پرش به محتوای اصلی
لوگوی سفید سیاه
مادر و کودک

چطور درباره جنگ با کودک حرف بزنیم؟ پاسخ متناسب با سن و نگرانی او

صحبت درباره جنگ با کودک از شنیدن دانسته ها و نگرانی او شروع می شود. این راهنما نمونه جمله برای پرسش های دشوار، تفاوت پاسخ به کودک کم سن و نوجوان، مدیریت خبر و پایان دادن آرام به گفتگو را ارائه می کند. هدف، پاسخ قابل فهم و حفظ اعتماد است؛ نه دادن جزئیات ترسناک یا تضمین آینده.

راهنمابرای: مراقبت‌کنندهکودکان
حرف زدن با کودک دربارهٔ جنگ
حرف زدن با کودک دربارهٔ جنگ
فهرست مطالب(6 عنوان)

برای صحبت درباره جنگ با کودک، ابتدا بفهمید چه شنیده، چه برداشتی کرده و دقیقا از چه چیزی می ترسد. به همان سوال با زبان متناسب با سن پاسخ دهید، احساس او را جدی بگیرید و به جای وعده ایمنی مطلق، درباره اقدام واقعی خانواده توضیح دهید. لازم نیست همه اطلاعات جنگ را یکجا بگویید یا کودک را به ادامه گفتگو مجبور کنید.

#گفتگو را از دانسته کودک شروع کنید

در زمانی که عجله و خطر فوری ندارید، بپرسید «درباره این خبر چی شنیدی؟» یا «کدوم قسمتش نگرانت کرده؟». ممکن است کودک تصور کند فیلم قدیمی اکنون کنار خانه اتفاق می افتد، یا فکر کند کاری که خودش کرده باعث درگیری شده است. پاسخ درست زمانی مفید است که به برداشت واقعی او برسد.

برای کودک کم سن، نقاشی یا بازی می تواند شروع طبیعی ارتباط باشد؛ از آن ابزار بازجویی نسازید. اگر علاقه ای به موضوع ندارد و نشانه ای از نگرانی نمی بینید، لازم نیست با جزئیات او را درگیر کنید. در راهنمای سلامت کودک، توجه به سن و واکنش فردی، مبنای تنظیم همین گفتگوهای حساس است.

ابتدا احساس را بازتاب دهید: «فکر می کنم از صدایی که شنیدی ترسیدی.» بعد توضیح دهید. جمله «ترس ندارد» احساس کودک را از بین نمی برد و ممکن است باعث شود سوال بعدی اش را نپرسد.

#پاسخ به کودک کم سن، مدرسه ای و نوجوان چه تفاوتی دارد؟

سن فقط یک راهنماست؛ توان فهم، تجربه قبلی و نیاز همان کودک را در نظر بگیرید. برای کم سن ها، توضیح کوتاه درباره اتفاق و همراهی فعلی کافی تر است. کودک مدرسه ای اغلب به رابطه علت و اتفاق و برنامه خانواده سوال دارد. نوجوان ممکن است بخواهد درباره صحت خبر، بی عدالتی یا سرنوشت دیگران گفتگو کند.

موقعیتنمونه پاسخ قابل تنظیم
کودک کم سن از صدای بلند می ترسد«صدای بلندی بود و ترسیدی. الان با هم کاری را که برای امن ماندن لازم است انجام می دهیم.»
کودک مدرسه ای می پرسد چرا جنگ شده«گروه ها یا کشورهایی درگیر شده اند و بعضی اختلاف ها را با خشونت دنبال می کنند. این تقصیر تو نیست.»
نوجوان خبر نگران کننده ای دیده«بیا اول ببینیم منبع و زمان این خبر چیست و کدام بخشش تایید شده است.»

این جمله ها نسخه ثابت نیستند. اگر در منطقه خطر هستید، نگویید «اینجا هیچ خطری نیست». اگر کودک سوال بیشتری ندارد، شرح علت های سیاسی و تصاویر آسیب دیدگان لازم نیست.

#به سوال های دشوار درباره مرگ و ترک خانه چه بگوییم؟

سوال را با سوال های هدایت کننده سنگین نکنید؛ بپرسید چه چیزی باعث این نگرانی شده است. پاسخ باید صادقانه باشد و در حد نیاز کودک بماند. اگر نمی دانید، گفتن «هنوز نمی دانم و وقتی اطلاعات قابل اعتماد داشتم به تو می گویم» بهتر از ساختن پاسخ قطعی است.

#«آیا ما می میریم؟»

می توانید بگویید: «می فهمم این فکر چقدر ترسناک است. الان کنار هم هستیم و من دارم کارهای لازم برای مراقبت از تو را انجام می دهم.» سپس اقدام واقعی و مناسب موقعیت را کوتاه توضیح دهید. قول ندهید هیچ اتفاق بدی هرگز رخ نخواهد داد؛ بر چیزی تکیه کنید که اکنون می توانید انجام دهید.

اگر کودک درباره مرگ فردی که واقعا فوت کرده می پرسد، از تعبیر گمراه کننده ای مثل «رفته بخوابد» استفاده نکنید. حقیقت را ساده و بدون جزئیات آسیب بیان کنید و اجازه دهید پرسش ها در چند نوبت مطرح شوند.

#«چرا باید خانه را ترک کنیم؟»

مراحل نزدیک و معلوم را توضیح دهید: «می خواهیم چند وسیله برداریم و به جایی برویم که برای این شرایط امن تر است. من همراه تو هستم.» درباره زمان برگشت یا دیدار دوباره، اگر نمی دانید، قول ندهید. در صورت امکان، انتخاب کوچک و واقعی مثل همراه بردن یک کتاب به کودک بدهید.

#«اگر شما کنارم نباشید چه می شود؟»

فرد مراقب و راه تماس واقعی را توضیح دهید، بدون اینکه مسئولیت ایمنی خانواده را به کودک بسپارید. اگر از عزیزی خبر ندارید، نبود خبر را با فوت یا بازگشت قطعی یکی ندانید. آنچه معلوم است و کاری که برای پیگیری می کنید، برای کودک قابل اتکاتر است.

#چه جمله هایی گفتگو را دشوارتر می کنند؟

تهدید، تحقیر و وعده قطعی اعتماد را کم می کنند. «بزرگ شدی، نباید بترسی»، «اگر گریه کنی بدتر می شود» یا «حتما فردا همه چیز تمام است» را با پذیرش احساس و توضیح عمل واقعی جایگزین کنید.

همه افراد یک کشور یا گروه را بدذات معرفی نکنید. می توان درباره خشونت و رفتار آسیب زننده روشن حرف زد، بدون اینکه کودک همکلاسی یا همسایه را به خاطر هویت او دشمن بداند. اگر از تمسخر یا قلدری در مدرسه می گوید، جدی بگیرید و با فرد مسئول برای حمایت هماهنگ شوید.

در مراقبت سلامت مادر و کودک، صداقت به معنی انتقال همه نگرانی بزرگسالان نیست. بحث های اضطراب آور بزرگسالان و تحلیل های تاییدنشده را در فاصله شنیدن کودک ادامه ندهید.

#خبر و تصاویر جنگ را چگونه مدیریت کنیم؟

تلویزیون یا گوشی را با خبرهای تکراری در پس زمینه روشن نگذارید. برای کودک بزرگ تر، درباره منبع، تاریخ و تفاوت خبر تاییدشده با شایعه صحبت کنید. دیدن چندباره یک صحنه می تواند این برداشت را بسازد که همان حادثه مدام یا بسیار نزدیک در حال رخ دادن است.

اگر تصویر ناراحت کننده دیده، سرزنش نکنید. بپرسید چه دیده و چه فکری کرده، برداشت اشتباه را اصلاح و دسترسی بعدی را متناسب با سن تنظیم کنید. برای اثبات واقعیت، دوباره تصویر آسیب را نشان ندهید. نوجوان هم به همراهی نیاز دارد، ولی کنترل خبر بهتر است با گفتگوی محترمانه و توافق عملی همراه باشد.

#گفتگو را چطور تمام کنیم و دوباره ادامه دهیم؟

به لحن، بدن و توان ادامه کودک توجه کنید. اگر مضطرب تر شده یا خسته است، توضیح را متوقف کنید و به فعالیت آرام و آشنا برگردید. بگویید می تواند هر زمان سوال تازه ای داشت دوباره بپرسد؛ پایان یک گفتگو، بسته شدن موضوع نیست.

پیش از خواب، بحث طولانی و خبر تازه مناسب نیست؛ اگر خود کودک پرسید، پاسخ کوتاه و حمایتی بدهید و سپس به برنامه آرام خواب برگردید. در کمک به کودک مضطرب در بحران، اگر نگرانی خواب، خوردن یا فعالیت را مختل کرده یا با حمایت کمتر نمی شود، ارزیابی تخصصی مطرح است. گفتگو جای رسیدگی به خطر واقعی یا علائم شدید را نمی گیرد.

پرسش‌های متداول

پاسخ کوتاه به سؤال‌هایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو می‌شوند

اگر کودک چیزی درباره جنگ نپرسیده، موضوع را مطرح کنم؟
یک بررسی کوتاه و آرام از دانسته ها مفید است، به ویژه اگر احتمال می دهید خبر شنیده باشد. لازم نیست کودک بی خبر و بی علاقه را با جزئیات مواجه کنید. اگر نگرانی یا برداشت اشتباه دارد، همان را پاسخ دهید و امکان سوال بعدی را باز بگذارید.
اگر پاسخ سوال سیاسی کودک را نمی دانم چه بگویم؟
صریح بگویید کدام بخش را نمی دانید و برای کودک بزرگ تر، یافتن اطلاعات از منبع قابل اعتماد را پیشنهاد دهید. حدس و تحلیل شخصی را به عنوان واقعیت قطعی نگویید. اگر سوال اصلی پشت بحث، نگرانی از امنیت خانواده است، به همان نیاز هم پاسخ دهید.
اگر موقع حرف زدن گریه ام گرفت چه کنم؟
می توانید کوتاه بگویید ناراحت شده اید، بدون اینکه کودک مسئول آرام کردن شما شود. اگر توان ادامه ندارید، مکث کنید و از بزرگسال امن دیگری کمک بگیرید. بعدا گفتگو را پیگیری کنید تا کودک با برداشت نگران کننده یا سوال بی پاسخ تنها نماند.
با سوال تکراری کودک چه کنیم؟
تکرار ممکن است راه فهمیدن یا اطمینان گرفتن باشد؛ پاسخ آرام و ثابت بدهید و بپرسید آیا بخش خاصی هنوز نگرانش می کند. هر بار جزئیات تازه و ترسناک اضافه نکنید. اگر پرسش ها همراه اختلال خواب، خوردن یا وحشت شدید ادامه دارند، برای حمایت بیشتر ارزیابی بگیرید.
منابع علمی این مقاله۳ منبع
  1. ۱

    چگونه با کودکان درباره جنگ و درگیری حرف بزنیم

    یونیسف

    یونیسف ایران

  2. ۲

    چگونه در زمان بحران ها و درگیری ها از فرزند خود حمایت کنیم؟

    یونیسف

    یونیسف ایران

  3. ۳

    Helping Children and Adolescents Cope With Traumatic Events

    National Institute of Mental Health

    NIMH / NIH

تتیم تحریریه سفید سیاه
آشنایی با تحریریه

این مقاله برایتان مفید بود؟

این مقاله را به اشتراک بگذارید

واتساپتلگرام

در حال دریافت دیدگاه‌ها…

در حال مطالعه

شروع مقاله