از کجا بفهمیم دندان عقل نهفته شده است؟

دندان عقل نهفته همیشه علامت ندارد. اگر علامتی ایجاد کند، معمولاً با درد انتهای فک، تورم و حساسیت لثه، بوی بد دهان، مزه ناخوشایند یا محدود شدن باز شدن دهان همراه است. تشخیص قطعی فقط از روی علائم ممکن نیست و به معاینه و عکس دندان نیاز دارد.

#دندان عقل نهفته چه وضعیتی دارد؟

دندان عقل نهفته دندانی است که فضای کافی برای بیرون آمدن کامل ندارد یا مسیر رویش آن مناسب نیست. این دندان ممکن است کاملاً زیر لثه و استخوان باقی بماند یا فقط بخشی از آن از لثه بیرون بیاید.

نوع نیمه نهفته بیشتر مستعد گیرکردن غذا و التهاب لثه است، زیرا تمیزکردن فضای میان دندان و لثه دشوار می شود. دندان کاملاً نهفته ممکن است مدت ها بدون درد یا نشانه قابل مشاهده باقی بماند.

اینکه دندان عقل چه زمانی باید کشیده شود، فقط از روی نهفته بودن آن مشخص نمی شود. وجود درد، عفونت، آسیب به دندان کناری و وضعیت دندان در عکس نیز در تصمیم گیری نقش دارد.

#آیا دندان عقل نهفته همیشه علامت دارد؟

خیر؛ بعضی دندان های عقل نهفته هیچ درد یا ناراحتی ایجاد نمی کنند. ممکن است فرد تا زمان انجام معاینه دوره ای یا گرفتن عکس دندان اصلاً از وجود آن باخبر نباشد.

بی علامت بودن نیز همیشه نشان نمی دهد که اطراف دندان هیچ تغییری رخ نداده است. در بعضی افراد، پوسیدگی پشت دندان آسیای کناری، آسیب لثه یا تغییرات اطراف دندان نهفته ابتدا در معاینه و عکس مشخص می شود.

به همین دلیل، نمی توان فقط با نبودن درد درباره وضعیت دندان عقل قضاوت کرد.

#درد دندان عقل نهفته معمولاً کجا احساس می شود؟

درد معمولاً در انتهای فک و پشت آخرین دندان آسیای قابل مشاهده احساس می شود. این درد ممکن است مبهم و فشاری باشد یا هنگام جویدن، لمس لثه و باز کردن زیاد دهان بیشتر شود.

گاهی درد به قسمت های اطراف نیز انتشار پیدا می کند؛ برای مثال ممکن است فرد آن را نزدیک گوش، زاویه فک یا ناحیه گیجگاه احساس کند. این انتشار درد به معنی آسیب دیدن گوش نیست، اما تشخیص علت بدون معاینه آسان نیست.

درد انتهای فک فقط مختص دندان عقل نیست. پوسیدگی دندان آسیای دوم، التهاب لثه، فشردن دندان ها و مشکلات مفصل فک نیز می توانند نشانه مشابهی ایجاد کنند.

#لثه اطراف دندان چه تغییری می کند؟

اگر بخشی از دندان عقل بیرون آمده باشد، لثه روی آن ممکن است قرمز، متورم و حساس شود. گاهی هنگام مسواک زدن یا تماس با غذا نیز خونریزی خفیف دیده می شود.

زیر بخش شل یا برجسته لثه ممکن است غذا و پلاک میکروبی جمع شود. نتیجه می تواند التهاب بافت اطراف تاج دندان باشد؛ حالتی که به آن «پریکورونیت» می گویند. این التهاب ممکن است ابتدا خفیف باشد و سپس با درد، تورم و دشواری جویدن همراه شود.

نشانه های قابل مشاهده می توانند شامل موارد زیر باشند:

• قرمزی یا پف کردگی لثه پشت آخرین دندان
• درد هنگام لمس یا مسواک زدن آن ناحیه
• گیرکردن مکرر غذا در انتهای فک
• خونریزی لثه هنگام تمیزکردن
• خروج ترشح یا احساس مزه ناخوشایند

فشار دادن لثه، دست کاری آن با جسم تیز یا تلاش برای خارج کردن غذای گیرکرده با ابزار نامناسب می تواند بافت را زخمی تر کند.

#بوی بد دهان و مزه ناخوشایند چه معنایی دارد؟

بوی بد یا مزه ناخوشایند ممکن است به دلیل باقی ماندن غذا و رشد میکروب ها اطراف دندان نیمه نهفته ایجاد شود. اگر این نشانه همراه با درد، تورم یا ترشح باشد، احتمال التهاب یا عفونت اطراف دندان بیشتر مطرح می شود.

بااین حال، بوی بد دهان به تنهایی نشانه قطعی دندان عقل نهفته نیست. خشکی دهان، بیماری لثه، پوسیدگی دندان های دیگر و تمیز نشدن زبان نیز می توانند چنین حالتی ایجاد کنند.

اگر بو یا مزه بد با رعایت بهداشت معمول برطرف نشود یا مرتب بازگردد، معاینه دندانپزشکی می تواند منبع آن را مشخص کند.

#سخت باز شدن دهان و تورم فک چه زمانی دیده می شود؟

التهاب اطراف دندان عقل گاهی عضلات نزدیک فک را تحریک می کند و باز کردن دهان را دشوار یا دردناک می سازد. ممکن است فرد هنگام غذا خوردن، خمیازه کشیدن یا مسواک زدن انتهای دهان متوجه محدودیت شود.

تورم نیز ممکن است فقط روی لثه باقی بماند یا در موارد شدیدتر در زاویه فک و گونه دیده شود. تورم رو به افزایش، به خصوص اگر با تب، بی حالی یا دشواری بلع همراه باشد، نباید به امید برطرف شدن خودبه خودی رها شود.

#آیا دندان کناری هم می تواند علامت ایجاد کند؟

بله؛ وضعیت نامناسب دندان عقل ممکن است تمیزکردن سطح پشتی دندان آسیای دوم را دشوار کند. در این حالت، پوسیدگی یا التهاب لثه کنار دندان مجاور می تواند باعث درد، حساسیت به سرما و گرما یا ناراحتی هنگام جویدن شود.

گاهی فرد تصور می کند خود دندان عقل درد می کند، در حالی که منشأ اصلی درد دندان کناری است. عکس برداری کمک می کند پوسیدگی پنهان، تماس نامناسب دو دندان و وضعیت استخوان اطراف آن ها بررسی شود.

به ندرت نیز ممکن است اطراف یک دندان نهفته کیست ایجاد شود. کیست نوعی فضای کیسه مانند حاوی مایع است که اغلب پیش از ایجاد علائم واضح در عکس دیده می شود.

#کدام علائم دندان عقل نهفته به بررسی سریع نیاز دارند؟

درد خفیف و کوتاه مدت همیشه اورژانسی نیست؛ اما بعضی نشانه ها می توانند از گسترش التهاب یا عفونت خبر دهند.

#برای این علائم زودتر وقت دندانپزشکی بگیرید

• دردی که بیشتر از چند روز ادامه دارد یا مرتب برمی گردد
• تورم، قرمزی یا خونریزی مکرر لثه انتهای فک
• بوی بد یا مزه ناخوشایند همراه با درد و ترشح
• دشواری در جویدن یا باز کردن کامل دهان
• حساسیت یا درد تازه در دندان آسیای کنار دندان عقل

#این نشانه ها به ارزیابی فوری نیاز دارند

• تب همراه با درد و تورم دهان یا صورت
• افزایش سریع تورم گونه، زیر فک یا گردن
• دشواری در بلع، صحبت کردن یا تنفس
• ناتوانی قابل توجه در باز کردن دهان
• بی حالی شدید همراه با نشانه های عفونت

در صورت دشواری تنفس یا تورم سریع صورت و گردن، باید از خدمات فوری پزشکی استفاده شود.

#تشخیص دندان عقل نهفته چگونه تأیید می شود؟

تشخیص با معاینه دهان و بررسی عکس دندان انجام می شود. دندانپزشک انتهای فک، وضعیت لثه، میزان رویش دندان، تجمع غذا و سلامت دندان آسیای کناری را بررسی می کند.

عکس پانورامیک معمولاً موقعیت دندان عقل، جهت رشد، میزان نهفتگی و ارتباط آن با دندان های مجاور را نشان می دهد. در شرایط خاص ممکن است تصویربرداری دقیق تری لازم باشد، اما همه افراد به آن نیاز ندارند.

علائم به تشخیص جهت می دهند، ولی به تنهایی مشخص نمی کنند درد از دندان عقل است یا علت دیگری دارد. همچنین نهفتگی دندان به خودی خود به معنی ضرورت خارج کردن فوری آن نیست.

#چه زمانی بهتر است وضعیت دندان عقل بررسی شود؟

اگر در انتهای فک درد، تورم، گیرکردن مکرر غذا یا محدودیت باز شدن دهان دارید، بهتر است معاینه را تا شدیدتر شدن علائم عقب نیندازید. مراجعه زودتر کمک می کند علت درد و وضعیت دندان کناری نیز بررسی شود.

حتی اگر دندان عقل نهفته درد ندارد، وضعیت آن می تواند هنگام معاینات معمول سلامت دهان و دندان ارزیابی شود. برای آشنایی با تفاوت وضعیت های مختلف دندان عقل و مسیر بررسی آن ها نیز می توان از راهنمای کامل کشیدن دندان و دندان عقل استفاده کرد.