه می شود، اما بیشتر افراد در این سن درمان جامع را شروع نمی کنند. زمان شروع به نوع مشکل، رشد فک و تعداد دندان های دائمی روییده بستگی دارد و اغلب در اواخر کودکی یا نوجوانی تعیین می شود. بزرگسالان نیز محدودیت سنی قطعی ندارند، به شرط آنکه بافت نگهدارنده دندان ها سالم باشد.

#یک «بهترین سن» برای همه وجود ندارد

سن مناسب ارتودنسی زمانی است که بتوان مشکل مشخص دندان یا فک را با نتیجه قابل پیش بینی تری مدیریت کرد. این زمان برای فردی که فقط دندان های شلوغ دارد با کسی که رشد دو فکش هماهنگ نیست، یکسان نخواهد بود.

سن شناسنامه ای فقط نقطه شروع بررسی است. متخصص به مرحله رویش دندان ها، الگوی رشد صورت، تماس دندان های بالا و پایین، فضای قوس فکی و سلامت دندان و لثه نگاه می کند. نمای کلی این تصمیم ها در راهنمای کامل ارتودنسی دندان آمده است؛ زمان اقدام فردی تعیین می شود.

#سن معاینه با سن شروع ارتودنسی فرق دارد

اولین ارزیابی به معنای نصب براکت یا تحویل پلاک نیست. هدف معاینه این است که مشخص شود مشکل اکنون به اقدام نیاز دارد، باید در فاصله های مشخص پیگیری شود یا می توان تا رویش دندان های بیشتر صبر کرد. بسیاری از افراد پس از معاینه اولیه فقط تحت نظر می مانند.

شروع درمان زمانی پیشنهاد می شود که هدف مشخصی وجود داشته باشد. ممکن است هدف هدایت رشد، باز کردن مسیر رویش یک دندان یا مرتب کردن دندان های دائمی باشد. هر هدف زمان مناسب خودش را دارد؛ بنابراین عبارت «از هفت سالگی مراجعه کنید» نباید به «همه از هفت سالگی ارتودنسی کنند» ترجمه شود.

#چرا ارزیابی تا حدود ۷ سالگی توصیه می شود؟

حدود ۶ تا ۷ سالگی معمولاً زمانی است که نخستین دندان های آسیای دائمی و تعدادی از دندان های جلویی دائمی روییده اند. وجود هم زمان دندان های شیری و دائمی به متخصص اجازه می دهد مسیر رویش، فضای موجود و نحوه قرار گرفتن دو فک را بررسی کند.

این ارزیابی برای پیدا کردن مشکلاتی است که ممکن است از ظاهر لبخند معلوم نباشند. اگر مشکل وابسته به رشد یا مانع رویش وجود نداشته باشد، کودک می تواند بدون وسیله ارتودنسی پیگیری شود. بررسی نشانه های نیاز به ارتودنسی نیز کمک می کند مراجعه فقط به مشاهده کجی دندان های جلو محدود نشود.

#بیشتر درمان ها در چه سنی شروع می شوند؟

بسیاری از درمان های جامع زمانی آغاز می شوند که تعداد بیشتری از دندان های دائمی روییده باشند؛ این مرحله اغلب در اواخر کودکی و سال های نوجوانی رخ می دهد. در این زمان می توان موقعیت دندان های دائمی را بهتر ارزیابی کرد و در عین حال ممکن است بخشی از رشد فک هنوز ادامه داشته باشد.

بااین حال بازه هایی مانند ۹ تا ۱۴ سال فقط یک راهنمای عمومی اند، نه نسخه درمانی. یک کودک ۱۰ ساله ممکن است از نظر رویش دندان ها جلوتر از نوجوانی ۱۲ ساله باشد. حتی دو هم سن می توانند برای شروع درمان زمان های متفاوتی داشته باشند.

#چه زمانی درمان زودتر از نوجوانی مفید است؟

درمان زودهنگام فقط وقتی ارزش دارد که مشکلی مشخص در زمان رشد بهتر مدیریت شود. برای نمونه، بعضی ناهماهنگی های فکی، بایت معکوس، انحراف فک هنگام بستن دهان یا اختلال در مسیر رویش دندان ممکن است ارزیابی و اقدام زودتر بخواهند.

هدف نباید صرفاً صاف کردن موقت چند دندان شیری یا جلویی باشد. متخصص باید توضیح دهد اقدام فعلی دقیقاً چه مشکلی را حل می کند، اگر صبر شود چه تغییری محتمل است و آیا پس از رویش دندان های دائمی درمان دیگری لازم خواهد بود. شروع زودهنگام همیشه درمان آینده را حذف یا کوتاه نمی کند.

#چه زمانی بهتر است برای رویش دندان های بیشتر صبر کرد؟

اگر تصمیم گیری به حضور دندان های دائمی بیشتری نیاز داشته باشد یا اقدام زودهنگام مزیت مشخصی ایجاد نکند، پیگیری می تواند منطقی تر از شروع فوری باشد. صبر برنامه ریزی شده به معنی نادیده گرفتن مشکل نیست؛ زمان رویش و رشد در ویزیت های مشخص دنبال می شود.

شروع زودتر از زمان لازم ممکن است مدت استفاده از وسایل را افزایش دهد، بدون اینکه نتیجه بهتری ایجاد کند. از طرف دیگر، صبر خودسرانه در یک مشکل وابسته به رشد نیز ممکن است بعضی گزینه ها را محدود کند. تشخیص تفاوت این دو وضعیت به معاینه و سوابق تصویری موردنیاز بستگی دارد.

#سن دندانی و رشد فک چگونه زمان را تغییر می دهند؟

سن دندانی یعنی مرحله ای که دندان های شیری افتاده و دندان های دائمی روییده یا در حال رشدند. این سن همیشه دقیقاً با عدد شناسنامه هماهنگ نیست. تصویربرداری نیز فقط در صورت نیاز می تواند موقعیت دندان های رویش نیافته و میزان رشد ریشه ها را نشان دهد.

رشد فک موضوع جداگانه ای است. بعضی درمان ها برای استفاده از دوره رشد برنامه ریزی می شوند، درحالی که مرتب کردن موقعیت دندان ها می تواند پس از پایان رشد نیز انجام شود. به همین علت متخصص ممکن است برای یک مشکل اقدام زودتر و برای مشکل دیگری انتظار تا رویش کامل تر دندان ها را پیشنهاد کند.

#آیا بعد از نوجوانی برای ارتودنسی دیر می شود؟

خیر. حرکت دندان فقط به سن نوجوانی محدود نیست و درمان در بزرگسالی نیز امکان پذیر است. تفاوت مهم این است که رشد فک عمدتاً کامل شده و سلامت لثه، استخوان نگهدارنده، دندان های ترمیم شده یا ازدست رفته باید پیش از تصمیم دقیق بررسی شوند.

این موضوع به معنی مناسب بودن هر روش برای هر بزرگسال نیست. جزئیات شرایط و محدودیت ها در ارتودنسی در بزرگسالی بررسی می شود؛ برای پاسخ این مقاله کافی است بدانیم عدد سن به تنهایی مانع قطعی درمان نیست.

#چه عواملی زمان شروع درمان را مشخص می کنند؟

پنج عامل بیشترین نقش را در انتخاب زمان دارند:

• نوع مشکل؛ نامرتبی دندان، وضعیت بایت یا ناهماهنگی رشد فک؛
• مرحله افتادن دندان های شیری و رویش دندان های دائمی؛
• ادامه داشتن یا کامل شدن رشد صورت و فک؛
• سلامت مینا، لثه و استخوان نگهدارنده دندان ها؛
• توانایی فرد برای رعایت بهداشت، استفاده از وسیله و حضور در پیگیری ها.

پیش از شروع، پوسیدگی فعال و التهاب کنترل نشده لثه باید رسیدگی شود. نوع دستگاه نیز پس از تشخیص مشکل انتخاب می شود؛ مقایسه ارتودنسی ثابت یا متحرک نباید جای تعیین زمان درست درمان را بگیرد.

#سن های مختلف چه تصمیمی را مطرح می کنند؟

#تصمیم درست از سن شناسنامه ای دقیق تر است

اولین ارزیابی معمولاً تا حدود ۷ سالگی توصیه می شود، اما شروع درمان می تواند در کودکی، نوجوانی یا بزرگسالی باشد. بهترین زمان وقتی است که رشد، رویش دندان ها و سلامت دهان با هدف مشخص درمان هماهنگ باشند.

نه شروع بسیار زود برای همه درست است و نه صبر تا یک سن ثابت. اگر درباره زمان اقدام تردید دارید، معاینه می تواند بین «درمان اکنون»، «پیگیری» و «صبر برنامه ریزی شده» تفاوت بگذارد. پس از تعیین زمان، مراحل ارتودنسی دندان مشخص می شود. موضوعات مرتبط دیگر در بخش مطالب سلامت دهان و دندان در دسترس اند.