چطور در شرایط بحران به یک سالمند مضطرب کمک کنیم؟

#در شرایط جنگ و بحرانی با سالمند چطور برخورد کنیم

برای حمایت از سالمند مضطرب در بحران، ابتدا مطمئن شوید خطر جسمی فوری، گیجی جدید یا اختلال در مصرف دارو وجود ندارد. آرام و روبه روی او صحبت کنید، نگرانی اصلی را بشنوید، فقط اطلاعات تأییدشده بدهید و یک اقدام کوچک و قابل انجام پیشنهاد کنید. استقلال سالمند را حفظ کنید و در صورت علائم هشدار، حمایت روانی را جایگزین کمک پزشکی نکنید.

#پیش از آرام کردن، ایمنی و وضعیت جسمی را بررسی کنید

اولین قدم این است که اضطراب را تنها توضیح ممکن ندانید. درد، افت قند خون، کم آبی، عفونت، جاافتادن داروی ضروری، کاهش شنوایی یا گیجی تازه می تواند به شکل بی قراری، ترس، پرخاشگری یا کناره گیری دیده شود. از سالمند بپرسید درد دارد، آخرین وعده و آب را چه زمانی خورده و داروهای معمولش را مصرف کرده است یا نه.

محیط را هم بررسی کنید: مسیر رفت وآمد باید روشن و بدون مانع باشد، عینک و سمعک در دسترس قرار گیرد و عصا، واکر یا ویلچر نزدیک باشد. اگر صدای شما را خوب نمی شنود، بلندتر فریاد نزنید؛ روبه رو بایستید، واضح صحبت کنید و صدای پس زمینه را تا حد ممکن کم کنید.

داروی تازه، قرص آرام بخش دیگران، الکل یا ترکیب گیاهی برای خواب به سالمند ندهید. اگر یک نوبت داروی ضروری جا افتاده است، دوز بعدی را خودسرانه دو برابر نکنید؛ نام دارو، زمان آخرین مصرف و علائم فعلی را آماده کنید و از پزشک، داروساز یا خدمات درمانی راهنمایی بگیرید.

#با لحن آرام، جمله کوتاه و یک انتخاب محدود صحبت کنید

ارتباط مؤثر یعنی اطلاعات کمتر اما روشن تر. روبه روی سالمند و در سطح چشم او بنشینید، خودتان را معرفی کنید و هر بار فقط یک موضوع را توضیح دهید. چند سؤال پی درپی، دستورهای هم زمان یا توضیح طولانی می تواند سردرگمی و اضطراب را بیشتر کند.

این جمله ها معمولاً کمک کننده ترند:

• «من اینجا کنار شما هستم؛ اول با هم ببینیم الان چه چیزی لازم دارید.»
• «می بینم این وضعیت نگران کننده است. بیشتر از همه نگران چه چیزی هستید؟»
• «فعلاً این بخش از خبر تأیید شده؛ اگر اطلاعات تازه ای رسید با هم بررسی می کنیم.»
• «ترجیح می دهید اول کمی آب بخورید یا داروها را با هم کنترل کنیم؟»
• «برای رفتن دو راه داریم؛ می خواهم نظر شما را هم بدانم.»

قولی مثل «هیچ اتفاقی نمی افتد» ندهید. جمله دقیق تر این است: «همه چیز قابل پیش بینی نیست، اما الان این اقدام ایمن تر است و من کنارتان می مانم.» این بیان هم واقعیت را انکار نمی کند و هم سالمند را با ترسش تنها نمی گذارد.

#در ده دقیقه، حمایت را از نگرانی به اقدام تبدیل کنید

اگر خطر فوری وجود ندارد، این برنامه کوتاه می تواند آشفتگی را کمتر کند:

هدف این برنامه متوقف کردن کامل اضطراب نیست. سالمند ممکن است همچنان نگران باشد، اما اگر بداند الان چه اتفاقی می افتد و قدم بعدی چیست، احتمال آشفتگی و تصمیم ناگهانی کمتر می شود.

#استقلال سالمند را به بهانه مراقبت از او نگیرید

سن بالا به تنهایی به معنای ناتوانی در تصمیم گیری نیست. تا جایی که وضعیت جسمی و شناختی اجازه می دهد، نظر سالمند را درباره محل نشستن، فرد همراه، زمان تماس با خانواده و وسایلی که باید برداشته شوند بپرسید. انتخاب های محدود و واقعی مانند «این اتاق یا راهرو؟» بهتر از دستور یا انتخاب های متعدد است.

درباره بیماری، دارو یا ترس سالمند بدون اجازه او در جمع صحبت نکنید. همچنین با لحن کودکانه، خطاب های تحقیرآمیز یا جملاتی مانند «شما متوجه نمی شوید» صحبت نکنید. مشارکت در کار کوچکی مثل نگه داشتن فهرست داروها یا کنترل وسایل شخصی می تواند احساس مفیدبودن را حفظ کند، به شرطی که مسئولیت سنگین یا خطرناک نباشد.

#هنگام انفجار یا جابه جایی، حرکت ایمن از سرعت بیشتر مهم تر است

در خطر واقعی، ابتدا دستورهای ایمنی معتبر محل را اجرا کنید. مسیر را با جمله های یک مرحله ای توضیح دهید: «الان عینک و واکر را برمی داریم، بعد به راهرو می رویم.» سالمند را ناگهانی از بازو نکشید و اگر مشکل تعادل یا درد دارد، او را به دویدن وادار نکنید؛ مگر اینکه خطر فوری فرصت دیگری باقی نگذاشته باشد.

در جنگ زمینی ممکن است تخلیه ناگهانی، بسته شدن مسیر، قطع برق یا تلفن و اسکان در محیط ناآشنا رخ دهد. یک کیف در دسترس شامل فهرست داروها، نسخه یا تصویر آن، حساسیت های دارویی، اطلاعات تماس، آب در حد امکان، عینک، باتری سمعک و وسیله کمک حرکتی آماده کنید. مسیر جایگزین و فردی را که در پله ها یا سوارشدن کمک می کند از قبل مشخص کنید.

اگر سالمند در پناهگاه یا محل تازه گیج شده است، نام خودتان، محل فعلی و دلیل حضور در آنجا را آرام تکرار کنید. یک شیء آشنا، ساعت یا تقویم می تواند جهت یابی را آسان تر کند؛ اما گیجی تازه یا رو به افزایش را صرفاً نتیجه محیط ناآشنا ندانید.

#خبر را حذف نکنید؛ آن را کوتاه، معتبر و قابل فهم کنید

پنهان کردن کامل اطلاعات می تواند بی اعتمادی ایجاد کند، اما روشن بودن دائم تلویزیون یا پخش پیام های متناقض نیز اضطراب را بالا می برد. یک نفر خبرهای تأییدشده و مرتبط با محل را بررسی کند و فقط نتیجه عملی را با زمان مشخص توضیح دهد: «تا این ساعت، دستور جابه جایی صادر نشده است.»

اگر پاسخ را نمی دانید، بگویید «هنوز اطلاع معتبر ندارم» و زمان بررسی بعدی را مشخص کنید. با سالمند درباره تصاویر ترسناک بحث طولانی نکنید و شایعه را برای گرفتن واکنش او تکرار نکنید. تمرکز باید روی اطلاعاتی باشد که تصمیم فعلی را تغییر می دهد.

#این جمله ها و رفتارها حمایت محسوب نمی شوند

• «چیزی نیست، زیادی حساس شده اید» احساس سالمند را بی اعتبار می کند و ممکن است مانع گفتن یک علامت واقعی شود.
• «باید قوی باشید» فشار بیشتری ایجاد می کند؛ به جای آن بپرسید اکنون چه کمکی بیشترین فایده را دارد.
• گرفتن تلفن، مدارک یا اختیار تصمیم بدون ضرورت ایمنی می تواند احساس بی قدرتی را بیشتر کند.
• وادارکردن سالمند به تعریف جزئیات ترسناک یا خاطرات قبلی بحران ممکن است آشفتگی را افزایش دهد.
• تغییر مقدار دارو یا دادن آرام بخش برای ساکت کردن فرد می تواند باعث خواب آلودگی، افتادن، تداخل دارویی یا تأخیر در تشخیص مشکل جسمی شود.

#موضوعات مشابه، حمایت متفاوتی می خواهند

حمایت از فردی که از خانواده دور مانده است بیشتر بر تنهایی و حفظ ارتباط متمرکز است. کمک های اولیه روان شناختی در بحران نیز چارچوب عمومی حمایت از افراد آسیب دیده را توضیح می دهد؛ اینجا تمرکز بر نیازهای سالمند، دارو، تحرک و تغییرات ناگهانی اوست.

نیازهای مادر باردار مضطرب در روزهای بحران نیز به دلیل ملاحظات جسمی و مراقبتی یکسان نیست. برای شناخت تصویر کلی تر حمایت روانی، راهنمای سلامت روان در بحران و جنگ نقطه شروع مناسب تری است.

#گیجی تازه و علائم جسمی را اضطراب فرض نکنید

گیجی ناگهانی، ناتوانی در شناختن مکان یا افراد، دشواری تازه در صحبت کردن، خواب آلودگی غیرعادی یا دیدن و شنیدن چیزهایی که وجود ندارند به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد. کنار سالمند بمانید، ساده صحبت کنید، فهرست داروها را همراه ببرید و با اورژانس محل یا خدمات درمانی فوری تماس بگیرید.

افتادن، ضربه به سر، درد قفسه سینه، تنگی نفس، غش، ضعف ناگهانی یک سمت بدن، نشانه های کم آبی یا ناتوانی تازه در خوردن، نوشیدن، راه رفتن یا مراقبت از خود نیز نیازمند اقدام پزشکی است. اگر داروی حیاتی در دسترس نیست یا چند نوبت آن جا افتاده، برای تصمیم درباره دوز و جایگزین از خدمات درمانی یا داروساز کمک بگیرید.

اگر خطر جسمی فوری وجود ندارد اما اضطراب روزها ادامه یافته، خواب و خوردن را مختل کرده یا سالمند دیگر قادر به کارهای معمول نیست، ارزیابی حرفه ای لازم است. فکر آسیب به خود، ناامیدی شدید یا امتناع پایدار از آب، غذا و داروی ضروری را فوری پیگیری کنید.

#قدم بعدی را همراه سالمند و به اندازه توان او انتخاب کنید

حمایت خوب یعنی سالمند بداند تنها نیست، اطلاعات قابل فهم دریافت کند و همچنان در تصمیم های مربوط به خودش سهم داشته باشد. لازم نیست همه ترس او را از بین ببرید؛ یک نیاز واقعی را پیدا کنید و همان را با آرامش برطرف کنید.

اگر وضعیت تغییر کرد، دوباره از ایمنی و علائم جسمی شروع کنید. حضور ثابت، جمله های کوتاه و پیگیری منظم معمولاً از اطمینان بخشی های بزرگ مؤثرتر است؛ اما وقتی نشانه هشدار وجود دارد، سریع او را به کمک پزشکی یا روان شناختی مناسب وصل کنید. مطالب روان و ذهن نیز می توانند برای شناخت حمایت های بعدی مفید باشند.