پرش به محتوای اصلی
لوگوی سفید سیاه
مادر و کودک

اضطراب کودک در بحران؛ ایجاد احساس امنیت و کمک گرفتن در زمان مناسب

اضطراب کودک در بحران ممکن است با چسبیدن به مراقب، کابوس، تحریک پذیری یا کناره گیری دیده شود. این راهنما بر تامین ایمنی، حفظ روال منعطف، همراهی بدون اجبار و کمک گرفتن بر اساس شدت و اثر علائم تمرکز دارد. تداوم مشکل یا اختلال در زندگی روزمره نیازمند ارزیابی است؛ برای خطر فوری نباید منتظر گذشت زمان ماند.

راهنمابرای: مراقبت‌کنندهکودکان
اضطراب کودک در بحران
اضطراب کودک در بحران
فهرست مطالب(7 عنوان)

برای اضطراب کودک در بحران، ابتدا ایمنی واقعی و نیازهای اساسی مانند آب، غذا، دارو و حضور مراقب قابل اعتماد را تامین کنید. سپس با ارتباط آرام، روال قابل پیش بینی و فرصت بازی و استراحت، به او کمک کنید با شرایط کنار بیاید. اگر ترس زندگی روزمره را مختل کرده، رو به بدتر شدن است یا ایمنی کودک در خطر است، حمایت تخصصی را متناسب با فوریت پیگیری کنید.

#ترس پس از بحران چه شکل هایی پیدا می کند؟

واکنش کودک همیشه به صورت گفتن «می ترسم» نیست. کودک کم سن ممکن است به مراقب بچسبد، زودتر گریه کند یا دوباره به رفتاری مثل خیس کردن رختخواب برگردد. کودک مدرسه ای ممکن است دل درد، مشکل تمرکز یا نگرانی از جدا شدن نشان دهد. نوجوان ممکن است عصبانی، منزوی یا بی علاقه به فعالیت های قبلی شود.

این نشانه ها به تنهایی تشخیص اختلال روانی نیستند و ممکن است علت جسمی یا زمینه دیگری هم داشته باشند. به زمان شروع، تفاوت با رفتار قبلی و اثر بر خوردن، خواب و ارتباط توجه کنید. در راهنمای سلامت کودک، تغییر تازه نسبت به الگوی خود کودک از مقایسه با واکنش خواهر، برادر یا همکلاسی مفیدتر است.

اختلال استرس پس از سانحه، نام مشکلی است که در بعضی افراد پس از تجربه ترسناک با مجموعه ای از علائم پایدار و مختل کننده شکل می گیرد. هر کابوس یا ترس بعد از بحران به این معنی نیست؛ تشخیص به ارزیابی نیاز دارد.

#هنگام ترس از صدای بلند چه کنیم؟

اگر خطر واقعی وجود دارد، دستورهای معتبر ایمنی محلی را دنبال کنید و برای رسیدن به محل امن همراه کودک بمانید. جمله آرام بخش نباید جای اقدام برای امنیت را بگیرد. در محل امن، با صدای معمول و عبارت کوتاه توضیح دهید چه کاری اکنون انجام می دهید و چه کسی کنار او می ماند.

در صورت تمایل کودک نزدیکش بنشینید، دستش را بگیرید یا بغلش کنید؛ اگر تماس را نمی خواهد، اصرار نکنید. می توانید پیشنهاد دهید چند نفس آرام بکشید یا به چیزی آشنا در محیط توجه کند. اگر تمرین ناراحتش می کند، متوقفش کنید؛ لازم نیست برای آرام شدن، کار مشخصی را درست انجام دهد.

از گفتن «چیزی نیست» در حالی که اتفاق ترسناکی رخ داده یا «قول می دهم دیگر تکرار نمی شود» پرهیز کنید. به جای وعده نامعلوم، بر کار واقعی خود تکیه کنید: «من کنارت هستم و با هم کاری را که برای امن ماندن لازم است انجام می دهیم.»

#روال روزانه را در خانه یا جابه جایی چگونه حفظ کنیم؟

روال یعنی چند بخش قابل پیش بینی در روز، نه اجرای دقیق برنامه قبل از بحران. زمان تقریبی غذا، یک فعالیت آرام و نشانه ثابت پیش از خواب می توانند حتی در محیط موقت حفظ شوند. کودک می تواند انتخاب کوچکی داشته باشد؛ مثلا کتاب یا بازی آرام را خودش انتخاب کند.

نیاز کودکاقدام قابل اجرا
آشنایی با روز پیش روچند کار اصلی امروز را ساده و کوتاه بگویید.
ارتباط با فرد امنمشخص کنید چه کسی همراه اوست و تغییر مراقب را، اگر ممکن است، از قبل توضیح دهید.
احساس آشنایی در محل تازهیک وسیله آشنا و بی خطر، مثل کتاب یا عروسک، در دسترس بگذارید.
فرصت تخلیه و استراحتبازی متناسب با محیط و زمان آرام بدون پخش مداوم خبر فراهم کنید.

بازی یا نقاشی می توانند راه ارتباط باشند، ولی نباید به آزمونی برای فهمیدن جزئیات تجربه تبدیل شوند. از روی یک نقاشی، درباره تشخیص یا خاطره پنهان نتیجه گیری نکنید.

#برای چسبندگی، کابوس و مشکل خواب چه کمکی مناسب است؟

در ترس از جدایی، دسترسی و حضور خود را قابل پیش بینی کنید. جدایی ناگهانی برای «عادت دادن» در اوج ترس مناسب نیست. اگر ناچارید دور شوید، در حد فهم کودک بگویید کجا می روید و چه کسی می ماند؛ زمان برگشت نامطمئن را قطعی اعلام نکنید.

پس از کابوس، ابتدا کمک کنید کودک محیط فعلی را بشناسد و احساس کند تنها نیست. چراغ ملایم، داستان آشنا و حضور موقت مراقب می توانند به آرام شدن کمک کنند. پیش از خواب، پخش خبر و گفتگوهای نگران کننده بزرگسالان را کمتر کنید. داروی خواب یا آرام بخش را خودسرانه شروع نکنید.

اگر خواب به طور مداوم مختل است، کودک در روز هم فرسوده شده یا از خوابیدن وحشت دارد، برای ارزیابی وقت بگیرید. در مشکلات خوردن و نوشیدن یا علائم جسمی تازه نیز فقط برچسب اضطراب نزنید.

#اگر کودک حرف نمی زند یا همکاری نمی کند چه کنیم؟

برای شنیدن آماده باشید، ولی شرح دادن تجربه را اجباری نکنید. می توانید کنار او فعالیت ساده ای انجام دهید و بگویید هر وقت خواست می تواند حرف بزند. بعضی کودکان با بازی یا نوشتن راحت تر ارتباط می گیرند؛ بعضی در آن لحظه فقط به همراهی نیاز دارند.

در صحبت درباره جنگ با کودک، پاسخ باید با دانسته و سوال او هماهنگ باشد. بازپرسی، تکرار پرسش های ترسناک یا درخواست تعریف کردن ماجرا برای دیگران می تواند فشار ایجاد کند. در عین همراهی، حدهای ایمن رفتار را حفظ کنید؛ احساس خشم پذیرفتنی است، ولی آسیب زدن به خود یا دیگران نیاز به مداخله دارد.

#چه زمانی حمایت تخصصی لازم است؟

شدت و اثر علائم از شمارش روزها مهم ترند. اگر کودک نمی تواند بخوابد، بخورد، به مدرسه یا فعالیت متناسب برگردد، مرتب وحشت زده می شود یا از اطرافیان جدا شده است، برای ارزیابی با پزشک کودک یا متخصص سلامت روان کودک تماس بگیرید. اگر علائم طی هفته ها کمتر نمی شوند، یا بیش از یک ماه ادامه دارند، پیگیری را عقب نیندازید؛ این زمان ها مجوز صبر در مشکل شدید نیستند.

در گفتار یا رفتار آسیب به خود، خطر برای دیگری یا ناتوانی خانواده در حفظ ایمنی، کودک را تنها نگذارید و کمک فوری بگیرید. قطع شدید نوشیدن، کاهش هوشیاری یا مشکل تنفس نیز رسیدگی پزشکی فوری می خواهد و نباید صرفا واکنش روانی فرض شود.

برای مراجعه، زمان واقعه، شروع نشانه ها، تغییر خواب و غذا، اثر بر فعالیت و اقدام های انجام شده را بنویسید. درخواست کمک به معنی شکست والد یا بیماری قطعی کودک نیست؛ هدف، پیدا کردن نوع حمایت مناسب است.

#مراقب مضطرب چگونه حمایت را ادامه دهد؟

لازم نیست برای کمک به کودک هیچ ترسی نداشته باشید. می توانید احساس خود را کوتاه و بدون واگذار کردن مسئولیت آرام کردن خودتان به او بیان کنید. از یک بزرگسال مطمئن برای تقسیم مراقبت، استراحت و پیگیری نیازهای خود کمک بخواهید.

مراقبت از سلامت مادر و کودک در بحران شامل توان مراقب هم می شود. اگر احساس می کنید کنترل رفتار یا حفظ ایمنی برایتان دشوار شده، مسئولیت را به فرد امن دیگری بسپارید و سریع کمک بگیرید. برنامه حمایت را با واکنش کودک تنظیم کنید؛ بهتر نشدن، علامت نیاز به بازبینی برنامه است، نه دلیل فشار بیشتر برای «شجاع بودن».

پرسش‌های متداول

پاسخ کوتاه به سؤال‌هایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو می‌شوند

کودک بعد از بحران از من جدا نمی شود؛ چه کنم؟
حضور و تغییر مراقب را تا حد ممکن قابل پیش بینی کنید و برای جدا شدن ناگهانی به او فشار نیاورید. کارهای کوتاه و آشنا را با همراهی یک بزرگسال امن شروع کنید. اگر ترس باعث ناتوانی در خوردن، خواب یا فعالیت شده یا بهتر نمی شود، برای ارزیابی کودک کمک بگیرید.
با کابوس های مکرر چه برخوردی داشته باشم؟
پس از بیدار شدن، با صدای آرام به کودک کمک کنید محیط فعلی را بشناسد و بداند تنها نیست. روال آرام پیش از خواب و کم کردن مواجهه با خبر می تواند کمک کند؛ از او نخواهید کابوس را به اجبار تعریف کند. تکرار کابوس همراه خستگی روزانه یا ترس شدید از خواب نیاز به بررسی دارد.
اگر نوجوان نمی خواهد با خانواده حرف بزند چه کنیم؟
به حریم او احترام بگذارید و راه ارتباط با بزرگسال امن یا متخصص را باز بگذارید. بدون بازپرسی، درباره خواب، غذا، ارتباط با دوستان و نیاز به کمک سوال کنید. انزوای شدید، قطع فعالیت یا حرف از آسیب به خود را صرفا نوجوانی فرض نکنید؛ در خطر فوری تنها نماند و کمک فوری بگیرید.
می توان برای آرام شدن کودک داروی خودم را بدهم؟
خیر؛ داروی آرام بخش یا خواب بزرگسال برای کودک مناسب نیست و مصرف خودسرانه می تواند خطر داشته باشد. ابتدا ایمنی، همراهی و نیازهای اساسی را تامین کنید و برای علائم شدید یا پایدار ارزیابی بگیرید. کاهش هوشیاری یا مشکل تنفس نیاز به رسیدگی فوری دارد.
اگر خودم هم می ترسم، حضورم اضطراب کودک را بدتر می کند؟
ترس داشتن به معنی ناتوانی در حمایت نیست. کوتاه و متناسب با سن توضیح دهید و مسئولیت آرام کردن خودتان را به کودک نسپارید. مراقبت را با فرد امن دیگری تقسیم کنید و برای استراحت و کمک تخصصی خود اقدام کنید؛ اگر حفظ ایمنی دشوار است، سریع کمک بگیرید.
منابع علمی این مقاله۳ منبع
  1. ۱

    چگونه در زمان بحران ها و درگیری ها از فرزند خود حمایت کنیم؟

    یونیسف

    یونیسف ایران

  2. ۲

    Helping Children and Adolescents Cope With Traumatic Events

    National Institute of Mental Health

    NIMH / NIH

  3. ۳

    Post-Traumatic Stress Disorder in Children

    Centers for Disease Control and Prevention

    CDC

تتیم تحریریه سفید سیاه
آشنایی با تحریریه

موضوعات مرتبط

استرس

این مقاله برایتان مفید بود؟

این مقاله را به اشتراک بگذارید

واتساپتلگرام

در حال دریافت دیدگاه‌ها…

در حال مطالعه

شروع مقاله