التهاب لثه چیست؟ علائم، علت و زمان مراجعه

التهاب لثه یعنی بافت لثه اطراف دندان ها تحریک و ملتهب شده است. این حالت معمولاً با قرمزی، تورم، حساسیت، خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان، بوی بد دهان یا مزه بد دیده می شود. شایع ترین علت آن باقی ماندن پلاک کنار خط لثه است. التهاب لثه در مراحل اولیه معمولاً قابل کنترل تر است، اما اگر ادامه پیدا کند و پیگیری نشود، ممکن است به بیماری جدی تر لثه نزدیک شود.

#التهاب لثه چیست؟

التهاب لثه یعنی لثه اطراف دندان ها دچار تحریک، قرمزی، تورم یا حساسیت شده است. این وضعیت در زبان پزشکی با نام ژنژیویت هم شناخته می شود. در التهاب لثه، مشکل معمولاً از بافت نرم اطراف دندان شروع می شود؛ جایی که پلاک، جرم یا تحریک مداوم می تواند تعادل لثه را به هم بزند.

لثه سالم معمولاً با مسواک زدن ملایم خونریزی نمی کند و اطراف دندان ها پف کرده یا حساس نیست. اما وقتی التهاب ایجاد می شود، لثه ممکن است با تماس ساده مسواک یا نخ دندان خون بدهد.

التهاب لثه همیشه از ابتدا دردناک نیست. همین نکته باعث می شود خیلی ها آن را دیرتر جدی بگیرند. گاهی تنها چیزی که دیده می شود، کمی خون روی مسواک، قرمزی کنار دندان یا بوی بد دهان است.

#علائم التهاب لثه چگونه شروع می شود؟

علائم التهاب لثه معمولاً آرام و تدریجی شروع می شوند. ممکن است فرد ابتدا فقط متوجه شود لثه اش هنگام مسواک کمی خون می آید یا اطراف بعضی دندان ها پف کرده تر از قبل شده است.

نشانه های رایج التهاب لثه:

• قرمزی لثه
• تورم یا پف کردگی اطراف دندان
• خونریزی هنگام مسواک زدن
• خونریزی هنگام نخ دندان
• حساسیت لثه هنگام لمس
• بوی بد دهان
• مزه بد یا ناخوشایند
• احساس التهاب یا سنگینی اطراف لثه

گاهی این علائم فقط در یک بخش دهان دیده می شوند؛ مثلاً اطراف یک دندان یا یک سمت فک. محدود بودن علامت به یک نقطه، دلیل بی اهمیت بودن آن نیست. همان ناحیه ممکن است پلاک، جرم، گیر غذایی یا تحریک بیشتری داشته باشد.

#چرا لثه ملتهب می شود؟

لثه معمولاً وقتی ملتهب می شود که اطراف خط لثه به خوبی تمیز نشود یا به طور مداوم تحریک شود. مهم ترین عامل در بسیاری از موارد، باقی ماندن پلاک است. پلاک یک لایه چسبنده از باکتری ها و مواد باقی مانده است که روی دندان و نزدیک لثه جمع می شود.

وقتی پلاک کنار لثه باقی می ماند، بافت لثه به آن واکنش نشان می دهد. نتیجه این واکنش می تواند قرمزی، تورم و خونریزی باشد. اگر پلاک مدت بیشتری باقی بماند، ممکن است سخت تر شود و به جرم تبدیل شود؛ چیزی که با مسواک معمولی پاک نمی شود.

علت های شایع التهاب لثه:

• تمیز نشدن خط لثه
• باقی ماندن پلاک بین دندان ها
• جرم دندان
• مسواک زدن نامنظم
• نخ دندان نکشیدن یا روش اشتباه نخ دندان
• مسواک زدن خیلی محکم
• خشکی دهان
• سیگار و دخانیات
• گیر غذایی در یک ناحیه
• بعضی تغییرات هورمونی یا شرایط بدنی
• بعضی داروهایی که خشکی دهان یا تغییرات لثه ایجاد می کنند

در بیشتر افراد، التهاب لثه از ترکیب چند عامل ایجاد می شود، نه فقط یک دلیل ساده.

#پلاک چه نقشی در التهاب لثه دارد؟

پلاک یکی از مهم ترین دلایل التهاب لثه است. این لایه چسبنده اگر هر روز به درستی پاک نشود، در نزدیکی خط لثه باقی می ماند و لثه را تحریک می کند.

مشکل پلاک این است که همیشه واضح دیده نمی شود. ممکن است دندان ها در ظاهر تمیز به نظر برسند، اما نزدیک خط لثه یا بین دندان ها هنوز پلاک باقی مانده باشد. همین ناحیه ها بیشتر مستعد خونریزی، تورم و التهاب هستند.

نشانه هایی که نقش پلاک را پررنگ تر می کند:

• خونریزی هنگام مسواک یا نخ دندان
• قرمزی در حاشیه لثه
• بوی بد دهان
• مزه بد دهان
• جرم قابل مشاهده نزدیک دندان ها
• گیر غذایی بین دندان ها
• التهاب بیشتر در جاهایی که تمیز کردن سخت تر است

اگر علت اصلی پلاک و جرم باشد، تغییر خمیر دندان به تنهایی معمولاً کافی نیست. روش مراقبت روزانه و بررسی جرم اهمیت بیشتری دارد.

#آیا التهاب لثه همان بیماری لثه است؟

التهاب لثه معمولاً مرحله اولیه تر در مسیر مشکلات لثه است. یعنی لثه قرمز، متورم یا خونریزی دهنده می شود، اما هنوز ممکن است مشکل در سطحی باشد که با مراقبت درست و بررسی به موقع بهتر کنترل شود.

اما اگر التهاب لثه مدت طولانی رها شود، ممکن است به شکل جدی تری از مشکل لثه نزدیک شود. در آن حالت، فقط قرمزی و خونریزی مطرح نیست؛ علائمی مثل عقب رفتن لثه، درد هنگام جویدن، بوی بد ماندگار یا لق شدن دندان اهمیت بیشتری پیدا می کنند.

پس التهاب لثه را نباید هم معنی با مرحله پیشرفته دانست، اما نباید هم بی اهمیت گرفت. التهاب لثه مثل چراغ هشدار اولیه است؛ اگر همان جا دیده شود، مسیر کنترل آن ساده تر است و به بیماری های لثه کشیده نمی شود.

#آیا التهاب لثه برگشت پذیر است؟

در بسیاری از موارد، التهاب لثه در مراحل اولیه قابل کنترل تر است. یعنی اگر علت هایی مثل پلاک، جرم، مسواک نامنظم یا روش اشتباه مراقبت اصلاح شوند، لثه می تواند وضعیت آرام تری پیدا کند.

اما برگشت پذیر بودن به این معنی نیست که می توان آن را رها کرد. التهاب لثه اگر ادامه پیدا کند، ممکن است به مشکل عمیق تر تبدیل شود. هرچه التهاب زودتر دیده و علت آن روشن شود، احتمال کنترل بهتر بیشتر است.

برای برگشت به وضعیت سالم تر، معمولاً چند چیز مهم است:

• تمیز کردن درست خط لثه
• مراقبت منظم بین دندان ها
• حذف جرم در صورت نیاز
• اصلاح فشار مسواک
• کنترل خشکی دهان
• ترک یا کاهش دخانیات
• مراجعه به موقع برای بررسی لثه

اگر بعد از اصلاح مراقبت روزانه، خونریزی و تورم ادامه دارد، بهتر است علت فقط در خانه حدس زده نشود.

#چه کسانی بیشتر درگیر التهاب لثه می شوند؟

التهاب لثه می تواند برای هر کسی اتفاق بیفتد، اما بعضی شرایط احتمال آن را بیشتر می کنند. گاهی فرد مسواک می زند، اما روش تمیز کردن خط لثه یا بین دندان ها کافی نیست. گاهی هم خشکی دهان، دخانیات یا شرایط بدنی باعث می شود لثه حساس تر شود.

عوامل افزایش دهنده احتمال التهاب لثه:

• مسواک زدن نامنظم
• نخ دندان نکشیدن
• جرم دندان
• سیگار یا قلیان
• خشکی دهان
• تنفس دهانی
• نامرتبی دندان ها و سختی تمیز کردن
• دیابت یا کنترل نبودن قند خون
• بعضی داروها
• تغییرات هورمونی
• تغذیه نامناسب یا کمبود بعضی مواد مغذی
• استرس و کاهش توجه به بهداشت دهان

وجود این عوامل یعنی باید نسبت به خونریزی، تورم یا بوی بد دهان حساس تر بود؛ نه اینکه حتماً التهاب شدید وجود دارد.

#التهاب لثه با بوی بد دهان چه ارتباطی دارد؟

بوی بد دهان می تواند علت های مختلفی داشته باشد، اما وقتی کنار التهاب لثه دیده می شود، احتمال نقش پلاک، جرم یا باکتری های دهانی بیشتر می شود. لثه ملتهب و محیطی که خوب تمیز نمی شود، می تواند بوی ناخوشایند یا مزه بد ایجاد کند.

این ارتباط مخصوصاً زمانی مهم تر است که بوی بد دهان بعد از مسواک هم باقی بماند یا همراه با خونریزی و تورم باشد. در چنین حالتی، فقط خوشبو کردن دهان کافی نیست؛ باید علت بو و التهاب بررسی شود.

بوی دهان همراه التهاب لثه ممکن است با این نشانه ها دیده شود:

• مزه بد ماندگار
• خونریزی هنگام مسواک
• جرم کنار دندان ها
• گیر غذایی بین دندان ها
• خشکی دهان
• تورم لثه
• التهاب در یک نقطه مشخص

اگر بوی بد دهان تنها علامت اصلی باشد، مسیر بررسی آن جداست. اما وقتی با التهاب و خونریزی لثه همراه می شود، سلامت لثه نقش مهم تری پیدا می کند.

#چه اشتباهاتی التهاب لثه را بدتر می کند؟

وقتی لثه ملتهب است، بعضی واکنش های رایج می توانند وضعیت را بدتر کنند. مثلاً بعضی افراد به محض دیدن خون، مسواک یا نخ دندان را قطع می کنند. این کار ممکن است باعث باقی ماندن پلاک بیشتر شود.

اشتباهات رایج در التهاب لثه:

• قطع کامل مسواک به خاطر خونریزی
• کنار گذاشتن نخ دندان برای همیشه
• استفاده از مسواک زبر
• فشار دادن مسواک برای تمیزی بیشتر
• استفاده مکرر از دهان شویه برای پنهان کردن بو
• دستکاری لثه یا جرم با ابزار خانگی
• بی توجهی به خونریزی تکراری
• عقب انداختن جرم گیری یا معاینه
• حدس زدن علت بدون بررسی

مراقبت از لثه ملتهب باید ملایم تر و دقیق تر شود، نه خشن تر یا کمتر.

#چه زمانی التهاب لثه نیاز به مراجعه دارد؟

اگر قرمزی یا خونریزی فقط یک بار و خفیف بوده، ممکن است با اصلاح روش مراقبت بهتر شود. اما اگر علائم ادامه دارند یا چند نشانه هم زمان دیده می شوند، بهتر است بررسی دندانپزشکی عقب نیفتد.

زمان مراجعه مهم تر است اگر:

• خونریزی لثه تکرار می شود
• لثه قرمز یا متورم مانده
• بوی بد دهان ماندگار است
• مزه بد دهان ادامه دارد
• لثه دردناک یا حساس شده
• یک نقطه همیشه خون می آید
• جرم اطراف دندان ها دیده می شود
• لثه عقب رفته یا دندان بلندتر دیده می شود
• هنگام جویدن درد دارید
• دندان لق شده
• چرک یا ترشح کنار لثه دیده می شود

اگر التهاب با علائم جدی تر مثل لقی دندان، ترشح، درد هنگام جویدن یا عقب رفتن واضح لثه همراه است، بهتر است آن را فقط التهاب ساده فرض نکنید.

#برای تصمیم بهتر، التهاب لثه را چطور ببینیم؟

التهاب لثه را نه باید ترسناک دید و نه بی اهمیت. اگر زود دیده شود، معمولاً مسیر کنترل آن ساده تر است. اما اگر ماه ها با خونریزی، تورم یا بوی بد دهان ادامه پیدا کند، ممکن است نشانه مشکل جدی تری باشد.

بهترین نگاه این است: التهاب لثه یک علامت اولیه است که می گوید تعادل دهان به هم خورده. شاید علت آن پلاک ساده باشد، شاید جرم، شاید روش اشتباه مسواک، شاید خشکی دهان یا ترکیبی از چند عامل.

اگر لثه تان فقط گاهی تحریک می شود، مراقبت ملایم تر و منظم تر را جدی بگیرید. اما اگر خونریزی، قرمزی، تورم یا بوی بد تکرار می شود، بهتر است علت دقیق مشخص شود. لثه سالم معمولاً هر روز با خونریزی و التهاب خودش را یادآوری نمی کند.