فشار خون؛ علائم، تشخیص و راه‌های درمان

#فشار خون چیست؟

خون برای رساندن اکسیژن و مواد مغذی به تمام قسمت های بدن باید در رگ ها جریان داشته باشد. نیرویی که هنگام حرکت خون به دیواره رگ ها وارد می شود، فشار خون نام دارد.

این فشار به دو عدد تقسیم می شود:

• فشار سیستولیک
• فشار دیاستولیک

عدد اول نشان دهنده فشار هنگام انقباض قلب است و عدد دوم فشار واردشده به رگ ها در زمان استراحت قلب را نشان می دهد.

به عنوان مثال در فشار خون 120 روی 80:

• 120 = فشار سیستولیک
• 80 = فشار دیاستولیک

تفاوت سیستولیک و دیاستولیک به درک بهتر وضعیت عروق کمک می کند.

#فشار خون چگونه اندازه گیری می شود؟

فشار خون معمولاً با دستگاه فشارسنج اندازه گیری می شود.

این اندازه گیری ممکن است در:

• مطب پزشک
• خانه
• مراکز درمانی
• مانیتورینگ ۲۴ ساعته فشار خون

انجام شود.

برای به دست آوردن عدد دقیق تر بهتر است:

• ۵ دقیقه قبل از اندازه گیری استراحت کنید.
• قهوه و سیگار مصرف نکرده باشید.
• روی صندلی بنشینید.
• بازو در سطح قلب قرار بگیرد.
• هنگام اندازه گیری صحبت نکنید.

#اعداد طبیعی فشار خون

درک اعداد فشار خون یکی از رایج ترین سوالات کاربران است.

وضعیت	فشار سیستولیک	فشار دیاستولیک
طبیعی	کمتر از 120	کمتر از 80
افزایش یافته	120 تا 129	کمتر از 80
فشار خون بالا مرحله 1	130 تا 139	80 تا 89
فشار خون بالا مرحله 2	140 یا بیشتر	90 یا بیشتر
بحران فشار خون	180 یا بیشتر	120 یا بیشتر

نکته مهم این است که تنها یک عدد بالا برای تشخیص کافی نیست و معمولاً اندازه گیری های مکرر نیاز است.

#عوامل خطر ابتلا به فشار خون بالا

برخی عوامل احتمال ابتلا به فشار خون بالا را افزایش می دهند.

#سن

با افزایش سن احتمال ابتلا بیشتر می شود.

#سابقه خانوادگی

ژنتیک نقش مهمی در بروز بیماری دارد.

#اضافه وزن و چاقی

چاقی یکی از مهم ترین عوامل خطر فشار خون بالا است.

#مصرف زیاد نمک

رژیم غذایی پرنمک می تواند باعث افزایش فشار خون شود.

#کم تحرکی

فعالیت بدنی ناکافی خطر ابتلا را افزایش می دهد.

#مصرف دخانیات

سیگار و سایر محصولات دخانی به دیواره رگ ها آسیب می زنند.

#استرس مزمن

استرس طولانی مدت می تواند در افزایش فشار خون نقش داشته باشد.

#دیابت و چربی خون بالا

این بیماری ها معمولاً در کنار فشار خون بالا دیده می شوند و خطر عوارض قلبی را افزایش می دهند.

#فشار خون چه آسیبی به بدن می زند؟

اگر فشار خون برای مدت طولانی کنترل نشود، می تواند تقریباً تمام اندام های حیاتی بدن را تحت تأثیر قرار دهد. مردم آسیب فشار خون به قلب را فقط می دانند.

مهم ترین عوارض شامل:

• بیماری قلبی
• سکته مغزی
• نارسایی قلبی
• آسیب کلیه
• مشکلات بینایی
• زوال شناختی

است.

در ادامه به بررسی دقیق تر عوارض فشار خون بر مغز، قلب، کلیه و سایر اندام ها خواهیم پرداخت.

#انواع فشار خون؛ تفاوت فشار خون بالا، پایین و نوسانی

فشار خون فقط به معنی «بالا بودن فشار خون» نیست. در واقع فشار خون می تواند بالاتر از حد طبیعی، پایین تر از حد طبیعی یا به صورت نوسانی باشد. هر یک از این وضعیت ها علل، علائم و پیامدهای متفاوتی دارند و شناخت آن ها به تشخیص و مدیریت بهتر سلامت قلب و عروق کمک می کند پس بعد از گرفتن فشار با دستگاه فشارخون معمولی یا دیجیتال اگه عدد پایین بود و نوسان داشت هم خوشحال نباشید.

#فشار خون بالا (Hypertension) چیست؟

فشار خون بالا زمانی رخ می دهد که نیروی واردشده از خون به دیواره رگ ها به طور مداوم بیشتر از حد طبیعی باشد. این بیماری یکی از مهم ترین عوامل خطر برای سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی قلبی و آسیب کلیوی محسوب می شود.

در بسیاری از افراد، فشار خون بالا هیچ علامت مشخصی ایجاد نمی کند و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» نیز گفته می شود البته کسانی که فشار خون ارثی دارن یه دید بهتری دارند که مراقبت کنند.

عوامل خطر فشار خون بالا

• افزایش سن
• سابقه خانوادگی
• اضافه وزن و چاقی
• مصرف زیاد نمک
• کم تحرکی
• استرس مزمن
• مصرف دخانیات
• دیابت و بیماری های کلیوی

عوارض احتمالی فشار خون بالا

• ضخیم شدن عضله قلب
• تنگی و آسیب عروق
• سکته قلبی
• سکته مغزی
• نارسایی کلیه
• آسیب شبکیه چشم

#فشار خون پایین (Hypotension) چیست؟

فشار خون پایین معمولاً زمانی مطرح می شود که عدد فشار خون کمتر از ۹۰ روی ۶۰ میلی متر جیوه باشد. البته پایین بودن فشار خون همیشه نشانه بیماری نیست و در برخی افراد سالم به صورت طبیعی دیده می شود.

مشکل زمانی ایجاد می شود که افت فشار خون باعث کاهش خون رسانی به اندام های حیاتی شود.

علائم فشار خون پایین

• سرگیجه
• احساس ضعف
• تاری دید
• خستگی
• غش یا بیهوشی
• سرد شدن دست و پا

علل شایع فشار خون پایین

• کم آبی بدن
• خونریزی شدید
• بیماری های قلبی
• برخی داروها
• اختلالات هورمونی
• عفونت های شدید

#فشار خون نوسانی چیست؟

فشار خون نوسانی به وضعیتی گفته می شود که اعداد فشار خون در زمان های مختلف تغییرات قابل توجهی داشته باشند. این نوسانات ممکن است موقتی یا نشانه یک مشکل زمینه ای باشند. خیلی ها خون دماغ شدن نشانه فشار خون بالا می دانند و معمولا سریع فشار سنجیده میشه تا علت بررسی شود.

برخی افراد در مطب پزشک فشار خون بالایی دارند اما در خانه طبیعی است. این وضعیت با عنوان «فشار خون روپوش سفید» شناخته می شود.

در مقابل، برخی افراد در خانه فشار خون بالاتری نسبت به مطب دارند که به آن «فشار خون پنهان» گفته می شود.

دلایل نوسان فشار خون

• استرس و اضطراب
• فعالیت بدنی
• مصرف کافئین
• کم خوابی
• مصرف برخی داروها
• بیماری های غدد درون ریز

در چنین شرایطی ممکن است پزشک انجام «مانیتورینگ فشار خون ۲۴ ساعته» را برای ارزیابی دقیق تر توصیه کند.

نوع فشار خون	تعریف	علائم شایع	خطرات احتمالی
فشار خون بالا	افزایش مداوم فشار خون	اغلب بدون علامت	سکته قلبی، سکته مغزی، نارسایی قلبی
فشار خون پایین	کاهش بیش از حد فشار خون	سرگیجه، ضعف، غش	کاهش خون رسانی به اندام ها
فشار خون نوسانی	تغییرات زیاد در اندازه گیری ها	متغیر و وابسته به علت زمینه ای	افزایش خطر بیماری های قلبی در برخی افراد

#آیا همه انواع فشار خون نیاز به درمان دارند؟

خیر. نوع درمان به علت، شدت و شرایط فرد بستگی دارد. برخی افراد تنها به اصلاح سبک زندگی نیاز دارند، در حالی که در موارد دیگر ممکن است دارو یا بررسی های تخصصی لازم باشد. به همین دلیل اندازه گیری منظم فشار خون و ارزیابی توسط پزشک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تنها بر اساس یک عدد نمی توان درباره وضعیت سلامت قلب و عروق تصمیم گیری کرد.