از کجا بفهمیم پرکردگی قدیمی دندان باید عوض شود؟

پرکردگی زمانی باید تعویض شود که شکسته، لق یا فرسوده شده، اطراف آن پوسیدگی ایجاد شده یا دیگر تماس و عملکرد مناسبی ندارد. درد جویدن، حساسیت تازه، گیر غذایی و پاره شدن نخ دندان می توانند نشانه باشند. بااین حال، قدیمی بودن یا تغییر رنگ جزئی به تنهایی دلیل کافی برای برداشتن ترمیم نیست.

#آیا هر پرکردگی قدیمی باید تعویض شود؟

خیر. پرکردگی دندان تاریخ انقضای یکسانی ندارد و صرفاً به دلیل گذشت چند سال نباید برداشته شود. بعضی ترمیم ها مدت طولانی سالم باقی می مانند و برخی زودتر دچار شکستگی، فرسودگی یا پوسیدگی اطراف می شوند.

تصمیم به تعویض باید بر اساس وضعیت واقعی دندان گرفته شود:

• آیا پرکردگی ترک یا شکستگی دارد؟
• آیا دندان زیر یا کنار آن پوسیده شده است؟
• آیا ترمیم لق شده یا حرکت می کند؟
• آیا غذا در کنار آن گیر می کند؟
• آیا تماس دندان هنگام جویدن مناسب است؟
• آیا لبه ترمیم به دندان چسبیده و قابل تمیز کردن است؟
• آیا دندان یا دیواره های اطراف آن شکسته اند؟

برداشتن پرکردگی سالم ممکن است نیازمند حذف مقداری از بافت طبیعی دندان باشد. هر بار تعویض کامل می تواند حفره را بزرگ تر کند؛ بنابراین هدف، تعویض به موقع ترمیم خراب و حفظ ترمیم سالم است.

برای دیدن جایگاه ترمیم مجدد در درمان های دندان می توان راهنمای کامل ترمیم، پر کردن و عصب کشی دندان را مطالعه کرد.

#چه نشانه هایی می گویند پرکردگی باید بررسی شود؟

نشانه های زیر لزوماً تعویض را قطعی نمی کنند، اما دلیل مناسبی برای معاینه هستند. علت ممکن است از خود پرکردگی، دندان زیر آن یا حتی دندان مجاور باشد.

#۱. حساسیت تازه به سردی، گرمی یا شیرینی

اگر دندانی که مدت ها بدون علامت بوده ناگهان حساس شود، ممکن است لبه پرکردگی فرسوده، بخشی از دندان ترک خورده یا پوسیدگی تازه ای ایجاد شده باشد.

حساسیت کوتاه همیشه به معنی خرابی ترمیم نیست. تحلیل لثه، ساییدگی مینا یا دندان مجاور نیز می توانند درد مشابهی ایجاد کنند. ادامه دار شدن یا شدیدتر شدن علامت نیاز به بررسی دارد.

#۲. درد هنگام جویدن یا گاز زدن

درد فشاری می تواند با ترک پرکردگی، شکستگی دیواره دندان، پوسیدگی زیر ترمیم یا التهاب بافت اطراف ریشه همراه باشد.

اگر پرکردگی از ابتدا بلند بوده باشد، درد معمولاً از زمان درمان شروع می شود. اما دردی که مدت ها بعد ظاهر شده است می تواند علت متفاوتی داشته باشد و نباید بدون معاینه فقط به بلندی ترمیم نسبت داده شود.

#۳. گیر کردن مداوم غذا کنار پرکردگی

گیر غذایی تازه میان دو دندان ممکن است نشان دهد تماس پرکردگی تغییر کرده، بخشی از آن شکسته یا دندان کناری جابه جا شده است.

باقی ماندن غذا می تواند لثه را ملتهب کند و تمیز کردن ناحیه را دشوارتر سازد. اگر بعد از هر وعده یک نقطه مشخص پر از غذا می شود، بهتر است شکل تماس و لبه ترمیم بررسی شود.

#۴. پاره یا ریش ریش شدن نخ دندان

اگر نخ دندان همیشه در یک نقطه گیر می کند یا پاره می شود، ممکن است لبه پرکردگی زبر، شکسته یا دارای اضافه باشد. پوسیدگی بین دندان ها نیز می تواند سطح نامنظم ایجاد کند.

نخ را با زور بیرون نکشید؛ زیرا ممکن است بخش لق ترمیم بیشتر آسیب ببیند. محل دقیق گیر کردن را به دندان پزشک نشان دهید.

#۵. احساس لبه تیز، زبری یا فرورفتگی

زبان تغییرات کوچک سطح دندان را به سرعت تشخیص می دهد. احساس لبه تیز یا حفره ممکن است از شکستن پرکردگی، لب پریدگی دندان یا ساییدگی سطح ترمیم ایجاد شود.

همه زبری ها به تعویض کامل نیاز ندارند. گاهی صیقل دادن یا ترمیم محدود لبه کافی است، اما ابتدا باید مشخص شود زیر سطح چه اتفاقی افتاده است.

#۶. ترک، لب پریدگی یا شکستگی قابل مشاهده

ترک یا جدا شدن بخشی از پرکردگی می تواند راهی برای گیر کردن غذا و ورود باکتری ها ایجاد کند. میزان درمان به اندازه شکستگی و سلامت دندان زیر آن بستگی دارد.

اگر بخش بزرگی جدا شده یا حفره خالی مانده است، و افتادن پرکردگی دندان اتفاق افتاد اقدامات موقت تا زمان مراجعه را انجام دهید.

#۷. لق شدن یا حرکت کردن پرکردگی

پرکردگی نباید هنگام لمس با زبان یا جویدن حرکت کند. لق شدن ممکن است به از بین رفتن اتصال ماده، پوسیدگی زیر آن یا شکستگی بخشی از دندان مربوط باشد.

پرکردگی لق را با انگشت، خلال یا ابزار بیرون نیاورید. ممکن است قسمتی از ترمیم هنوز به دندان متصل باشد و دستکاری باعث شکستگی بیشتر شود.

#۸. تغییر رنگ یا تیرگی کنار ترمیم

تغییر رنگ در مرز پرکردگی می تواند از رنگ گرفتگی سطحی، سایه ماده زیرین، فرسودگی لبه یا پوسیدگی ایجاد شود. از روی رنگ به تنهایی نمی توان علت را مشخص کرد.

وجود یک خط تیره کنار آمالگام یا کامپوزیت همیشه به معنی پوسیدگی نیست. اگر تغییر رنگ با نرمی دندان، حفره، گیر غذایی یا یافته های عکس همراه باشد، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

#آیا پوسیدگی زیر پرکردگی بدون درد ایجاد می شود؟

بله. پوسیدگی تازه ممکن است از مرز میان دندان و پرکردگی شروع شود و برای مدتی هیچ درد یا حساسیتی ایجاد نکند. به همین دلیل، نبود علامت سلامت کامل ترمیم را تضمین نمی کند.

پوسیدگی اطراف ترمیم ممکن است با این عوامل مرتبط باشد:

• تجمع پلاک در حاشیه پرکردگی
• ایجاد فاصله یا شکستگی در لبه
• مصرف مکرر خوراکی های قندی
• خشکی دهان
• دشواری تمیز کردن فضای بین دندان ها
• ترک یا ساییدگی ترمیم

گاهی پوسیدگی در معاینه مستقیم دیده می شود و گاهی عکس دندان برای بررسی ناحیه زیر یا میان دندان ها لازم است. عکس نیز باید در کنار معاینه تفسیر شود؛ زیرا همه مشکلات ترمیم در تصویر مشخص نیستند.

#عمر پرکردگی دندان چند سال است؟

برای پرکردگی نمی توان یک عدد ثابت تعیین کرد. طول عمر به نوع ماده، اندازه حفره، محل دندان، فشار جویدن و عادت های فرد بستگی دارد.

عوامل مؤثر عبارت اند از:

• کامپوزیت، آمالگام یا ماده دیگر
• کوچک یا گسترده بودن ترمیم
• قرار گرفتن روی دندان جلو یا عقب
• تعداد سطوح درگیر
• کیفیت بافت سالم باقی مانده
• دندان قروچه یا فشردن فک
• رعایت بهداشت دهان
• خشکی دهان
• مصرف مکرر قند و مواد اسیدی
• چکاپ و تشخیص زودهنگام آسیب

عددهایی که برای میانگین عمر مواد گفته می شوند، زمان اجباری تعویض نیستند. ممکن است یک پرکردگی زودتر نیاز به مداخله پیدا کند و ترمیم دیگری بسیار بیشتر سالم بماند.

معیار مناسب تر این است: آیا ترمیم هنوز دندان را به خوبی می بندد، هنگام جویدن درست عمل می کند و نشانه ای از پوسیدگی یا شکستگی ندارد؟

#آیا پرکردگی آمالگام سالم را باید فقط به دلیل قدیمی بودن عوض کرد؟

خیر. اگر پرکردگی آمالگام سالم است و پوسیدگی یا دلیل پزشکی مشخصی برای برداشتن آن وجود ندارد، تعویض پیشگیرانه فقط به دلیل سن یا رنگ تیره معمولاً توصیه نمی شود.

برداشتن یک ترمیم سالم می تواند:

• مقداری از بافت طبیعی دندان را از بین ببرد.
• حفره را بزرگ تر کند.
• دندان را به ترمیم گسترده تری نیازمند کند.
• هنگام برداشتن آمالگام، مواجهه موقت با بخار جیوه را افزایش دهد.

اگر پرکردگی شکسته، لق یا همراه با پوسیدگی باشد، شرایط متفاوت است و درمان بر اساس وضعیت دندان انجام می شود. نگرانی زیبایی نیز باید همراه با مزایا پرکردگی سفید یا آمالگام، محدودیت ها و میزان بافتی که برداشته می شود بررسی شود.

#آیا می توان فقط قسمت خراب پرکردگی را ترمیم کرد؟

گاهی بله. اگر آسیب محدود باشد و باقی ترمیم و دندان سالم باشند، ممکن است تعمیر لبه، افزودن ماده یا صیقل دادن به جای برداشتن کامل ترمیم مطرح شود.

انتخاب میان تعمیر و تعویض کامل به این موارد بستگی دارد:

تعمیر محدود همیشه ممکن نیست. اگر اتصال اصلی ترمیم از بین رفته یا پوسیدگی گسترده باشد، باقی گذاشتن بخش معیوب می تواند نتیجه درمان را ضعیف کند.

#دندان پزشک چگونه خرابی پرکردگی را تشخیص می دهد؟

تشخیص فقط با نگاه کردن به رنگ پرکردگی انجام نمی شود. لبه ها، سطح، تماس میان دندان ها و پاسخ دندان به فشار و دما باید بررسی شوند.

ارزیابی ممکن است شامل این موارد باشد:

• مشاهده ترک، شکستگی و فرسودگی
• بررسی لبه ترمیم
• آزمایش تماس با نخ دندان
• بررسی گیر غذایی
• ارزیابی تماس هنگام جویدن
• آزمون حساسیت دندان
• بررسی دندان با نور و ابزار مناسب
• گرفتن عکس در صورت نیاز

اگر درد وجود دارد، زمان شروع و نوع آن نیز اهمیت دارد. درد کوتاه با سرما، درد ماندگار، درد هنگام فشار و درد خودبه خودی ممکن است مسیرهای تشخیصی متفاوتی ایجاد کنند.

گاهی پس از برداشتن پرکردگی مشخص می شود پوسیدگی یا ترک گسترده تر از چیزی است که در معاینه دیده می شد. در چنین شرایطی، طرح درمان ممکن است از پرکردن ساده به بازسازی بزرگ تر، روکش یا بررسی عصب تغییر کند.

#تعویض پرکردگی چگونه انجام می شود؟

در تعویض، ابتدا دندان و ترمیم ارزیابی و در صورت نیاز بی حس می شوند. سپس قسمت لازم از ترمیم قدیمی و بافت آسیب دیده مدیریت می شود و دندان برای بازسازی دوباره آماده می شود.

مسیر کلی شامل این مراحل است:

1. بررسی ترمیم و عکس در صورت نیاز
2. بی حسی متناسب با شرایط
3. جدا کردن ترمیم قدیمی یا بخش معیوب
4. بررسی دندان زیر آن
5. مدیریت پوسیدگی یا شکستگی
6. انتخاب روش بازسازی
7. قرار دادن ترمیم جدید
8. تنظیم تماس و صیقل دادن

اگر ساختار دندان مناسب باشد، ممکن است دوباره با پرکردگی مستقیم بازسازی شود.

#چند بار می توان پرکردگی یک دندان را تعویض کرد؟

عدد مشخصی وجود ندارد. امکان تعویض بیشتر به مقدار بافت سالم باقی مانده، اندازه حفره و وضعیت عصب و ریشه بستگی دارد.

هر بار برداشتن کامل ترمیم ممکن است مقدار دیگری از ساختار دندان را درگیر کند. با بزرگ تر شدن حفره، ممکن است پرکردگی مستقیم دیگر استحکام کافی نداشته باشد و روش هایی مانند آنله یا روکش مطرح شوند.

این موضوع به معنی آن نیست که تعویض پرکردگی حتماً دندان را خراب می کند. تعویض ترمیم معیوب برای جلوگیری از پیشرفت آسیب ضروری است؛ مسئله اصلی پرهیز از برداشتن غیرضروری ترمیم سالم است.

#چه علائمی نیاز به مراجعه سریع تر دارند؟

بعضی نشانه ها از یک فرسودگی ساده مهم ترند و باید زودتر بررسی شوند:

• درد شدید یا رو به افزایش
• تورم لثه، فک یا صورت
• تب یا بی حالی
• ترشح یا مزه بد مداوم
• شکستن بخش بزرگی از دندان
• لق شدن واضح پرکردگی
• درد شبانه یا خودبه خودی
• دشواری باز کردن دهان

تورم صورت یا گردن همراه با مشکل بلع یا تنفس به ارزیابی فوری نیاز دارد؛ زیرا ممکن است عفونت به بافت های اطراف گسترش پیدا کرده باشد.

#برای حفظ پرکردگی سالم چه کاری انجام دهیم؟

مسواک زدن با خمیردندان فلورایددار، تمیز کردن فضای بین دندان ها و کاهش دفعات مصرف خوراکی های قندی به محافظت از حاشیه ترمیم کمک می کنند.

اگر دندان قروچه دارید، بررسی علت و راه کنترل فشار نیز اهمیت دارد. از دندان برای شکستن آجیل، یخ یا باز کردن بسته ها استفاده نکنید و تغییراتی مانند گیر غذایی یا حساسیت تازه را نادیده نگیرید.

مهم تر از تعویض دوره ای، بررسی دوره ای ترمیم است. پرکردگی سالم باید حفظ شود و ترمیم خراب نیز پیش از گسترش پوسیدگی یا شکستگی درمان شود. سایر راهنماهای مرتبط در بخش دندان و مراقبت دهان در دسترس اند.