هنگام انفجار و آژیر چطور واکنش بدن را پایین بیاوریم؟

هنگام صدای انفجار یا آژیر، ابتدا خطر را بررسی کنید و دستورهای ایمنی را انجام دهید. وقتی در نقطه نسبتاً امن قرار گرفتید، چشم ها را باز نگه دارید، پا یا پشت را به سطح ثابت تکیه دهید، چند بازدم آرام و بدون زور انجام دهید و یک کار بعدی را مشخص کنید. کاهش شنوایی ناگهانی، غش، گیجی شدید، تنگی نفس یا نشانه های آسیب را اضطراب فرض نکنید و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.

#چرا بدن با صدای انفجار ناگهان به هم می ریزد؟

صدای شدید و ناگهانی دستگاه هشدار بدن را در کسری از زمان فعال می کند. ممکن است پلک بزنید، بدنتان جمع شود، قلب تند بزند، تنفس سریع شود، عضلات منقبض شوند یا احساس کنید باید فوراً فرار کنید. این واکنش برای پاسخ به خطر طراحی شده و در لحظه نخست تا حدی طبیعی است. در بحران، آژیر یا انفجار ممکن است واقعاً نشانه تهدید باشد؛ بنابراین هدف خاموش کردن فوری ترس نیست. هدف این است که پس از انجام اقدام ایمنی، شدت واکنش کمی پایین بیاید تا بتوانید مسیر، دستورها و نیاز افراد همراه را بهتر تشخیص دهید. باقی ماندن لرزش یا تپش برای چند دقیقه به معنی شکست شما نیست.

گاهی خود صدا علاوه بر ترس، به گوش یا بدن آسیب می زند. احساس کیپی گوش، وزوز، درد، افت شنوایی، سرگیجه، سردرد یا تهوع را فقط واکنش روانی فرض نکنید؛ نزدیکی به انفجار، موج فشار، دود، ریزش اجسام یا ضربه نیز باید در نظر گرفته شود.

#در چند ثانیه اول، ایمنی مقدم است

اگر آژیر، انفجار نزدیک، دود، آتش، شیشه شکسته، تیراندازی یا دستور تخلیه وجود دارد، همان جا برای انجام تمرین آرام سازی متوقف نشوید. به هشدارهای رسمی و دستور مسئولان محلی عمل کنید و از مسیر ایمن به محل تعیین شده بروید. تمرینی که دید، شنوایی یا سرعت واکنش شما را کم کند مناسب این لحظه نیست.

در جنگ زمینی ممکن است انفجارها پشت سرهم باشند، برق و ارتباط قطع شود یا مسیر قبلی قابل استفاده نباشد. چشم ها را باز نگه دارید، کنار پنجره و اجسام ناپایدار نایستید و هنگام حرکت فقط روی اقدام بعدی تمرکز کنید. برنامه خانوادگی از پیش تعیین شده مفید است، اما وضعیت واقعی و دستور رسمی محل همیشه بر برنامه قبلی مقدم است. پس از رسیدن به امنیت نسبی، خودتان و افراد همراه را از نظر خون ریزی، سوختگی، ضربه به سر، مشکل تنفس، افت هوشیاری و تغییر شنوایی بررسی کنید. راهنمای سلامت روان در بحران و جنگ زمانی کاربرد دارد که جای اقدامات حفاظتی و امداد جسمی را نگیرد.

#چک لیست ۹۰ ثانیه ای برای پایین آوردن واکنش بدن

این توالی برای زمانی است که در امنیت نسبی هستید. لازم نیست همه مراحل را کامل انجام دهید؛ هر مرحله ای که با محیط سازگار است کافی است.

1. مکان را نام ببرید. در ذهن یا با صدای آرام بگویید: «الان در راهرو هستم، خروجی سمت راست است و فرد همراه من اینجاست.»
2. یک تکیه گاه حس کنید. کف پا را روی زمین فشار دهید یا پشت را به دیوار و صندلی تکیه دهید. اگر سرگیجه دارید بنشینید، اما مسیر خروج را مسدود نکنید.
3. بازدم را آرام تر کنید. یک دم معمولی بگیرید و بازدم را کمی طولانی تر بیرون بدهید. سه تا پنج بار کافی است؛ ریه را با زور پر نکنید.
4. سه نشانه بیرونی پیدا کنید. سه چیز قابل مشاهده، دو صدا و یک سطح قابل لمس را تشخیص دهید. این کار توجه را به زمان و مکان فعلی برمی گرداند.
5. یک اقدام کوچک انتخاب کنید. نوشیدن چند جرعه آب، فرستادن یک پیام کوتاه، بررسی کودک یا آماده کردن وسیله ضروری؛ فقط یک کار، نه حل تمام بحران.

اگر توجه به تنفس حس خفگی یا اضطراب را بیشتر می کند، آن را متوقف کنید. فقط به محیط نگاه کنید، سطح ثابت را لمس کنید و صدای یک فرد مطمئن را دنبال کنید. تمرکز بر نفس برای همه و در هر لحظه مناسب نیست.

#بعد از فروکش کردن موج اول چه چیزی کمک می کند؟

چند دقیقه بعد، فک و شانه ها را بدون فشار آزاد کنید و اگر آسیب ندارید دست ها و پاها را آرام حرکت دهید. چند جرعه آب و مقدار کمی غذای قابل تحمل می تواند در صورت کم آبی یا گرسنگی کمک کننده باشد. کافئین زیاد و نوشیدنی انرژی زا ممکن است تپش و لرزش را تشدید کند.

فقط اطلاعاتی را بررسی کنید که برای ایمنی یا تصمیم فعلی لازم است. دیدن مکرر ویدئوی انفجار یا دنبال کردن هم زمان چند کانال می تواند بدن را دوباره به حالت هشدار برگرداند. یک منبع قابل اعتماد و زمان مشخص برای بررسی خبر انتخاب کنید.

اگر در فضای شلوغ یا بسته هستید، کاهش سروصدا و پیداکردن تکیه گاه می تواند دشوارتر باشد. آرام کردن واکنش بدن در پناهگاه یا فضای بسته باید با مسیر خروج، تهویه، ازدحام و دستورهای ایمنی همان محل هماهنگ شود.

#چه کارهایی ممکن است خطر را بیشتر کنند؟

• تنفس خیلی سریع و عمیق: می تواند سرگیجه، گزگز و احساس خفگی را تشدید کند. دم معمولی و بازدم ملایم تر کافی است.
• نفس کشیدن داخل کیسه: علت تنگی نفس همیشه اضطراب نیست و این کار می تواند اکسیژن دریافتی را کم کند یا یک مشکل جسمی را پنهان کند.
• مصرف آرام بخش دیگران، الکل یا مواد: هوشیاری، تعادل و واکنش به هشدار را مختل می کند و ممکن است تنفس را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
• فروکردن پنبه، ابزار یا قطره خودسرانه در گوش آسیب دیده: اگر پرده گوش یا مجرای گوش آسیب دیده باشد، دستکاری می تواند وضعیت را بدتر کند. گوش را خشک نگه دارید و معاینه شوید.
• قرارگرفتن دوباره در معرض صدای بلند برای «عادت کردن»: پس از انفجار، بدون ارزیابی شنوایی خود را عمداً در معرض صدای شدید قرار ندهید.

همچنین برای آرام کردن فرد، او را ناگهانی لمس نکنید یا فریاد نزنید. کوتاه بگویید چه می بینید و چه کاری قرار است انجام شود: «الان در محل امن تری هستیم؛ من کنار تو می مانم.»

#کدام نشانه ها به بررسی فوری یا زودهنگام نیاز دارند؟

کاهش ناگهانی شنوایی در یک یا هر دو گوش باید فوری بررسی شود؛ به ویژه اگر با وزوز، سرگیجه، ضعف صورت یا ضربه سر همراه است. خون یا مایع از گوش، درد شدید گوش و اختلال تعادل پس از انفجار نیز دلیل مراجعه است. برای پاک کردن گوش چیزی داخل آن نبرید.

در موارد زیر با خدمات اورژانس محل یا مرکز درمانی تماس بگیرید:

• بیهوشی، غش، تشنج، گیجی شدید یا رفتار غیرعادی؛
• تنگی نفس شدید، کبودی لب، درد قفسه سینه یا ناتوانی در حرف زدن؛
• سردرد شدید، استفراغ تکراری، ضعف یک طرفه یا بدترشدن هوشیاری پس از ضربه؛
• خون ریزی، سوختگی، آسیب ناشی از ریزش یا قرارگرفتن در معرض دود؛
• علائمی که به جای کاهش، شدیدتر می شوند یا توان انجام کارهای ضروری را مختل می کنند.

اگر خطر جسمی وجود ندارد اما در روزها یا هفته های بعد با هر صدای معمولی از جا می پرید، خواب و رفت وآمدتان مختل شده یا دائماً منتظر انفجار بعدی هستید، پیگیری حرفه ای مناسب است. حساس شدن به صداها پس از انفجار می تواند به بررسی شنوایی و روانی نیاز داشته باشد و نباید فقط با تحمل کردن پاسخ داده شود.

کودک ممکن است گریه، چسبیدن به بزرگسال، شب ادراری، سکوت یا بازی کردن صحنه حادثه را نشان دهد. موضوع واکنش کودک پس از صدای انفجار باید متناسب با سن و بدون وادارکردن او به تعریف حادثه بررسی شود.

همین حالا قدم بعدی چیست؟

اگر هنوز خطر ادامه دارد، تمرکز را روی محل امن و دستورهای رسمی نگه دارید. پس از رسیدن به امنیت نسبی، آسیب جسمی و شنوایی را بررسی کنید و سپس فقط یک دور کوتاه جهت یابی، تکیه دادن بدن و بازدم آرام انجام دهید.

اگر نشانه هشدار ندارید، به بدن زمان بدهید تا از اوج واکنش پایین بیاید. اگر افت شنوایی، گیجی شدید، غش، تنگی نفس یا ناتوانی پایدار در عملکرد دارید، خودیاری را جایگزین ارزیابی نکنید. مطالب روان و ذهن نیز باید در کنار مراقبت واقعی و متناسب با شرایط استفاده شود.