برای پایین آوردن فشار خون چه بخوریم و چه نخوریم؟

برای فشار خون بالا، یک برنامه غذایی کم نمک شامل سبزیجات، میوه، حبوبات، غلات کامل، ماهی و لبنیات کم چرب مناسب است. مصرف غذاهای آماده شور، گوشت های فرآوری شده، تنقلات شور و نوشیدنی های شیرین را محدود کنید. در بیماری کلیه یا پتاسیم خون بالا، مقدار میوه و سایر منابع پتاسیم باید متناسب با شرایط فرد تنظیم شود.

برای پایین آوردن فشار خون، سبزیجات و میوه های متنوع، حبوبات، غلات کامل، لبنیات کم چرب، ماهی و مغزهای بی نمک را در یک برنامه غذایی کم نمک بگنجانید. مصرف غذاهای آماده شور، گوشت های فرآوری شده و نوشیدنی های شیرین را محدود کنید. این انتخاب ها به کنترل فشار خون کمک می کنند؛ برای کاهش فوری فشار بسیار بالا نباید به غذا یا نوشیدنی تکیه کرد.

اثر تغذیه به مجموع انتخاب های روزانه وابسته است. خوردن یک میوه یا نوشیدن یک دمنوش، نمک زیاد غذاهای دیگر را جبران نمی کند. مقدار غذا، روش پخت و نمک اضافه شده هم به اندازه نوع ماده غذایی اهمیت دارند.

#جدول غذاهای مناسب و نامناسب برای فشار خون بالا

انتخاب های مناسب تر معمولا نمک کمتر، فیبر بیشتر و چربی اشباع کمتری دارند. منظور از غذاهای نامناسب در این جدول، گزینه هایی است که بهتر است مصرف آنها محدود شود؛ مقدار مصرف و روش تهیه می تواند نتیجه را تغییر دهد.

اگر بیماری کلیه دارید یا پتاسیم خون شما بالاست، مقدار بعضی میوه ها، سبزیجات، حبوبات و مغزها باید بر اساس آزمایش و برنامه درمانی تنظیم شود. مناسب بودن یک ماده غذایی برای فشار خون به معنی مناسب بودن مصرف آزاد آن برای همه افراد نیست.

#الگوی غذایی مناسب فشار خون بالا چگونه است؟

یک الگوی غذایی مناسب، سبزیجات، میوه، حبوبات، غلات کامل و لبنیات کم چرب را بیشتر و نمک، چربی اشباع و خوراکی های شیرین را کمتر در برنامه روزانه قرار می دهد. الگوی DASH بر همین اصول تکیه دارد و برای کمک به کنترل فشار خون طراحی شده است.

اجرای این الگو به خرید مواد غذایی خاص نیاز ندارد. عدسی کم نمک، خوراک لوبیا، ماست ساده کم چرب، سبزیجات، میوه و ماهی یا مرغ بدون پوست می توانند بخشی از آن باشند.

مقدار هر گروه غذایی باید با نیاز انرژی، وزن، فعالیت بدنی و بیماری های همراه هماهنگ شود. برای مثال، آجیل بی نمک انتخاب مناسبی است، اما مصرف زیاد آن انرژی دریافتی را بالا می برد.

تغذیه یکی از بخش های کنترل فشار خون است. مصرف منظم داروهای تجویز شده، فعالیت بدنی و پیگیری اندازه گیری ها هم در برنامه درمانی جای دارند.

#برای فشار خون بالا روزانه چقدر نمک مصرف کنیم؟

هدف عمومی برای بزرگسالان، مصرف کمتر از ۵ گرم نمک در روز است؛ این مقدار با کمتر از ۲۰۰۰ میلی گرم سدیم برابری می کند و حدود یک قاشق چای خوری نمک است. این سقف شامل نمک موجود در تمام غذاها و نوشیدنی های روزانه می شود.

بنابراین، یک قاشق چای خوری سهم مجاز برای اضافه کردن به غذا نیست. بخشی از نمک روزانه از نان، پنیر، دوغ، ترشی، سس و غذاهای آماده وارد بدن می شود. پزشک ممکن است بر اساس شرایط شما هدف متفاوتی تعیین کند.

برای کاهش نمک روزانه:

• هنگام مقایسه محصولات، مقدار سدیم را در وزن یا اندازه وعده یکسان بررسی کنید.
• به تعداد وعده های درج شده روی بسته توجه کنید؛ خوردن دو وعده، سدیم دریافتی را هم دو برابر می کند.
• نمک اضافه شده هنگام پخت و سر سفره را کم کنید و از سبزی معطر، ادویه بدون نمک و آبلیمو کمک بگیرید.
• کنسرو کم سدیم را انتخاب کنید. آبکش کردن و شستن بعضی حبوبات کنسروی هم می تواند بخشی از سدیم آنها را کم کند.

کم چرب بودن یک محصول به معنی کم نمک بودن آن نیست. برای نمونه، پنیر کم چرب یا دوغ ممکن است همچنان نمک زیادی داشته باشد.

#نمونه صبحانه، ناهار و شام برای فشار خون بالا چیست؟

وعده مناسب باید هم ترکیب متنوع داشته باشد و هم با نمک کم تهیه شود. جدول زیر نمونه انتخاب هاست؛ مقدار غذا باید با نیاز فرد و بیماری های همراه تنظیم شود.

اضافه کردن ترشی، سس شور یا دوغ پرنمک می تواند سدیم یک وعده مناسب را بالا ببرد. به همین دلیل، مخلفات غذا هم باید در انتخاب روزانه حساب شوند.

در صورت ابتلا به دیابت، بیماری کلیه یا داشتن محدودیت غذایی، مقدار برنج، نان، میوه، لبنیات و حبوبات باید متناسب با شرایط شما تغییر کند.

#چه نوشیدنی هایی برای فشار خون بالا مناسب ترند؟

آب می تواند نوشیدنی اصلی روزانه باشد و شیر کم چرب بدون شکر افزوده هم در برنامه غذایی جای بگیرد. نوشابه، نوشیدنی های شیرین و دوغ پرنمک بهتر است محدود شوند.

برای دریافت میوه، انتخاب میوه کامل معمولا از مصرف مکرر آبمیوه مناسب تر است؛ میوه کامل فیبر بیشتری دارد و کنترل مقدار مصرف آن آسان تر است.

نوشیدن آب بیشتر، درمان فشار خون بالا نیست. اگر به دلیل بیماری قلبی یا کلیوی محدودیت مایعات دارید، مقدار نوشیدنی باید مطابق برنامه درمانی باشد.

دمنوش ها هم صرفا به دلیل گیاهی بودن بی خطر نیستند. شیرین بیان می تواند فشار خون را بالا ببرد و پتاسیم خون را کاهش دهد. پیش از مصرف منظم دمنوش یا مکمل گیاهی، سازگاری آن با بیماری ها و داروهای خود را بررسی کنید.

#آیا افزایش پتاسیم برای همه افراد دارای فشار خون بالا مناسب است؟

پتاسیم موجود در غذا می تواند به کنترل فشار خون کمک کند، اما افزایش مصرف آن برای همه مناسب نیست. در بیماری کلیه، پتاسیم خون بالا یا مصرف بعضی داروها، این تغییر ممکن است باعث بالا رفتن خطرناک پتاسیم شود.

میوه ها، سبزیجات، حبوبات و لبنیات از منابع غذایی پتاسیم هستند. مقدار مناسب آنها باید با وضعیت کلیه، نتیجه آزمایش و داروهای مصرفی هماهنگ باشد.

نمک های جایگزین ممکن است به جای بخشی از سدیم، پتاسیم داشته باشند. بدون بررسی شرایط خود، از این محصولات یا مکمل پتاسیم برای درمان فشار خون استفاده نکنید. پتاسیم بسیار بالا می تواند بر ضربان قلب اثر بگذارد.

#برای پایین آوردن سریع فشار خون چه بخوریم؟

هیچ غذا یا نوشیدنی قابل اتکایی برای پایین آوردن فوری فشار خون بسیار بالا وجود ندارد. موز، آبلیمو، سیر یا آب جای ارزیابی پزشکی را نمی گیرند.

در بزرگسالان غیر باردار، اگر فشار سیستولیک بیشتر از ۱۸۰ یا فشار دیاستولیک بیشتر از ۱۲۰ باشد، اقدام بعدی به وجود علائم بستگی دارد:

• اگر درد قفسه سینه، تنگی نفس، اختلال دید، ضعف یا بی حسی، یا مشکل در صحبت کردن دارید، با اورژانس تماس بگیرید و منتظر اثر غذا یا نوشیدنی نمانید.
• اگر علامتی ندارید، دست کم یک دقیقه صبر کنید و فشار را دوباره اندازه بگیرید. اگر همچنان بسیار بالاست، هرچه زودتر با پزشک تماس بگیرید.

درد قفسه سینه یا علائم احتمالی سکته، حتی با فشار کمتر از این اعداد، به ارزیابی فوری نیاز دارند. فشار خون بالا در بارداری باید با تیم مراقبت بارداری پیگیری شود.

#چطور اثر تغذیه بر فشار خون را پیگیری کنیم؟

اثر تغییرات غذایی را با اندازه گیری و ثبت منظم فشار خون بررسی کنید. یک عدد پایین یا بالا به تنهایی نشان نمی دهد که رژیم غذایی موفق بوده یا باید دارو تغییر کند.

از دستگاه فشار مناسب و بازوبند با اندازه درست استفاده کنید. اندازه گیری ها را طبق راهنمای دستگاه و برنامه پزشک انجام دهید و زمان و نتیجه آنها را یادداشت کنید.

مقایسه عددها با محدوده فشار خون نرمال به درک بهتر نتیجه کمک می کند، اما هدف درمانی ممکن است برای هر فرد متفاوت باشد.

اگر فشار خون با اصلاح تغذیه بهتر شد، دارو را خودسرانه قطع نکنید و مقدار آن را تغییر ندهید. مجموعه اندازه گیری ها را در اختیار پزشک قرار دهید تا درباره ادامه یا تنظیم درمان تصمیم بگیرد.