تا زمانی که دندان قابلترمیم باشد و ریشه، لثه و استخوان حمایت مناسبی داشته باشند، نگه داشتن دندان طبیعی معمولاً انتخاب مطلوبتری است. کشیدن زمانی منطقیتر میشود که دندان ترمیمپذیر نباشد، شکستگی ریشه یا از دست رفتن شدید حمایت استخوانی داشته باشد یا احتمال موفقیت درمان بسیار پایین باشد. تصمیم نهایی باید هزینه و درمان جایگزین دندان را نیز در نظر بگیرد.
اگر دندان با ترمیم، عصب کشی، درمان مجدد یا روکش قابل حفظ باشد و حمایت لثه و استخوان مناسبی داشته باشد، نگه داشتن آن معمولاً انتخاب اول است. کشیدن زمانی مناسب تر می شود که دندان قابل ترمیم نباشد یا دوام درمان آن بسیار پایین پیش بینی شود. این تصمیم با معاینه و عکس دندان گرفته می شود، نه فقط براساس شدت درد.
در بیشتر موارد، حفظ دندان طبیعی در اولویت قرار می گیرد؛ به شرطی که دندان قابل ترمیم باشد و بتوان انتظار داشت بعد از درمان عملکرد قابل قبولی داشته باشد. دندان طبیعی علاوه بر جویدن، به حفظ استخوان فک، احساس طبیعی گاز گرفتن و تعادل دندان های اطراف کمک می کند.
بااین حال، نگه داشتن هر دندانی به هر قیمتی تصمیم درستی نیست. اگر ساختار سالم کافی باقی نمانده باشد، ریشه شکسته باشد یا حمایت استخوانی دندان به شدت از بین رفته باشد، انجام درمان های متعدد ممکن است فقط زمان و هزینه بیشتری ایجاد کند و در نهایت دندان همچنان نیاز به کشیدن داشته باشد.
بنابراین انتخاب درست میان کشیدن یا نگه داشتن دندان با «قابلیت حفظ» و «دوام احتمالی درمان» مشخص می شود، نه با علاقه به یک روش خاص.
برای تصمیم گیری، فقط قسمت قابل مشاهده دندان بررسی نمی شود. وضعیت ریشه، استخوان اطراف، لثه، محل شکستگی و امکان بازسازی دندان هم اهمیت دارد.
برای قرار گرفتن پرکردگی یا روکش، باید مقدار کافی از بافت محکم دندان باقی مانده باشد. اگر پوسیدگی یا شکستگی بسیار عمیق و زیر لثه باشد، ممکن است نتوان ترمیمی پایدار و قابل تمیز کردن ساخت.
گاهی ظاهر دندان بسیار خراب است، اما ریشه و بخشی از ساختار آن هنوز قابل استفاده است. در مقابل، ممکن است تاج دندان نسبتاً سالم دیده شود ولی شکستگی عمیقی در ریشه وجود داشته باشد.
عفونت داخل دندان همیشه به معنی کشیدن نیست. اگر کانال های ریشه قابل درمان باشند و شکستگی عمودی در ریشه وجود نداشته باشد، ممکن است دندان با عصب کشی یا درمان مجدد حفظ شود.
وجود ضایعه یا عفونت اطراف ریشه نیز به تنهایی دندان را غیرقابل حفظ نمی کند. پاسخ احتمالی به درمان و امکان ترمیم نهایی باید در کنار عکس دندان بررسی شود.
دندانی که استخوان کافی اطراف ریشه دارد، شانس بیشتری برای باقی ماندن دارد. تحلیل شدید استخوان، لقی زیاد و بیماری پیشرفته لثه می توانند دوام درمان را کاهش دهند.
لقی خفیف همیشه به معنی کشیدن نیست؛ علت لقی و امکان کنترل بیماری لثه تعیین کننده است.
ترک یا شکستگی محدود به تاج دندان ممکن است با روکش و در صورت نیاز عصب کشی درمان شود. اما شکستگی عمودی که در طول ریشه امتداد پیدا کرده یا دندان را به دو بخش جدا کرده است، معمولاً پیش آگهی ضعیف تری دارد.
محل ترک فقط با نگاه کردن به سطح دندان مشخص نمی شود و ممکن است به معاینه دقیق، تست های دندان و تصویربرداری نیاز باشد.
دندانی که حفظ می شود باید بعد از درمان قابل مسواک زدن، قابل استفاده برای جویدن و قابل کنترل در معاینات بعدی باشد. اگر ترمیم نهایی دائماً می شکند یا محیطی غیرقابل تمیز کردن ایجاد می کند، حفظ آن لزوماً انتخاب موفقی نیست.
| معیار تصمیم | نگه داشتن دندان | کشیدن دندان |
|---|---|---|
| هدف | حفظ دندان طبیعی و عملکرد آن | خارج کردن دندان با پیش آگهی ضعیف یا غیرقابل ترمیم |
| شرط اصلی | وجود ساختار، ریشه و حمایت استخوانی مناسب | نبود امکان ترمیم قابل اعتماد |
| درمان های احتمالی | پرکردگی، عصب کشی، روکش یا درمان لثه | کشیدن ساده یا جراحی و گاهی جایگزینی دندان |
| مزیت | حفظ حس طبیعی جویدن و ساختار فک | حذف دندانی که منبع درد یا عفونت کنترل ناپذیر است |
| محدودیت | ممکن است به چند مرحله درمان و پیگیری نیاز داشته باشد | برگشت ناپذیر است و جای خالی ممکن است به درمان دیگری نیاز داشته باشد |
| هزینه | به نوع ترمیم، عصب کشی و روکش بستگی دارد | کشیدن ساده ممکن است ارزان تر باشد، اما جایگزینی دندان هزینه جداگانه دارد |
| زمان درمان | ممکن است در چند جلسه انجام شود | خارج کردن دندان سریع تر است، ولی ترمیم زخم و جایگزینی زمان می برد |
| احتمال درمان دوباره | در بعضی دندان ها ممکن است درمان مجدد لازم شود | خود دندان دیگر وجود ندارد، اما محل آن ممکن است به ایمپلنت، بریج یا پروتز نیاز داشته باشد |
اگر دندان قابلیت بازسازی داشته باشد و پیش آگهی آن قابل قبول باشد، حفظ آن معمولاً ترجیح داده می شود. نمونه های رایج عبارت اند از:
بسته به مقدار آسیب، استفاده از ترمیم، عصب کشی یا روکش دندان می تواند امکان حفظ دندان را فراهم کند. این درمان ها زمانی ارزشمند هستند که نتیجه نهایی فقط باقی ماندن ریشه نباشد و دندان بتواند به طور قابل اعتماد در جویدن شرکت کند.
کشیدن معمولاً زمانی مطرح می شود که امکان بازسازی قابل اعتماد وجود ندارد یا احتمال شکست درمان بسیار زیاد است. شرایط احتمالی شامل موارد زیر است:
دندان عقل بدون عملکرد مفید که به دندان کناری آسیب می زند، عفونت مکرر ایجاد می کند یا در وضعیت نامناسب قرار گرفته است نیز ممکن است نیاز به خارج کردن داشته باشد. جزئیات اینکه کشیدن دندان چه زمانی لازم می شود به نوع دندان و یافته های معاینه بستگی دارد.
خیر؛ شدت درد معیار دقیقی برای قابل حفظ بودن دندان نیست. التهاب عصب یا عفونت داخل دندان می تواند درد بسیار شدیدی ایجاد کند، در حالی که ساختار و ریشه دندان هنوز قابل درمان هستند.
از طرف دیگر، بعضی دندان های غیرقابل ترمیم ممکن است درد کمی داشته باشند یا کاملاً بی درد باشند. برای مثال شکستگی ریشه یا تحلیل استخوان همیشه با درد شدید همراه نیست.
علت درد، مقدار ساختار باقی مانده، وضعیت ریشه و سلامت بافت اطراف باید با معاینه و عکس بررسی شود.
در بسیاری از موارد بله. اگر عفونت از پالپ یا بخش داخلی دندان شروع شده باشد، عصب کشی می تواند بافت عفونی را خارج و فضای داخل ریشه را تمیز و پر کند. پس از آن ممکن است برای محافظت از دندان به روکش نیاز باشد.
اگر دندان قبلاً عصب کشی شده اما عفونت برگشته است، گاهی درمان مجدد یا جراحی انتهای ریشه امکان حفظ آن را فراهم می کند. موفقیت این روش ها به علت شکست درمان قبلی، وضعیت ریشه و مقدار بافت باقی مانده بستگی دارد.
عفونت همراه با شکستگی عمودی ریشه، تخریب گسترده یا حمایت استخوانی بسیار ضعیف ممکن است پیش آگهی متفاوتی داشته باشد.
هزینه اولیه کشیدن ساده معمولاً از عصب کشی و روکش کمتر است، اما این فقط هزینه خارج کردن دندان است. اگر دندان کشیده شده باید جایگزین شود، هزینه ایمپلنت، بریج یا دندان مصنوعی نیز به آن اضافه می شود.
درمان جای خالی می تواند به چند جلسه، جراحی، پیوند استخوان یا تراش دندان های مجاور نیاز داشته باشد. در مقابل، حفظ یک دندان با پیش آگهی بسیار ضعیف نیز ممکن است باعث پرداخت هزینه های مکرر و در نهایت کشیدن همان دندان شود.
مقایسه هزینه باید براساس کل مسیر درمان، طول عمر احتمالی نتیجه و نیاز به درمان های آینده انجام شود.
نه در همه موارد. دندان عقل معمولاً جایگزین نمی شود و بعضی فضاها نیز بسته به موقعیت دندان، وضعیت جویدن و طرح درمان ممکن است نیاز فوری به جایگزینی نداشته باشند.
اما خالی ماندن جای بعضی دندان ها می تواند باعث حرکت دندان های اطراف، تغییر تماس دندان ها، کاهش توان جویدن یا تحلیل استخوان محل شود. بهتر است قبل از کشیدن مشخص شود که آیا جایگزینی لازم است و چه گزینه ای برای شرایط فرد مناسب تر خواهد بود.
تصمیم گرفتن درباره جایگزینی پس از کشیدن ممکن است انتخاب ها را محدود کند؛ به همین دلیل بهتر است این موضوع پیش از خارج کردن دندان بررسی شود.
اگر یک دندانپزشک کشیدن را پیشنهاد کرده اما هنوز درباره قابلیت ترمیم دندان تردید دارید، گرفتن نظر دوم می تواند مفید باشد؛ به خصوص اگر تصمیم به شکستگی ریشه، درمان مجدد عصب یا ترمیم پیچیده مربوط است.
متخصص درمان ریشه می تواند امکان عصب کشی یا درمان مجدد را بررسی کند. متخصص لثه نیز وضعیت استخوان و لثه را می سنجد. نظر دوم تضمین نمی کند که دندان قابل حفظ است، اما کمک می کند گزینه های منطقی پیش از تصمیم برگشت ناپذیر بررسی شوند.
در موارد تورم صورت، تب، مشکل بلع یا عفونت در حال گسترش، دریافت درمان فوری نباید برای گرفتن چند نظر به تأخیر بیفتد.
پیش از انتخاب درمان، پاسخ این سؤال ها باید روشن باشد:
انتخاب مناسب همیشه یکسان نیست. حفظ دندانی که عملکرد قابل اعتماد خواهد داشت با نگه داشتن ریشه ای ضعیف و غیرقابل ترمیم تفاوت دارد.
برای تصمیم آگاهانه، باید وضعیت همان دندان در کنار سلامت کلی دهان، توان مالی، مدت درمان و امکان پیگیری بررسی شود. راهنمای کامل کشیدن دندان و دندان عقل نیز تصویر گسترده تری از این تصمیم در مسیر سلامت دهان و دندان ارائه می دهد.
پاسخ کوتاه به سؤالهایی که معمولاً درباره این موضوع جستجو میشوند
Treatment Options for the Compromised Tooth: A Decision Guide
American Association of Endodontists
American Association of Endodontists · ۲۰۱۷
سفید سیاه یک رسانه سلامت فارسی است که با هدف ارائه اطلاعات علمی، قابل فهم و کاربردی درباره بیماریها، تغذیه، سلامت روان، سبک زندگی و مراقبتهای روزمره فعالیت میکند. محتوای منتشرشده در این وبسایت بر پایه منابع معتبر علمی تهیه میشود و صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد.
بیشتر درباره ما بخوانیدهنوز دیدگاهی ثبت نشده است
اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را به اشتراک میگذارد.
