چه زمانی پیش از ایمپلنت به پیوند استخوان نیاز داریم؟

پیوند استخوان برای ایمپلنت زمانی لازم است که استخوان فک در محل دندان، عرض، ارتفاع یا استحکام کافی برای نگه داشتن پایه ایمپلنت نداشته باشد. این وضعیت ممکن است پس از تحلیل استخوان، بیماری لثه، عفونت، ضربه یا خالی ماندن طولانی جای دندان ایجاد شود. نیاز به پیوند با معاینه و تصویربرداری مشخص می شود و نمی توان آن را فقط از روی ظاهر دهان تشخیص داد.

#پیوند استخوان چه کمکی به ایمپلنت می کند؟

پیوند استخوان، بخش کم شده استخوان فک را بازسازی می کند تا ایمپلنت در موقعیتی مناسب و پایدار قرار بگیرد. پایه ایمپلنت باید از اطراف با استخوان کافی احاطه شود؛ وگرنه ممکن است از ابتدا ثبات مناسبی نداشته باشد یا اتصال قابل اعتمادی با استخوان ایجاد نکند.

ماده پیوند معمولاً مانند یک داربست عمل می کند. بدن به تدریج در اطراف یا داخل این داربست، استخوان تازه می سازد. بنابراین چیزی که هنگام جراحی در فک قرار می گیرد، بلافاصله به استخوان محکم و آماده ایمپلنت تبدیل نمی شود؛ بازسازی واقعی به زمان نیاز دارد.

در راهنمای ایمپلنت دندان و روش های جایگزینی دندان می توان جایگاه این درمان را در تصمیم کلی برای پر کردن جای دندان دید؛ اما خود پیوند فقط برای آماده سازی استخوان انجام می شود.

#پیوند استخوان برای ایمپلنت چه زمانی لازم می شود؟

پیوند زمانی مطرح می شود که استخوان موجود نتواند ایمپلنت را در محل و زاویه مناسب نگه دارد. کمبود استخوان ممکن است از نظر عرض، ارتفاع، شکل یا استحکام باشد و شدت آن در افراد مختلف فرق می کند.

مواردی که احتمال نیاز به بازسازی استخوان را بیشتر می کنند عبارت اند از:

• مدت زیادی از کشیدن یا افتادن دندان گذشته باشد.
• بیماری پیشرفته لثه باعث تخریب استخوان اطراف دندان شده باشد.
• عفونت قدیمی، کیست یا ضایعه ای بخشی از استخوان را از بین برده باشد.
• استخوان فک بر اثر ضربه یا جراحی قبلی آسیب دیده باشد.
• دیواره استخوانی اطراف ریشه هنگام کشیدن دندان از بین رفته باشد.
• شکل طبیعی فک باریک باشد یا فضای کافی برای قرار دادن ایمپلنت وجود نداشته باشد.
• در قسمت عقب فک بالا، فاصله استخوان تا سینوس برای ایمپلنت کافی نباشد.

وجود یکی از این شرایط به تنهایی ثابت نمی کند که حتماً پیوند لازم است. میزان استخوان باقی مانده، محل دندان، ابعاد ایمپلنت و طرح نهایی روکش هم در تصمیم اثر دارند.

#خالی ماندن طولانی جای دندان

پس از از دست رفتن دندان، استخوان آن قسمت دیگر فشار طبیعی ریشه را دریافت نمی کند و ممکن است به مرور باریک تر یا کوتاه تر شود. سرعت و مقدار این تغییر برای همه یکسان نیست؛ بنابراین نمی توان گفت هرکس چند سال دندان نداشته باشد، حتماً به پیوند نیاز دارد.

#بیماری لثه یا عفونت دندان

بیماری پیشرفته لثه می تواند استخوان نگهدارنده دندان را تخریب کند. عفونت طولانی مدت اطراف ریشه نیز گاهی نقص استخوانی به جا می گذارد. پیش از تصمیم برای پیوند، باید وضعیت عفونت و سلامت بافت های اطراف مشخص شود.

#کمبود استخوان در عقب فک بالا

در ناحیه دندان های آسیای فک بالا، سینوس در نزدیکی استخوان قرار دارد. اگر ارتفاع استخوان کافی نباشد، ممکن است نوعی بازسازی به نام لیفت یا بالا بردن کف سینوس لازم شود. این کار برای ایجاد فضای استخوانی مناسب انجام می شود و ضرورت آن به تصاویر سه بعدی و محل دقیق ایمپلنت بستگی دارد.

#دندانپزشک چگونه نیاز به پیوند را تشخیص می دهد؟

تشخیص با کنار هم گذاشتن معاینه دهان، سابقه دندان ازدست رفته و تصاویر استخوان فک انجام می شود. ظاهر لثه به تنهایی کافی نیست؛ چون ممکن است لثه پهن به نظر برسد، اما استخوان زیر آن باریک شده باشد.

در ارزیابی معمولاً این موارد بررسی می شوند:

• عرض و ارتفاع استخوان در محل موردنظر
• فاصله تا عصب فک پایین یا سینوس فک بالا
• شکل و پیوستگی دیواره های استخوان
• وجود عفونت، ضایعه یا بیماری لثه
• وضعیت دندان های مجاور و فضای روکش
• سابقه مصرف دخانیات، بیماری ها و داروهای مؤثر بر استخوان یا ترمیم زخم

عکس معمولی دندان یا تصویر پانورامیک اطلاعات اولیه می دهد. در بسیاری از موارد، تصویربرداری سه بعدی CBCT برای دیدن ابعاد و شکل استخوان دقیق تر است. گاهی نیز مقدار واقعی نقص هنگام جراحی روشن تر می شود.

این ارزیابی بخشی از بررسی مراحل ایمپلنت از معاینه تا نصب روکش است، اما نتیجه آن برای هر دندان و هر فرد جداگانه تعیین می شود.

#آیا همه افراد قبل از ایمپلنت به پودر استخوان نیاز دارند؟

خیر؛ اگر استخوان فک حجم و شرایط مناسبی داشته باشد، ایمپلنت می تواند بدون پیوند انجام شود. حتی وجود مقدار کمی فرورفتگی یا تحلیل استخوان نیز همیشه به معنی نیاز قطعی به بازسازی نیست.

عبارت «پودر استخوان» نام رایجی است که برای بعضی مواد دانه ای پیوند استفاده می شود، اما همه پیوندها فقط با پودر انجام نمی شوند. بسته به شکل و اندازه نقص، ممکن است از مواد دانه ای، قطعه استخوان، غشای محافظ یا ترکیبی از این روش ها استفاده شود.

نباید فقط برای «محکم تر شدن» هر ایمپلنت، پیوند اضافه انجام داد. پیوند نیز یک مداخله جراحی است و زمانی توجیه دارد که برای قرارگیری درست ایمپلنت یا بازسازی نقص استخوانی واقعاً لازم باشد.

#پیوند استخوان هم زمان با ایمپلنت انجام می شود یا قبل از آن؟

هر دو حالت ممکن است. اگر کمبود استخوان محدود باشد و پایه ایمپلنت بتواند در استخوان موجود ثبات اولیه مناسبی پیدا کند، دندانپزشک ممکن است پیوند را هم زمان با کاشت انجام دهد.

اگر استخوان بسیار باریک یا کوتاه باشد، نقص گسترده ای وجود داشته باشد یا ایمپلنت در آن زمان محکم نماند، معمولاً ابتدا بازسازی استخوان انجام می شود. پس از سپری شدن دوره ترمیم و تأیید تشکیل استخوان کافی، ایمپلنت در جلسه ای دیگر قرار می گیرد.

بنابراین هم زمان انجام شدن همیشه بهتر یا سریع تر نیست. هدف اصلی این است که ایمپلنت در پایه ای قابل اعتماد قرار بگیرد. در ایمپلنت فوری پس از کشیدن دندان نیز ممکن است به پیوند محدود نیاز باشد، اما امکان انجام این ترکیب به وضعیت حفره دندان و ثبات پایه بستگی دارد.

#مواد پیوند استخوان از کجا تهیه می شوند؟

مواد پیوند می توانند منشأهای مختلفی داشته باشند و هیچ ماده ای برای تمام افراد و تمام نقص های استخوانی بهترین انتخاب نیست. جراح بر اساس اندازه نقص، محل درمان، سابقه پزشکی و روشی که قرار است انجام شود، گزینه مناسب را انتخاب می کند.

#استخوان خود فرد

در این روش، مقدار موردنیاز از بخش دیگری از دهان یا در بازسازی های بزرگ تر از محل دیگری در بدن برداشته می شود. این گزینه حاوی سلول ها و اجزای طبیعی استخوان است، اما برداشت آن می تواند محل جراحی دیگری ایجاد کند.

#مواد انسانی فرآوری شده

این مواد از بانک های بافت تهیه و برای کاربرد پزشکی پردازش می شوند. هدف آن ها فراهم کردن بستری برای رشد استخوان جدید است و استفاده از آن ها به معنی انتقال مستقیم یک قطعه زنده از فرد دیگر نیست.

#مواد حیوانی فرآوری شده

این مواد معمولاً از منابع حیوانی تهیه می شوند و طی فرایندهای مشخص، اجزای نامناسب آن ها حذف می شود. ساختار باقی مانده می تواند به عنوان داربست بازسازی استخوان عمل کند.

#مواد ساخته شده در آزمایشگاه

برخی جایگزین های استخوان از مواد زیست سازگار ساخته می شوند. این مواد نیز برای حفظ فضا و کمک به رشد استخوان به کار می روند. انتخاب میان گزینه ها باید پس از توضیح مزایا، محدودیت ها و شرایط فرد انجام شود.

#هنگام پیوند استخوان دقیقاً چه اتفاقی می افتد؟

در پیوند معمولی، محل جراحی بی حس می شود، لثه به آرامی کنار می رود و ناحیه آسیب دیده تمیز می شود. سپس ماده پیوند در قسمت کمبود استخوان قرار می گیرد. در بعضی روش ها، یک غشای محافظ نیز روی آن گذاشته می شود تا فضای ترمیم حفظ شود.

در پایان، لثه روی محل برگردانده و با بخیه بسته می شود. جزئیات جراحی برای یک حفره کوچک پس از کشیدن دندان با بازسازی گسترده فک یکسان نیست. به همین دلیل، تجربه یک فرد را نمی توان معیار دقیقی برای میزان جراحی فرد دیگر دانست.

#ترمیم پیوند استخوان چقدر طول می کشد؟

بهبود اولیه لثه معمولاً زودتر از ساخته شدن استخوان کامل اتفاق می افتد. ممکن است ظاهر زخم طی یک تا دو هفته بهتر شود، اما بازسازی و بالغ شدن استخوان معمولاً چند ماه زمان می برد.

پیوندهای محدود گاهی هم زمان با ایمپلنت انجام می شوند و هر دو بافت در یک دوره ترمیم می شوند. در بازسازی های بزرگ تر ممکن است چند ماه یا بیشتر برای ارزیابی دوباره استخوان لازم باشد. عدد دقیق را نمی توان بدون دانستن اندازه نقص و روش جراحی تعیین کرد.

پس از پایان زمان پیش بینی شده، دندانپزشک با معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری بررسی می کند که آیا استخوان برای ادامه درمان آماده است یا نه. صرف گذشتن چند ماه به معنی آمادگی قطعی نیست.

#بعد از پیوند چه علائمی طبیعی است و چه علائمی باید بررسی شود؟

مقداری درد، تورم، کبودی یا خونابه در روزهای نخست می تواند بخشی از روند طبیعی ترمیم باشد. این علائم باید به تدریج کمتر شوند، نه اینکه پس از چند روز شدیدتر شوند.

گاهی در چند روز اول، تعداد کمی ذره شبیه دانه نمک از محل خارج می شود. این اتفاق همیشه به معنی از بین رفتن کل پیوند نیست؛ اما خارج شدن مقدار زیاد مواد یا باز شدن واضح زخم باید به دندانپزشک اطلاع داده شود.

در صورت مشاهده موارد زیر، بهتر است همان روز با دندانپزشک یا جراح تماس گرفته شود:

• درد یا تورمی که پس از چند روز بیشتر می شود
• ترشح چرکی، بوی بد یا مزه ناخوشایند مداوم
• تب یا احساس بیماری عمومی
• خونریزی قابل توجهی که بند نمی آید
• باز شدن زخم یا نمایان شدن بخش بزرگی از مواد پیوند
• بی حسی تازه، ماندگار یا رو به افزایش

اگر تورم با مشکل تنفس یا بلع همراه باشد یا خونریزی شدید کنترل نشود، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.

#آیا ممکن است پیوند استخوان موفق نشود؟

بله؛ هرچند بسیاری از پیوندها به خوبی ترمیم می شوند، موفقیت هیچ جراحی ای تضمین شده نیست. عفونت، حرکت کردن مواد پیوند، باز شدن زخم، خون رسانی ناکافی یا ترمیم ضعیف می تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.

مصرف دخانیات و بعضی بیماری ها یا داروها نیز ممکن است ترمیم استخوان و لثه را دشوارتر کنند. این موارد لزوماً به معنی ممنوع بودن درمان نیستند، اما باید پیش از جراحی صادقانه مطرح شوند. برای ارزیابی کلی، آشنایی با شرایط افرادی که ممکن است فعلاً گزینه مناسبی برای ایمپلنت نباشند کمک کننده است.

اگر پیوند به اندازه کافی استخوان ایجاد نکند، ممکن است به زمان بیشتر، اصلاح محدود یا روش دیگری نیاز باشد. تصمیم بعدی پس از معاینه و بررسی علت گرفته می شود.

#برای تصمیم گیری درباره پیوند استخوان چه کاری انجام دهیم؟

نیاز به پیوند را نمی توان فقط با نگاه کردن به لثه، مدت خالی بودن جای دندان یا تجربه اطرافیان مشخص کرد. مهم ترین قدم، بررسی محل ایمپلنت و اندازه گیری استخوان موجود است و بررسی فک و دندان است. اگر پیوند پیشنهاد شده، می توانید بپرسید کمبود استخوان دقیقاً کجاست، پیوند محدود است یا گسترده، هم زمان با ایمپلنت انجام می شود یا جداگانه و چه مدت برای ارزیابی دوباره لازم است. پاسخ این سؤال ها تصویر روشن تری از درمان واقعی شما می دهد. در نهایت، پیوند استخوان هدف مستقلی نیست؛ وسیله ای است برای اینکه ایمپلنت در استخوان مناسب و موقعیت قابل اعتمادتری قرار بگیرد. اگر استخوان کافی باشد، انجام آن ضرورتی ندارد.