چطور با وجود براکت از پوسیدگی و لکه سفید جلوگیری کنیم؟

در دوران ارتودنسی، دندان ها را حداقل صبح و شب با خمیردندان فلورایددار و با دقت در بالا، پایین و اطراف براکت ها تمیز کنید. فضای زیر سیم و بین دندان ها نیز باید روزانه با ابزار مناسب پاک شود. مصرف مکرر خوراکی شیرین، نوشیدنی اسیدی و غذای سفت یا چسبنده خطر پوسیدگی و شکستن دستگاه را بیشتر می کند.

#براکت دندان را نمی پوساند؛ پلاک باقی مانده آسیب می زند

براکت و سیم به خودی خود عامل پوسیدگی نیستند، اما شیارها و لبه هایی ایجاد می کنند که پلاک و باقی مانده غذا آسان تر در آن ها جمع می شود. باکتری های پلاک از قند استفاده می کنند و اسید می سازند. ماندن این اسید کنار مینا می تواند مواد معدنی سطح دندان را کم کند و نخستین نشانه آن به شکل لکه سفید گچی دیده شود.

پلاک نزدیک خط لثه نیز می تواند قرمزی، تورم، بوی بد و خونریزی هنگام مسواک ایجاد کند. بنابراین هدف مراقبت فقط تمیز دیده شدن براکت نیست؛ باید سطح دندان و مرز لثه واقعاً از پلاک پاک شود. راهنمای کامل ارتودنسی دندان جای این مراقبت را در کل مسیر درمان نشان می دهد.

#برنامه روزانه مراقبت از دندان ها چگونه باشد؟

یک برنامه ثابت از خرید ابزارهای متعدد مهم تر است. زمان دقیق ممکن است با توصیه متخصص تغییر کند، اما این الگو برای بیشتر افراد قابل استفاده است:

شب مهم ترین زمان برای تمیز کردن دقیق است؛ چون فرصت بیشتری دارید و پلاک نباید تا صبح روی دندان بماند. اگر بعد از هر وعده امکان مسواک نیست، دهان را با آب بشویید و در اولین فرصت تمیز کنید؛ آب جای مسواک شبانه را نمی گیرد.

#مسواک را روی کدام قسمت های براکت حرکت دهیم؟

هر دندان را به چند ناحیه تقسیم کنید: بالای براکت نزدیک لثه، سطح خود براکت، پایین براکت، سطح جونده و پشت دندان. برس باید با فشار ملایم به لبه های براکت برسد و خط لثه را نیز بدون ساییدن شدید تمیز کند. فقط حرکت دادن مسواک روی سیم، پلاک چسبیده به مینا را برنمی دارد.

مسواک دستی و برقی هر دو می توانند مؤثر باشند، اگر سر برس به همه سطوح برسد و روش استفاده درست باشد. برس فرسوده و بازشده اطراف براکت خوب تمیز نمی کند؛ اگر موهای مسواک زود خم می شوند، احتمالاً فشار دست زیاد است یا باید آن را زودتر تعویض کرد.

پس از پایان کار، در نور مناسب به دندان ها نگاه کنید. لایه نرم زرد یا سفید نزدیک براکت، باقی مانده غذا و خط قرمز لثه نشان می دهد بعضی نواحی نیاز به توجه بیشتری دارند. قرص آشکارساز پلاک نیز در صورت توصیه درمانگر می تواند نقاط جاافتاده را رنگی کند.

#برس بین دندانی و نخ دندان هرکدام چه کاری می کنند؟

برس بین دندانی کوچک می تواند کنار براکت و زیر سیم حرکت کند و پلاک ناحیه ای را بردارد که مسواک معمولی به آن نمی رسد. برس را با فشار وارد فضای تنگ نکنید؛ اندازه نامناسب یا حرکت خشن می تواند لثه را زخمی یا سیم را خم کند. اندازه و جهت ورود را بهتر است متخصص یا بهداشت کار دهان نشان دهد.

تمیز شدن زیر سیم به معنی پاک شدن تماس میان دو دندان نیست. برای این بخش ممکن است نخ مخصوص ارتودنسی، نخ گیر یا ابزار پیشنهادی درمانگر لازم باشد. نخ باید آرام از زیر سیم عبور کند و روی دیواره هر دندان حرکت کند، نه اینکه با ضربه وارد لثه شود.

واترجت دهانی می تواند باقی مانده غذا را جابه جا کند، اما همیشه جای پاک کردن مکانیکی پلاک با مسواک و ابزار بین دندانی را نمی گیرد. اگر استفاده از نخ برایتان دشوار است، از تیم درمان بخواهید روش یا وسیله مناسب وضعیت دندان های شما را آموزش دهد.

#خمیردندان فلورایددار و دهان شویه را چگونه استفاده کنیم؟

خمیردندان فلورایددار به مقاوم تر شدن مینا در برابر اسید کمک می کند. مقدار و غلظت مناسب به سن و خطر پوسیدگی بستگی دارد؛ محصولی با فلوراید بسیار بیشتر را خودسرانه جایگزین توصیه معمول نکنید. پس از مسواک، کف اضافه را بیرون بریزید و دهان را بلافاصله با آب فراوان نشویید تا فلوراید مدت بیشتری روی دندان بماند.

دهان شویه فلورایددار اگر برای شما توصیه شده باشد، در زمانی جدا از مسواک استفاده می شود؛ مثلاً ساعتی دیگر از روز. استفاده بلافاصله پس از مسواک می تواند فلوراید خمیردندان را از سطح دندان بشوید. دهان شویه نیز پلاک چسبنده را جدا نمی کند و جای مسواک و تمیز کردن بین دندان ها نیست.

محصول سفیدکننده یا خمیردندان بسیار ساینده راه حل لکه اطراف براکت نیست. سایندگی زیاد می تواند حساسیت ایجاد کند و رنگ دندان زیر براکت نیز هم زمان در معرض محصول قرار نمی گیرد؛ در نتیجه احتمال تفاوت ظاهری پس از برداشتن براکت وجود دارد.

#چه غذاهایی به براکت یا مینای دندان آسیب می زنند؟

دو نوع خطر را از هم جدا کنید: قند و اسید به مینا آسیب می زنند، درحالی که غذای سفت و چسبنده می تواند سیم یا براکت را خراب کند. تعداد دفعات تماس دندان با قند نیز مهم است؛ خوردن پیوسته خوراکی شیرین در طول روز، پلاک را بارها برای تولید اسید تغذیه می کند.

بهتر است این موارد محدود یا با روش امن تری مصرف شوند:

• نوشابه، نوشیدنی انرژی زا و نوشیدنی شیرین یا اسیدی؛
• آب نبات چسبنده، تافی، آدامس و خوراکی هایی که دور براکت می پیچند؛
• یخ، آجیل بسیار سفت، ذرت بوداده بازنشده و خوراکی های سخت؛
• گاز زدن مستقیم سیب کامل، هویج خام سفت یا نان بسیار خشک؛
• ریزه خواری مکرر مواد شیرین میان وعده های اصلی.

لازم نیست میوه یا سبزی را حذف کنید. مواد سفت را به قطعات کوچک تر ببرید و با دندان های عقب آرام بجوید. اگر براکت شل شد یا سیم تغییر شکل داد، ادامه جویدن روی همان سمت می تواند تحریک بافت و اختلال در نیروی درمان را بیشتر کند.

#مراقبت از الاینر شفاف چه تفاوتی دارد؟

الاینر متحرک هنگام غذا و نوشیدنی های غیر از آب خارج می شود. پیش از گذاشتن دوباره پلاک، باقی مانده غذا و نوشیدنی شیرین باید از روی دندان پاک شود؛ قرار دادن الاینر روی دندان آلوده، قند و اسید را کنار مینا نگه می دارد.

پلاک را طبق دستور با آب با دمای مناسب و ماده توصیه شده تمیز کنید. آب داغ می تواند شکل آن را تغییر دهد و مواد ساینده ممکن است سطح شفاف را خراش دهند. نوشیدن مایعات رنگی با پلاک نیز می تواند باعث تغییر رنگ یا باقی ماندن مواد شیرین زیر آن شود.

مقاله ارتودنسی ثابت یا متحرک تفاوت ساختاری این وسایل را توضیح می دهد؛ در هر دو حالت، تمیز بودن دندان پیش از تماس طولانی با دستگاه ضروری است.

#آیا مراجعه به متخصص ارتودنسی جای معاینه دندانپزشکی را می گیرد؟

خیر. متخصص ارتودنسی حرکت دندان و وضعیت دستگاه را دنبال می کند، اما معاینه های معمول دندانپزشکی برای بررسی پوسیدگی، لثه و ترمیم های قبلی همچنان لازم اند. فاصله این ویزیت ها براساس خطر پوسیدگی و وضعیت دهان هر فرد تعیین می شود.

اگر پوسیدگی یا التهاب قابل توجه ایجاد شود، ممکن است ادامه درمان دشوار یا ناایمن شود. در بعضی موارد، تیم درمان تا بهتر شدن بهداشت یا انجام درمان دندانپزشکی، فعال سازی دستگاه را تغییر می دهد. پنهان کردن خونریزی لثه یا درد از ترس طولانی شدن درمان می تواند مشکل را بزرگ تر کند.

#ورزش، مدرسه و بیرون از خانه را چطور مدیریت کنیم؟

یک کیف کوچک شامل مسواک، خمیردندان، برس بین دندانی، موم ارتودنسی و جعبه الاینر می تواند مراقبت بیرون خانه را آسان کند. پلاک متحرک را داخل دستمال نپیچید؛ احتمال دور انداختن یا شکستن آن زیاد است. آن را پس از شست وشو در جعبه دارای تهویه بگذارید.

برای ورزش هایی که احتمال ضربه به صورت دارند، درباره محافظ دهان سازگار با دستگاه از متخصص سؤال کنید. محافظ نامناسب می تواند روی براکت فشار بیاورد یا با ادامه حرکت دندان دیگر اندازه نباشد. پس از ضربه، حتی اگر دستگاه سالم به نظر می رسد، درد یا جابه جایی دندان باید بررسی شود.

#کدام تغییرها هشدار می دهند که مراقبت کافی نیست؟

لکه سفید مات یا گچی کنار براکت می تواند نشانه آغاز از دست رفتن مواد معدنی مینا باشد. این لکه با جرم یا باقی مانده غذا یکی نیست و اگر پلاک و تماس اسیدی ادامه پیدا کند، ممکن است ماندگار شود یا به پوسیدگی پیش برود. موضوع لکه سفید بعد از ارتودنسی به همین تغییر مشخص محدود است.

نشانه های دیگری که باید پیگیری شوند عبارت اند از:

• خونریزی مکرر، تورم یا درد لثه؛
• بوی بدی که با تمیز کردن برطرف نمی شود؛
• درد خودبه خودی یا حساسیت ماندگار یک دندان؛
• زخم دهان که بهبود پیدا نمی کند؛
• براکت، سیم، حلقه یا پلاک شکسته و جابه جا؛
• تجمع پلاک قابل مشاهده ای که با روش فعلی پاک نمی شود.

حساسیت کوتاه پس از تنظیم با التهاب لثه یا دندان درد یکسان نیست. برای تشخیص تفاوت، راهنمای درد طبیعی و غیرطبیعی ارتودنسی روی مدت، محل و روند درد تمرکز دارد.

#اگر تمیز کردن سخت شده، پیش از ایجاد لکه کمک بگیرید

منتظر نمانید لکه سفید، خونریزی یا بوی بد شدید شود. اگر زیر سیم، دندان های عقب یا فضای بین دندان ها را نمی توانید تمیز کنید، ابزار بیشتر لزوماً پاسخ نیست؛ ممکن است فقط به اصلاح زاویه مسواک، اندازه برس یا آموزش عملی نیاز داشته باشید.

در ویزیت بعدی از درمانگر بخواهید نقاط دارای پلاک را نشان دهد و روش تمیز کردن را روی دستگاه خودتان تمرین کنید. مراقبت مؤثر باید قابل انجام و تکرارپذیر باشد. مطالب تکمیلی پیشگیری و شناخت علائم در بخش مطالب سلامت دهان و دندان قرار دارند.