چرا هنگام خواب سرفه می کنیم و کدام الگوها مهم اند؟

علت سرفه شبانه هنگام خواب ممکن است ترشح پشت حلق، آسم، رفلاکس معده، عفونت تنفسی اخیر یا محرک های موجود در اتاق خواب باشد. اگر سرفه فقط با درازکشیدن ایجاد می شود، همراه با تنگی نفس یا خس خس است یا بیش از چند هفته ادامه دارد، بهتر است بررسی شود. سرفه همراه با دشواری شدید تنفس، درد قفسه سینه یا خون نیازمند اقدام فوری است.

#سرفه شبانه یک الگوی زمانی است، نه یک تشخیص

سرفه واکنش دفاعی بدن برای پاک کردن گلو و راه های هوایی است. اصطلاح سرفه شبانه زمانی به کار می رود که سرفه پس از رفتن به رختخواب، در حالت درازکش، پس از به خواب رفتن یا در ساعات پایانی شب بیشتر شود.

ممکن است فرد در طول روز نیز سرفه داشته باشد، اما شب ها شدت آن بیشتر شود. در برخی افراد، سرفه تقریباً فقط هنگام خواب رخ می دهد.

زمان بروز سرفه می تواند به یافتن علت کمک کند، اما تشخیص را قطعی نمی کند. آسم، رفلاکس، ترشح پشت حلق، عفونت های تنفسی و بعضی مشکلات دیگر می توانند الگوی مشابهی ایجاد کنند.

جایگاه این علامت در میان الگوهای مختلف سرفه و عفونت های تنفسی زمانی روشن تر می شود که نوع سرفه، مدت آن و علائم همراه نیز در نظر گرفته شوند.

#درازکشیدن می تواند بعضی محرک های سرفه را تشدید کند

وقتی فرد ایستاده یا نشسته است، نیروی جاذبه به حرکت ترشحات بینی و محتویات دستگاه گوارش کمک می کند. در حالت درازکش، این شرایط تغییر می کند.

ترشحات ممکن است بیشتر در پشت گلو جمع شوند و محتویات معده نیز در افراد مستعد آسان تر به سمت مری و گلو بازگردد. تماس این مواد با گلو می تواند گیرنده های سرفه را تحریک کند.

همچنین بعضی بیماری های راه هوایی، به ویژه آسم، الگویی دارند که علائم آن ها شب یا اوایل صبح بیشتر می شود.

#ترشح پشت حلق با علائم بینی و صاف کردن گلو همراه می شود

در سرماخوردگی، آلرژی یا التهاب سینوس ها، مخاط ممکن است از پشت بینی به سمت گلو حرکت کند. درازکشیدن می تواند احساس جمع شدن ترشحات در پشت گلو و نیاز به سرفه یا صاف کردن گلو را بیشتر کند.

این الگو بیشتر مطرح می شود اگر سرفه با موارد زیر همراه باشد:

• آبریزش یا گرفتگی بینی
• عطسه یا خارش بینی
• احساس چسبیدن ترشح به گلو
• صاف کردن مکرر گلو
• گرفتگی صدا در صبح
• سرفه بیشتر پس از خوابیدن

وجود این علائم علت را قطعی نمی کند. ممکن است آلرژی، عفونت ویروسی یا مشکل دیگری در بینی و سینوس ها نقش داشته باشد. ترشح پشت حلق یکی از علت های شناخته شده سرفه است.

#آسم ممکن است شب ها با سرفه برجسته تر شود

در آسم، راه های هوایی نسبت به محرک ها حساس تر می شوند. سرفه، خس خس، احساس فشار قفسه سینه و تنگی نفس از علائم احتمالی اند و ممکن است شب یا اوایل صبح بیشتر شوند.

احتمال این الگو بیشتر مطرح می شود اگر:

• سرفه با خس خس همراه است.
• فرد با سرفه از خواب بیدار می شود.
• هوای سرد یا ورزش علامت را تحریک می کند.
• عطر، دود، گردوغبار یا حیوانات خانگی باعث تشدید می شوند.
• پس از سرماخوردگی سرفه برای مدت بیشتری ادامه می یابد.
• سابقه آسم، آلرژی یا اگزما وجود دارد.

گاهی سرفه می تواند علامت برجسته آسم باشد و خس خس واضحی وجود نداشته باشد. بااین حال، سرفه شبانه به تنهایی برای تشخیص آسم کافی نیست و ممکن است به معاینه و آزمایش عملکرد ریه نیاز باشد.

فردی که قبلاً آسم برای او تشخیص داده شده است، نباید مقدار یا نوع داروی خود را خودسرانه تغییر دهد. بیدارشدن مکرر شبانه با سرفه ممکن است نشان دهد کنترل بیماری کافی نیست.

#رفلاکس می تواند بدون سوزش معده واضح سرفه ایجاد کند

در رفلاکس، محتویات معده به سمت مری بازمی گردد و ممکن است گلو را تحریک کند. بعضی افراد سوزش سر دل و ترش کردن دارند، اما برخی بیشتر با سرفه مزمن، گرفتگی صدا یا احساس وجود چیزی در گلو مواجه می شوند.

احتمال نقش رفلاکس بیشتر مطرح می شود اگر:

• سرفه پس از غذاخوردن یا نوشیدن بیشتر شود.
• فرد نزدیک زمان خواب غذای سنگین خورده باشد.
• سرفه با درازکشیدن آغاز شود.
• مزه ترش یا تلخ در دهان احساس شود.
• گرفتگی صدای صبحگاهی یا سوزش گلو وجود داشته باشد.
• سرفه همراه آروغ یا برگشت غذا باشد.

رفلاکس یکی از علت های ممکن سرفه طولانی است، اما همه سرفه های شبانه ناشی از معده نیستند. تشخیص فقط براساس بهترشدن موقت با یک داروی معده نیز قابل اعتماد نیست.

#سرفه باقی مانده بعد از عفونت ممکن است شب ها آزاردهنده تر باشد

پس از سرماخوردگی، آنفولانزا یا برونشیت حاد، التهاب راه های هوایی ممکن است مدتی باقی بماند. در این دوره، هوای خشک، صحبت کردن، خندیدن، عطر و تغییر دما می توانند سرفه را تحریک کنند.

در شب، کاهش رطوبت اتاق، درازکشیدن و کمترشدن بلع ممکن است این تحریک را محسوس تر کند.

این الگو معمولاً باید به تدریج بهتر شود. اگر تب برگشته، تنگی نفس ایجاد شده، سرفه شدیدتر شده یا وضعیت عمومی رو به کاهش است، نباید آن را فقط بخشی از روند بهبود دانست.

#هوای اتاق و وسایل خواب گاهی نقش دارند

سرفه ای که فقط در یک اتاق، فصل یا تخت مشخص رخ می دهد ممکن است با محرک های محیطی ارتباط داشته باشد.

موارد احتمالی شامل این ها هستند:

• دود سیگار یا قلیان
• عطر و اسپری های تند
• گردوغبار
• کپک و رطوبت
• موی حیوانات
• کنه های موجود در تشک و بالش
• هوای بسیار خشک
• بخاری یا وسایل گرمایشی آلوده

اگر سرفه در خارج از اتاق کمتر می شود یا با تمیزکردن محیط تغییر می کند، ثبت این ارتباط می تواند برای بررسی پزشکی مفید باشد. دود و آلرژن ها از محرک های شناخته شده سرفه و آسم اند.

#سرفه هنگام صاف خوابیدن گاهی به بررسی قلب نیاز دارد

سرفه ای که با درازکشیدن تشدید می شود همیشه از گلو، معده یا راه های هوایی نیست. در بعضی افراد، مشکلات قلبی می توانند باعث تجمع مایع و دشوارشدن تنفس در حالت خوابیده شوند.

این احتمال زمانی مهم تر است که سرفه همراه با این نشانه ها باشد:

• تنگی نفس هنگام صاف خوابیدن
• نیاز به چند بالش برای نفس کشیدن
• بیدارشدن ناگهانی با احساس خفگی
• ورم مچ یا ساق پا
• خستگی شدید یا کاهش تحمل فعالیت
• سابقه بیماری قلبی

این نشانه ها به معنای تشخیص قطعی نارسایی قلبی نیستند، اما باید سریع بررسی شوند. سرفه ای که هنگام درازکشیدن بدتر می شود و با بیماری قلبی یا ورم پا همراه است، از موارد نیازمند تماس زودهنگام با پزشک است.

#چه کارهایی برای همان شب کم خطرترند؟

اقدامات خانگی فقط برای کاهش تحریک موقت اند و جای بررسی علت را نمی گیرند.

#وضعیت بالاتنه را کمی بالاتر نگه دارید

بالابردن ملایم سر و بالاتنه ممکن است در بعضی افراد، به ویژه کسانی که علائم بینی یا رفلاکس دارند، سرفه را کمتر کند. بهتر است بالاتنه به طور یکنواخت بالا بیاید و گردن با چند بالش نامناسب خم نشود.

#نزدیک زمان خواب غذای سنگین نخورید

اگر سرفه پس از غذا یا همراه با علائم رفلاکس است، بین آخرین وعده و درازکشیدن فاصله ایجاد کنید. برای علائم شبانه رفلاکس، فاصله حدود سه ساعت میان غذا و خواب می تواند کمک کننده باشد.

#مایعات و رطوبت متعادل را حفظ کنید

نوشیدن مایعات می تواند خشکی گلو را کاهش دهد. هوای بسیار خشک ممکن است تحریک را بیشتر کند، اما دستگاه مرطوب کننده باید مرتب تمیز شود؛ دستگاه آلوده می تواند کپک و میکروب ها را در هوا پخش کند.

#محرک های اتاق را کاهش دهید

دود، عطر، اسپری، شمع معطر و گردوغبار را از فضای خواب دور کنید. اگر علائم با آلرژی هماهنگ اند، شست وشوی منظم ملحفه ها و کاهش گردوغبار اتاق ممکن است مفید باشد.

#دارو را براساس حدس شروع نکنید

داروی ضدحساسیت، ضدرفلاکس، اسپری تنفسی یا شربت سرفه برای همه مناسب نیست. انتخاب درمان باید با الگوی علائم، سن، بارداری، بیماری زمینه ای و داروهای دیگر هماهنگ باشد.

کودکان خردسال نباید بدون نظر پزشک یا داروساز داروی بدون نسخه سرفه دریافت کنند. عسل نیز برای کودک زیر یک سال مناسب نیست.

#ثبت الگوی سه شب می تواند علت را روشن تر کند

برای سه شب متوالی این اطلاعات را یادداشت کنید:

• سرفه بلافاصله پس از درازکشیدن شروع شد یا چند ساعت بعد؟
• خشک بود یا با خلط همراه بود؟
• گرفتگی بینی یا احساس ترشح پشت حلق وجود داشت؟
• خس خس یا فشار قفسه سینه ایجاد شد؟
• شام چه زمانی و با چه حجمی خورده شد؟
• سوزش معده، مزه ترش یا گرفتگی صدا وجود داشت؟
• سرفه با تغییر اتاق یا وضعیت خواب کمتر شد؟
• فرد چند بار از خواب بیدار شد؟
• تب، تنگی نفس یا درد نیز وجود داشت؟

وقتی سؤال اصلی یافتن علت زمینه ای یک سرفه بدون خلط است، الگوهای مرتبط با علت سرفه خشک براساس محرک ها و علائم همراه از یکدیگر تفکیک می شوند؛ این صفحه فقط الگوی خواب و درازکشیدن را بررسی می کند.

#چه زمانی باید وقت معاینه گرفت؟

مراجعه برنامه ریزی شده مناسب تر است اگر:

• سرفه شبانه برای چند شب تکرار می شود و خواب را مختل کرده است.
• سرفه بیش از سه هفته ادامه دارد.
• خس خس، تنگی نفس خفیف یا فشار قفسه سینه تکرار می شود.
• سرفه پس از غذا یا هنگام درازکشیدن به طور مداوم ایجاد می شود.
• فرد سابقه آسم یا بیماری قلبی و ریوی دارد.
• سرفه با کاهش وزن، تب مداوم یا عرق شبانه همراه است.
• کودک مرتب با سرفه از خواب بیدار می شود.
• داروی جدیدی پیش از شروع سرفه مصرف شده است.

سرفه ای که بیش از سه هفته ادامه دارد یا همراه با کاهش وزن و ضعف سیستم ایمنی است، نیاز به ارزیابی دارد.

#کدام نشانه ها نیازمند اقدام فوری اند؟

در این شرایط منتظر پایان شب یا نوبت معمول نمانید:

• تنگی نفس شدید یا تلاش واضح برای نفس کشیدن
• ناتوانی در کامل کردن جمله به دلیل کمبود نفس
• کبودی یا خاکستری شدن لب ها
• درد یا فشار شدید قفسه سینه
• سرفه خونی
• گیجی یا کاهش هوشیاری
• بیدارشدن با احساس خفگی شدید
• ورم پا همراه با دشواری تنفس در حالت خوابیده
• شروع ناگهانی سرفه پس از احتمال ورود جسم خارجی
• بدترشدن سریع وضعیت عمومی

دشواری تنفس، درد قفسه سینه و سرفه خونی از علائمی هستند که نیازمند ارزیابی فوری اند.

#پزشک برای بررسی سرفه شبانه به زمان و محرک ها توجه می کند

بررسی معمولاً با پرسش درباره زمان شروع سرفه، ارتباط آن با خواب، غذا، آلرژی، فعالیت و عفونت اخیر آغاز می شود.

پزشک ممکن است بینی، گلو، قلب و ریه ها را معاینه و سطح اکسیژن را بررسی کند. براساس علائم ممکن است آزمایش عملکرد ریه، عکس قفسه سینه، بررسی آلرژی یا ارزیابی رفلاکس لازم شود.

تنها از روی این که سرفه شب اتفاق می افتد نمی توان آسم، رفلاکس یا سینوزیت را تشخیص داد. ترکیب زمان سرفه با علائم همراه و یافته های معاینه مسیر دقیق تری ایجاد می کند.

محتواهای مرتبط با سرفه، عفونت و بیماری های تنفسی در بخش ریه و تنفس براساس مسئله اصلی و زمان مراجعه از یکدیگر تفکیک شده اند