غذای مناسب بعد از کشیدن دندان؛ از روز اول تا رژیم عادی

بعد از برطرف شدن بی حسی، غذاهای نرم و خنک یا ولرم مانند ماست ساده، پوره، تخم مرغ نرم، سوپ ولرم و موز له شده مناسب ترند. از غذای داغ، سفت، ترد، چسبنده و دانه دار پرهیز کنید و نوشیدنی را بدون نی بنوشید. بازگشت به غذای معمول باید تدریجی باشد.

#چرا نوع غذا بعد از کشیدن دندان اهمیت دارد؟

پس از خارج شدن دندان، لخته خون داخل حفره تشکیل می شود. این لخته روی استخوان و پایانه های عصبی را می پوشاند و به ترمیم طبیعی زخم کمک می کند.

غذای سفت، داغ یا دانه دار ممکن است به محل فشار وارد کند، خونریزی را دوباره فعال کند یا ذرات غذا را داخل حفره ببرد. مکیدن نوشیدنی با نی نیز می تواند فشار داخل دهان را تغییر دهد و لخته تازه را جابه جا کند.

انتخاب غذا فقط برای کاهش درد نیست. بدن برای ساخت بافت جدید به آب، انرژی و پروتئین نیاز دارد؛ بنابراین حذف طولانی غذا یا محدودشدن به خوراکی های شیرین و کم ارزش نیز انتخاب مناسبی نیست.

اصول عمومی مراقبت بعد از کشیدن دندان شامل محافظت از لخته، استراحت، بهداشت دهان و توجه به علائم هشدار است. در اینجا فقط برنامه خوردن و نوشیدن بررسی می شود.

#تا وقتی دهان بی حس است غذا نخورید

بی حسی می تواند حس لب، زبان، گونه و لثه را برای مدتی کاهش دهد. در این شرایط ممکن است بدون اینکه متوجه شوید، لب یا داخل گونه را گاز بگیرید.

غذای داغ نیز می تواند بافت بی حس را بسوزاند، زیرا دمای واقعی آن به درستی احساس نمی شود. بهتر است خوردن غذای جامد تا بازگشت حس طبیعی به تعویق بیفتد.

اگر فقط بی حسی موضعی داشته اید و محدودیت دیگری ندارید، معمولاً می توان آب را با جرعه های آرام نوشید. اگر آرام بخشی یا بیهوشی انجام شده است، زمان شروع خوردن و نوشیدن باید دقیقاً طبق دستور مرکز درمانی باشد.

برای نوشیدن از نی استفاده نکنید. حتی اگر نوشیدنی نرم و مناسب باشد، خودِ عمل مکیدن ممکن است به لخته فشار وارد کند.

#در روز اول چه غذاهایی مناسب ترند؟

در روز اول غذا باید نرم، بدون دانه، خنک یا ولرم و کم نیاز به جویدن باشد. لازم نیست همه غذاها کاملاً مایع باشند؛ بافت نرم و قابل بلع کافی است.

انتخاب های مناسب می توانند شامل این موارد باشند:

• ماست ساده و بدون دانه یا تکه میوه
• پوره سیب زمینی یا سبزیجات نرم
• تخم مرغ هم زده یا آب پز نرم
• سوپ صاف شده و ولرم
• فرنی یا حریره ولرم
• موز رسیده و له شده
• سیب پخته یا پوره شده
• پنیر نرم
• جو دوسر کاملاً پخته و نرم
• اسموتی بدون دانه که با قاشق خورده شود
• حبوبات کاملاً پخته و له شده، در صورت تحمل

غذا نباید آن قدر داغ باشد که بخار زیادی داشته باشد. گرمای بالا می تواند رگ های محل زخم را بازتر کند و احتمال خونریزی یا ضربان دارشدن ناحیه را افزایش دهد.

تا حد امکان غذا را از سمت مقابل محل کشیدن بجوید. اگر چند دندان از دو طرف خارج شده اند، رژیم نرم ممکن است برای مدت بیشتری لازم باشد.

#در روز دوم و سوم چه چیزی می توان اضافه کرد؟

اگر خونریزی متوقف شده، درد رو به کاهش است و جویدن ناراحت کننده نیست، می توان غذاهای نیمه نرم را به تدریج اضافه کرد.

نمونه های قابل تحمل ممکن است شامل این موارد باشند:

• پاستای کاملاً پخته و نرم
• برنج نرم و مرطوب
• ماهی نرم و بدون استخوان
• مرغ کاملاً پخته، ریش ریش و نرم
• خوراک سبزیجات پخته
• عدسی یا سوپ غلیظ بدون دانه های سفت
• نان بسیار نرم که به جویدن زیاد نیاز نداشته باشد
• میوه های رسیده و نرم بدون پوست و دانه

این زمان بندی برای همه یکسان نیست. کشیدن ساده یک دندان ممکن است دوره محدودتری داشته باشد، درحالی که جراحی دندان عقل، کشیدن چند دندان یا وجود بخیه می تواند بازگشت به غذای عادی را عقب بیندازد.

اگر یک غذا باعث درد، ضربان یا فشار روی زخم شد، فعلاً آن را کنار بگذارید و به بافت نرم تر برگردید.

#چه غذاهایی را فعلاً کنار بگذاریم؟

غذاهای نامناسب معمولاً یا به زخم فشار می آورند، یا دمای بالایی دارند، یا ذراتشان داخل حفره گیر می کند.

#خوراکی های سفت و ترد

آجیل، چیپس، پاپ کورن، ته دیگ، نان خشک و سبزیجات خام سفت به جویدن زیادی نیاز دارند. لبه های تیز آن ها نیز ممکن است با لثه یا بخیه تماس پیدا کند.

#مواد غذایی دانه دار

کنجد، تخمه، انواع مغز خردشده و میوه های دارای دانه های ریز ممکن است داخل حفره باقی بمانند. خارج کردن آن ها با خلال دندان یا ابزار نوک تیز می تواند به زخم آسیب بزند.

#غذاهای چسبنده

آدامس، تافی و خوراکی های بسیار چسبنده ممکن است به دندان ها و محل جراحی بچسبند و برای جویدن یا پاک کردن به فشار بیشتری نیاز داشته باشند.

#غذاهای تند یا بسیار ترش

فلفل، ادویه تند و مواد بسیار اسیدی ممکن است بافت حساس اطراف زخم را تحریک کنند و احساس سوزش ایجاد کنند. این تحریک لزوماً عفونت نیست، اما می تواند غذاخوردن را آزاردهنده کند.

#غذا و نوشیدنی بسیار داغ

چای، قهوه، سوپ و غذای داغ می توانند خونریزی یا تحریک محل را بیشتر کنند. لازم نیست غذا یخ زده باشد؛ دمای خنک یا ولرم کافی است.

#چه نوشیدنی هایی مناسب ترند؟

آب بهترین انتخاب برای حفظ آب بدن است. آن را با جرعه های آرام و مستقیم از لیوان بنوشید. نی، بطری های نیازمند مکش شدید و تف کردن با فشار مناسب نیستند.

شیر یا نوشیدنی های ساده در صورت تحمل فرد معمولاً ممنوع نیستند. بااین حال، اگر آرام بخش یا بیهوشی باعث تهوع شده است، باید دستورهای مرکز درمانی درباره شروع مایعات رعایت شود.

نوشیدنی های بسیار داغ، الکلی و گازدار بهتر است در شروع کنار گذاشته شوند. گرما و الکل ممکن است خونریزی و تحریک بافت را بیشتر کنند و نوشیدنی گازدار نیز در بعضی افراد محل را آزار دهد.

نوشیدنی های شیرین جای آب و غذای متعادل را نمی گیرند. مصرف مکرر قند برای دندان های باقی مانده نیز مناسب نیست.

#آیا بستنی بعد از کشیدن دندان مفید است؟

بستنی به دلیل سرد و نرم بودن ممکن است خوردن را موقتاً راحت تر کند، اما درمان کننده زخم نیست و ترمیم را سریع تر نمی کند.

مقدار زیاد قند می تواند برای دندان های دیگر نامناسب باشد. بستنی های دارای مغز، بیسکویت، تکه شکلات یا دانه نیز ممکن است داخل حفره گیر کنند. اگر بستنی مصرف می شود، نوع ساده، بدون تکه و نه بیش ازحد سفت انتخاب مناسب تری است.

برای دریافت مواد مغذی، نباید رژیم روزهای اول فقط به بستنی و دسر محدود شود. تخم مرغ نرم، لبنیات ساده، حبوبات له شده و غذاهای پخته می توانند پروتئین و انرژی مناسب تری فراهم کنند.

#اگر غذا داخل حفره دندان رفت چه کار کنیم؟

در ساعات ابتدایی نباید برای بیرون آوردن غذا، زخم را با زبان، انگشت، خلال دندان، مسواک یا سرنگ دست کاری کرد. این کار ممکن است لخته را جدا یا بافت را زخمی کند.

بعد از زمانی که دندانپزشک اجازه داده است، شست وشوی بسیار آرام می تواند به تمیزشدن دهان کمک کند. غرغره شدید و تف کردن با فشار مناسب نیستند.

اگر ذرات غذا باقی مانده اند، درد ایجاد شده یا بوی ناخوشایند همراه با تورم و ترشح وجود دارد، بهتر است محل توسط دندانپزشک بررسی شود. قرار نیست حفره را در خانه با ابزار تمیز کنید.

#چه زمانی می توان غذای عادی خورد؟

زمان ثابتی برای همه وجود ندارد. معیار اصلی این است که خونریزی متوقف شده باشد، درد و تورم رو به کاهش باشند و بتوانید بدون فشار مستقیم روی زخم بجوید.

غذاهای معمول را مرحله به مرحله برگردانید. ابتدا غذاهای نیمه نرم، سپس خوراکی هایی که به جویدن متوسط نیاز دارند و در نهایت مواد سفت و ترد اضافه شوند.

پس از جراحی دشوار دندان عقل یا کشیدن چند دندان ممکن است رژیم نرم مدت بیشتری ادامه پیدا کند. وجود بخیه نیز به معنی ممنوعیت کامل جویدن نیست، اما نباید غذا مستقیم روی محل جراحی فشرده شود.

اگر با اضافه کردن غذاهای معمول درد یا خونریزی دوباره شروع شد، به رژیم نرم تر برگردید و در صورت ادامه علائم با دندانپزشک تماس بگیرید.

#چه علائمی به غذا مربوط نیستند و باید بررسی شوند؟

درد خفیف هنگام جویدن می تواند در روزهای اول وجود داشته باشد، اما درد شدید و افزایشی را نباید فقط به نوع غذا نسبت داد.

این علائم نیاز به پیگیری دارند:

• خونریزی فعالی که با فشار مستقیم کنترل نمی شود.
• درد شدیدی که پس از چند روز بیشتر می شود.
• تورم رو به افزایش، تب یا احساس بیماری
• ترشح چرکی یا بوی بد همراه با درد
• مشکل قابل توجه در بلع یا بازکردن دهان
• ناتوانی در نوشیدن مایعات و نشانه های کم آبی

درد افزایشی چند روز بعد از درمان، به ویژه اگر به گوش یا شقیقه انتشار پیدا کند، ممکن است با حفره خشک ارتباط داشته باشد و فقط با تغییر رژیم غذایی برطرف نمی شود.

#برای غذاخوردن بدون آسیب به زخم چه تصمیمی بگیریم؟

در شروع، غذا را بر اساس بافت و دما انتخاب کنید، نه فقط نام آن. یک غذای معمولی اگر کاملاً نرم و ولرم شده باشد، ممکن است قابل تحمل باشد؛ همان غذا اگر داغ، خشک یا ترد باشد می تواند زخم را تحریک کند.

برنامه غذایی باید علاوه بر راحتی، آب و مواد مغذی کافی نیز فراهم کند. محدودیت طولانی و غیرضروری غذا می تواند انرژی دریافتی را کاهش دهد و احساس ضعف ایجاد کند.

در مطالب سلامت دهان و دندان توصیه های عمومی کمک کننده اند، اما دستور جراح یا دندانپزشک بر اساس نوع کشیدن، بخیه و شرایط پزشکی شما اولویت دارد.