تحلیل لثه یعنی لثه از موقعیت طبیعی خود عقب می رود و قسمت بیشتری از دندان یا ریشه آن نمایان می شود. این وضعیت ممکن است با بلندتر دیده شدن دندان، حساسیت به سردی و گرمی، درد نزدیک خط لثه، گیر غذایی، خونریزی یا تغییر ظاهر لبخند همراه باشد. تحلیل لثه معمولاً خودبه خود به حالت قبل برنمی گردد، اما تشخیص زودتر می تواند به کنترل علت و جلوگیری از بدتر شدن آن کمک کند.
#تحلیل لثه یعنی چه؟
تحلیل لثه یعنی بافت لثه از جای طبیعی خود عقب تر می رود و بخش بیشتری از دندان دیده می شود. در بعضی افراد، این تغییر فقط روی یک دندان دیده می شود؛ در بعضی ها هم چند دندان را درگیر می کند.
وقتی لثه عقب می رود، ممکن است قسمت نزدیک ریشه دندان بیشتر نمایان شود. این بخش مثل مینای بالای دندان مقاوم نیست و به همین دلیل ممکن است حساسیت، درد یا ناراحتی بیشتری ایجاد کند.
تحلیل لثه همیشه با درد شروع نمی شود. گاهی فقط ظاهر دندان عوض می شود. فرد حس می کند یک دندان بلندتر از قبل شده یا فاصله بین دندان و لثه بیشتر دیده می شود. همین تغییر ظاهری معمولاً یکی از اولین نشانه هایی است که کاربر متوجه آن می شود.
#از کجا بفهمیم لثه عقب رفته است؟
اولین نشانه تحلیل لثه معمولاً تغییر خط لثه است. خط لثه یعنی همان مرزی که لثه به دندان می رسد. اگر این خط نسبت به قبل عقب تر دیده شود، احتمال تحلیل لثه مطرح می شود.
نشانه های رایج عقب رفتن لثه:
- دندان بلندتر از قبل دیده می شود
- ریشه دندان کمی نمایان شده
- نزدیک خط لثه حساسیت ایجاد شده
- دندان به سردی، گرمی یا شیرینی واکنش بیشتری نشان می دهد
- هنگام مسواک زدن نزدیک لثه درد یا سوزش دارید
- بین دندان و لثه فاصله بیشتری حس می شود
- غذا در یک ناحیه بیشتر گیر می کند
- رنگ بخش نزدیک ریشه با بقیه دندان فرق دارد
گاهی تحلیل لثه آن قدر تدریجی است که فرد متوجه آن نمی شود. به همین دلیل مقایسه با عکس های قدیمی یا توجه به تغییرات آرام خط لثه می تواند کمک کننده باشد.
#چرا دندان با تحلیل لثه بلندتر دیده می شود؟
وقتی لثه در جای طبیعی خود قرار دارد، بخشی از دندان را می پوشاند و ظاهر دندان متعادل تر دیده می شود. اما وقتی لثه عقب می رود، بخش بیشتری از دندان آشکار می شود. به همین دلیل دندان ممکن است بلندتر از قبل به نظر برسد.
این بلندتر دیده شدن همیشه به معنی رشد دندان نیست. معمولاً دندان بزرگ تر نشده؛ لثه از روی بخشی از آن کنار رفته است. همین نکته برای تشخیص اولیه مهم است، چون خیلی ها فکر می کنند دندان شان تغییر کرده، در حالی که خط لثه تغییر کرده است.
اگر فقط یک دندان بلندتر دیده می شود، ممکن است همان ناحیه فشار مسواک، جرم، موقعیت دندان یا تحریک موضعی بیشتری داشته باشد. اگر چند دندان هم زمان بلندتر دیده می شوند، بررسی کلی تر لثه و عادت های مراقبت روزانه مهم تر می شود.
#حساسیت دندان چه ارتباطی با عقب رفتن لثه دارد؟
وقتی لثه عقب می رود، بخش نزدیک ریشه دندان بیشتر در معرض محیط دهان قرار می گیرد. این ناحیه معمولاً نسبت به بخش بالایی دندان حساس تر است. به همین دلیل تحلیل لثه می تواند باعث حساسیت به سردی، گرمی، شیرینی یا حتی تماس مسواک شود.
حساسیت ناشی از عقب رفتن لثه ممکن است این طور حس شود:
- تیر کشیدن کوتاه هنگام نوشیدن آب سرد
- درد تیز نزدیک خط لثه
- ناراحتی هنگام مسواک زدن
- حساسیت هنگام خوردن خوراکی شیرین
- درد خفیف هنگام تماس هوا با دندان
- حساسیت در یک دندان خاص، نه همه دندان ها
البته هر حساسیت دندانی حتماً از تحلیل لثه نیست. پوسیدگی، ترک دندان، ساییدگی مینای دندان یا مشکلات دیگر هم می توانند حساسیت ایجاد کنند. اما اگر حساسیت دقیقاً نزدیک خط لثه و همراه با عقب رفتن لثه است، تحلیل لثه باید جدی تر بررسی شود.
#علت تحلیل لثه چیست؟
تحلیل لثه معمولاً یک علت واحد ندارد. بیشتر وقت ها چند عامل کنار هم باعث می شوند لثه آرام آرام عقب برود. بعضی عوامل به عادت های روزانه مربوط اند و بعضی به وضعیت دندان ها، لثه یا زمینه فردی.
علت های رایج تحلیل لثه:
- مسواک زدن با فشار زیاد
- استفاده از مسواک زبر
- باقی ماندن پلاک کنار خط لثه
- جرم دندان
- التهاب یا بیماری لثه
- سیگار و دخانیات
- نامرتبی یا موقعیت نامناسب بعضی دندان ها
- دندان قروچه یا فشارهای مکرر روی دندان
- پیرسینگ لب یا زبان
- زمینه ژنتیکی و نازک بودن بافت لثه
- مراقبت نامنظم دهان و دندان
در این مقاله تمرکز اصلی روی شناخت تحلیل لثه است، نه باز کردن کامل بیماری های لثه. اما اگر عقب رفتن لثه همراه با خونریزی، تورم، بوی بد ماندگار یا لق شدن دندان باشد، احتمال درگیری جدی تر لثه باید بررسی شود.
#آیا مسواک محکم باعث تحلیل لثه می شود؟
بله، مسواک زدن محکم می تواند به عقب رفتن لثه کمک کند، مخصوصاً اگر سال ها ادامه داشته باشد. فشار زیاد ممکن است در کوتاه مدت حس تمیزی بدهد، اما به مرور می تواند خط لثه را تحریک کند.
نشانه هایی که نشان می دهد احتمالاً مسواک را بیش از حد محکم می زنید:
- پرزهای مسواک خیلی زود باز می شوند
- بعد از مسواک، لثه می سوزد
- نزدیک خط لثه حساسیت دارید
- روی بعضی دندان ها فرورفتگی یا ساییدگی نزدیک لثه دیده می شود
- تحلیل بیشتر در همان سمتی است که با فشار بیشتری مسواک می زنید
مسواک قرار نیست لثه را بسابد. هدف، پاک کردن پلاک از سطح دندان و اطراف خط لثه است. اگر برای تمیز کردن دندان مجبورید فشار زیادی وارد کنید، احتمالاً روش یا ابزار مراقبت مناسب نیست.
#آیا تحلیل لثه خودبه خود برمی گردد؟
تحلیل لثه معمولاً خودبه خود به حالت قبل برنمی گردد. یعنی اگر لثه عقب رفته و ریشه دندان نمایان شده، انتظار اینکه با گذشت زمان لثه مثل قبل روی دندان را بپوشاند، واقع بینانه نیست.
اما این به معنی ناامیدی نیست. نکته مهم این است که می توان علت را شناسایی کرد، از بدتر شدن آن جلوگیری کرد و در بعضی موارد، با درمان های دندانپزشکی ظاهر یا حساسیت را بهتر مدیریت کرد.
آنچه در خانه می توان انجام داد، بیشتر در حد کنترل عوامل آسیب زا است:
- فشار مسواک را کم کنید
- از مسواک نرم استفاده کنید
- خط لثه را آرام تمیز کنید
- نخ دندان را درست و ملایم استفاده کنید
- خشکی دهان را جدی بگیرید
- سیگار و دخانیات را کنار بگذارید
- معاینه و جرم گیری لازم را عقب نیندازید
درمان واقعی تحلیل لثه به علت، شدت، محل درگیری و وضعیت دندان بستگی دارد و باید با معاینه مشخص شود.
#تحلیل لثه چه زمانی جدی تر است؟
تحلیل لثه اگر خفیف و محدود باشد، ممکن است فقط نیاز به پیگیری و کنترل علت داشته باشد. اما بعضی نشانه ها نشان می دهند موضوع باید جدی تر دیده شود.
تحلیل لثه مهم تر است اگر:
- ریشه دندان واضح دیده می شود
- حساسیت دندان زیاد شده
- لثه هم زمان خونریزی دارد
- بوی بد دهان ماندگار است
- دندان هنگام جویدن درد می گیرد
- دندان لق شده
- تحلیل در حال بیشتر شدن است
- یک ناحیه همیشه غذا گیر می کند
- چرک یا ترشح کنار لثه دیده می شود
- چند دندان هم زمان درگیر شده اند
- سابقه بیماری لثه، دیابت یا مصرف دخانیات وجود دارد
اگر عقب رفتن لثه با لق شدن دندان یا درد هنگام جویدن همراه است، موضوع فقط یک تغییر ظاهری نیست و بهتر است زودتر بررسی شود.
#چه کارهایی ممکن است تحلیل لثه را بدتر کند؟
بعضی کارها باعث می شوند عقب رفتن لثه سریع تر یا شدیدتر شود. مهم ترین اشتباه این است که فرد برای تمیزتر شدن، فشار مسواک را بیشتر کند یا از مسواک زبر استفاده کند.
کارهایی که بهتر است انجام ندهید:
- مسواک زدن با فشار زیاد
- استفاده از مسواک زبر
- دستکاری لثه با ناخن یا ابزار خانگی
- تلاش برای کندن جرم در خانه
- بی توجهی به خونریزی لثه
- پنهان کردن بوی بد دهان با دهان شویه بدون بررسی علت
- نخ دندان کشیدن خشن و برنده
- عقب انداختن معاینه وقتی دندان لق یا حساس شده
- ادامه مصرف دخانیات با وجود علائم لثه
تحلیل لثه معمولاً با یک روز بی توجهی ایجاد نمی شود؛ اما رفتارهای تکراری در طول زمان می توانند آن را بدتر کنند.
#برای تصمیم بهتر، تغییر خط لثه را چطور دنبال کنیم؟
اگر حس می کنید لثه تان عقب رفته، اول تغییر را دقیق تر ببینید. کدام دندان درگیر است؟ یک دندان یا چند دندان؟ آیا فقط ظاهر تغییر کرده یا حساسیت هم دارید؟ آیا هنگام مسواک خون می آید؟ آیا بوی بد دهان یا درد هنگام جویدن هم وجود دارد؟
چند سؤال ساده می تواند مسیر را روشن تر کند:
- دندان از قبل بلندتر دیده می شود؟
- ریشه دندان مشخص تر شده؟
- حساسیت نزدیک خط لثه دارید؟
- با مسواک نرم هم درد یا خونریزی لثه هست؟
- تحلیل در یک نقطه است یا چند ناحیه؟
- بوی بد، مزه بد یا گیر غذایی هم وجود دارد؟
- دندان لق یا دردناک شده؟
اگر فقط یک تغییر خفیف دیده اید، بهتر است روش مراقبت را ملایم تر کنید و برای بررسی علت برنامه ریزی داشته باشید. اگر تغییر در حال پیشرفت است یا با خونریزی، حساسیت شدید، درد جویدن یا لق شدن دندان همراه شده، مراجعه را عقب نیندازید. تحلیل لثه را باید زود دید؛ چون هرچه زودتر علت مشخص شود، کنترل مسیر آن ساده تر است.
